اتخاذ نمايند كه هزينه درمان افراد بىبضاعت كه توان پرداخت هزينههاى درمانى خود را ندارند، از طريق بيت المال تأمين شود.
115- گرفتن وجه اضافى از بيمار به هر عنوانى كه بر خلاف ضوابط و مقررات باشد، شرعاً جايز نيست.
116- مراعات نوبت بر بيماران، پزشك و دستيار او لازم است و دريافت وجه اضافى بر پزشك يا دستيار او براى مقدم كردن شخصى بر ديگران شرعاً جايز نيست، زيرا تضييع حقوق ديگران است.
117- سوء استفاده مالى بيماران، پزشكان و كادر درمانى، مؤسسات پزشكى از قبيل درمانگاهها، بيمارستانها، آزمايشگاهها، مراكز راديولوژى و ... از دفترچههاى بيمه درمانى جايز نيست.
خاتمه
احكام محتضر
118- مسلمانى را كه محتضر است، يعنى در حال جان دادن مىباشد، مرد باشد يا زن، بزرگ باشد يا كوچك، بايد به پشت خوابانيد؛ به طورى كه كف پاهايش رو به قبله باشد و اگر خواباندن او كاملًا به اين نحو ممكن نيست، بنا بر احتياط واجب تا اندازهاى كه ممكن است بايد به اين دستور عمل كند و چنانچه خواباندن او به هيچ قسم ممكن نباشد به قصد احتياط او را رو به قبله بنشانند و اگر آن هم نشود باز به قصد احتياط او را به پهلوى راست يا به پهلوى چپ، رو به قبله بخوابانند.
119- احتياط واجب آن است كه تا وقتى او را از محل احتضار حركت
ندادهاند، رو به قبله باشد و بعد از حركت دادن، اين احتياط واجب نيست.
120- رو به قبله كردن محتضر بر هر مسلمان واجب است و اجازه گرفتن از ولىّ او لازم نيست.
121- بنا بر آنچه در مسائل قبلى گذشت، پرستاران و مسئولان بخشهاى بيمارستانها موظف هستند اگر احساس مىكنند بيمارى در حال جان دادن است، او را به نحو مذكور در مسائل قبل رو به قبله كنند.
122- اگر كسى بدن انسان مردهاى را كه سرد شده و غسلش ندادهاند، مس كند، يعنى جايى از بدن خود را به آن برساند، بايد غسل مسّ ميّت نمايد؛ چه در خواب مس كند يا بيدارى، با اختيار مس كند يا بىاختيار، حتّى اگر ناخن و استخوان او به ناخن و استخوان ميّت برسد بايد غسل كند.
123- براى مسّ مردهاى كه تمام بدن او سرد نشده، غسل واجب نيست، اگر چه جايى را كه سرد شده مس نمايد.
124- براى مسّ موى ميّت يا رساندن موى خود به بدن ميّت غسل مسّ ميّت واجب نيست.
125- براى مسّ بچه مرده حتى بچه سقطشدهاى كه چهار ماه او تمام شده باشد، غسل مسّ ميّت واجب است.
126- مسّ بدن ميّت با دستكش موجب غسل مسّ ميّت نمىشود.
فصل چهارم: دندانپزشكى
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
دهان و دندان، هم از نظر بهداشت تن و روان و هم از نظر زيبايى و حسن جمال انسان، نقش تعيينكننده دارد؛ به همين جهت در فرهنگ اسلام بر مواظبت و حفظ بهداشت دهان و دندان تأكيد فراوان شده است، به گونهاى كه مسواك زدن، يكى از شاخصهاى شخصيت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله است و از اسلام به ديگر ملل انتقال يافته است. دندانپزشك لايق و كاردان با ترميم دندان مراجعهكننده، هم در نقش عامل بازدارنده از ابتلا به بيمارىهاى گوناگون انجام وظيفه مىكند و هم بر حفظ زيبايى چهره تأثيرگذار است. بنابراين كار او در حفظ سلامتى بدن و زيبايى صورت حايز اهميت فراوانى است. امروزه بسيارى از مردم كشور ما و كشورهاى جهان سوم از ناراحتىهاى معده، سوء هاضمه و ... رنج مىبرند. گرچه مشكل عمده بسيارى از اين جوامع، عدم تأمين درست ويتامينها و پروتئينها و گروههاى اصلى غذايى مورد نياز بافتها و سلولهاى بدن است، امّا ريشه اصلى اين كاستىها را بايد در دهان و دندان نامناسب نيز جستجو كرد. بدينسان
دندانپزشكى از رشتههاى مادر و حياتى پزشكى به حساب مىآيد. در اين فصل بر آنيم كه احكام شريعت مقدس را در رابطه با اين رشته پزشكى مورد نظر قرار دهيم.
حكم نگاه و لمس در دندانپزشكى
127- در تمام موارد دندانپزشكى، بايد احكام شرعى نسبت به نظر و لمس بدن نامحرم- مذكور در فصل معاينه و درمان- مراعات شود و در صورت نياز به معالجه و عدم دسترسى به مَحرم و همجنس، رجوع بيمار زن به دندانپزشك مرد و بالعكس اشكال ندارد و حتّى المقدور از دستكش استفاده شود.
طهارت و نجاست
128- دندان جداشده از انسان زنده، اگر خون و گوشت همراه آن نباشد، پاك است و مسّ آن موجب غسل مسّ ميّت نيست.
129- دفن دندانى كه از شخص زنده جدا شده، هر چند مقدار كمى گوشت با آن باشد، مستحب است.
130- اگر هنگام كشيدن دندان، مقدارى از گوشت لثه همراه دندان جدا شود، نجس است و اگر مقدار گوشت جدا شده خيلى كم باشد، بنا بر احتياط اجتناب شود.
131- اگر هنگام پر كردن دندان و يا جرمگيرى و جراحىهاى لثه و فكّ و امثال آنها، دهان انسان خونى بشود، بنا بر احتياط مستحب دهان را
آب بكشد.
132- وسايلى كه پزشك هنگام معاينه و درمان، داخل دهان بيمار مىكند، در صورتى كه نجس باشد و يا آن كه هنگام درمان، نجس شود و دوباره داخل دهان شود، دهان را نجس مىكند و بعد از اتمام كار بايد لبها را تطهير كرد و بنا بر احتياط مستحب دهان را آب كشيد.
133- در هنگام كار دندانپزشك بر روى دندان، ترشحاتى كه از دهان بيمار بر لباس و بدن دندانپزشك يا بيمار برخورد مىكند، اگر خونآلود باشد، نجس است.
خون لاى دندان
134- خونى كه از لاى دندانها مىآيد نجس و خوردن آن حرام است.
ولى اگر به واسطه مخلوط شدن با آب دهان از بين برود، پاك است و فرو بردن آب دهان در اين صورت اشكال ندارد.
استفاده از دندان ساخته شده توسط غير مسلمان
135- استفاده مسلمان از دندان ساخته شده توسط غير مسلمان جايز است ولى ظاهر آن را بايد تطهير كرد و اگر باطن آن نجس باشد، نماز را باطل نمىكند.
طهارت دندان مصنوعى
136- اگر دندان مصنوعى- اعمّ از ثابت و متحرك- و نيز موادى كه با آن
دندان را پر مىكنند، با نجاست ملاقات نمود، بنا بر احتياط مستحب، ظاهر آن تطهير شود و چون جزء باطن محسوب مىشود احتياج به تطهير ندارد.
استفاده از طلا
137- گذاشتن دندان طلا يا روكش طلا براى مرد اگر زينت نباشد يا ضرورت داشته باشد، اشكال ندارد و براى زن، مطلقاً مانعى ندارد. استفاده از پلاتين براى زن و مرد مانعى ندارد.
138- گذاشتن دندان طلا براى مرد با قصد زينت جايز نيست ولى اگر به خاطر ندانستن مسأله اقدام به اين كار بنمايد و برداشتن آن سبب خرابى همان دندان يا دندانهاى ديگر بشود، باقى گذاشتن آن اشكال ندارد.
139- براى دندانپزشك جايز نيست بدون ضرورت، به گذاشتن دندان طلا براى مردان اقدام كند.
140- اگر از طلا و فلزى ديگر، آلياژى درست كنند كه نسبت طلا در آن آلياژ، كم باشد، استعمال چنين آلياژى براى مردان اگر صدق طلا بر آن نكند، مانع ندارد.
141- بيرون آوردن دندانهاى طلاى ميّت جايز است.
روزهدارى و كشيدن دندان
142- يكى از مكروهات ايام روزهدارى، كشيدن دندان و هر كار ديگرى است كه به واسطه آن از دهان خون بيايد. و شخص بيمار با اجازه