کتاب احکام بانوان

مسائل ديگرى درباره زنهاى مستحاضه‌

طواف مسّ قرآن‌مستحاضه قليله اگر بخواهد طواف واجب خانه خدا يا مسّ قرآن بكند واجب است وضو بگيرد. امام (مسئله 427) گلپايگانى وسيلة النجاة (مسئله 8)

مستحاضه متوسطه و كثيره اگر بخواهد طواف واجب خانه خدا يا مسّ قرآن كند واجب است غسل هم بكند.[1]

گلپايگانى (وسيله ص 68 مسئله 8) امام (مسئله 429)

نماز آيات‌هرگاه در وقت نماز يوميه نماز آيات بر مستحاضه واجب شود اگرچه بخواهد هر دو را پشت سر هم بجا آورد بايد براى نماز آيات هم تمام كارهايى را كه براى نماز يوميه او واجب است انجام دهد[2]و احتياط واجب آن است كه هر دو را با يك غسل و وضو بجا نياورد.

امام (مسائل 430 و 431) گلپايگانى (مسئله 437)

نماز قضاءاگر زن مستحاضه بخواهد نماز قضا بخواند بايد براى هر نماز كارهايى را كه براى نماز اداء واجب است بجا آورد. و احتياط[3]مستحب اين است كه قبل از پاكى نماز قضا نخواند.

امام (مسئله 432) امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 358)

گلپايگانى (مسئله 438)

رفتن در مسجد مكّه و مدينه و توقف در ساير مسجد و خواندن سوره‌اى كه سجده واجب دارد براى مستحاضه‌اشكال ندارد.[4]

مام (مسئله 438) گلپايگانى (مسئله 434)

[1]- در تمام اينها وضو و غسلى كه براى نماز بجا آورده كافى نيست بلكه بنابر احتياط واجب بايد براى طواف يا مس كتاب جداگانه وضو بگيرد يا وضو و غسل بجا آورد. اما( تحرير الوسيله، ج 1، ص 60، مسئله 8) گلپايگانى( وسيلة النجاة، ج 1، ص 68، مسئله 8)

[2]- گلپايگانى: و نمى‌تواند هر دو را با يك غسل و وضو بخواند.( مسئله 437)

[3]- گلپايگانى: لكن احتياط لازم ترك قضا است تا موقعى كه پاك شود مگر با خوف فوت.( مسئله 437)

[4]- گلپايگانى: اشكال ندارد بعد از انجام غسلهاى واجب( مسئله 434)

نزديكى يا مقاربت‌بعد از غسل اشكال ندارد.[1]

امام (مسئله 428 و تحرير الوسيله ج 1 ص 60، مسئله 8)

گلپايگانى (مسئله 435)

روزه‌احتياط واجب آن است كه زن مستحاضه در تمام روزى كه روزه است به مقدارى اكه مى‌تواند از بيرون آمدن خون جلوگيرى كند.

امام (مسئله 417) گلپايگانى (مسئله 423)

احكام مشترك متوسطه و كثيره‌

غسل قبل از وقت نماز براى نماز فايده ندارد

1- اگر خون استحاضه پيش از وقت نماز هم بيايد اگرچه زن براى آن خون، وضو و غسل را انجام داده باشد بنابر احتياط واجب بايد در موقع نماز وضو و غسل را بجا آورد.[2]امام (مسئله 397) گلپايگانى (مسئله 403)

2- اگر پيش از داخل شدن وقت نماز براى نماز غسل كند غسل او باطل است‌[3]بلكه اگر نزديك اذان صبح براى نماز شب غسل كند و نماز شب را بخواند احتياط واجب آن است كه بعد از داخل شدن صبح دوباره غسل و وضو را بجا آورد. امام (مسئله 401) گلپايگانى (مسئله 407)

3- مستحاضه كثيره و متوسطه وقتى بكلى از خون پاك شدند بايد غسل كنند ولى اگر بدانند از وقتى كه براى نماز پيش مشغول غسل شده ديگر خون نيامده لازم نيست دوباره غسل نمايند.

امام مسئله 412) گلپايگانى (مسئله 418)

تذكرچنانچه گذشت استحاضه (قليله، متوسطه، كثيره،) يك وظائف مشتركى داشته كه ذكر شد و هريك داراى احكام خاصى هم مى‌باشند كه اكنون ذكر مى‌شود.

[1]- در استحاضه قليله نزديكى اشكال ندارد.

[2]- گلپايگانى: اگر خون استحاضه پيش از وقت نماز بيايد و بعد قطع شود چنانچه براى آن خون وضو و غسل بجا نياورده باشد بايد در موقع نماز وضو و غسل را بجا آورد.( مسئله 403)

[3]- گلپايگانى: بلكه احتياط لازم آن است كه ميان غسل و نماز فاصله نياندازد مگر به خواندن نافله همان نماز( مسئله 407)

احكام خاص قليله، متوسطه و كثيره‌

احكام خاص قليله‌مستحاضه قليله اگر بخواهد غير از نماز كارى انجام دهد كه شرط آن وضو داشتن است (مثلا بخواهد جائى از بدن خود را به خط قرآن برساند) بايد وضو بگيرد. (و وضويى كه قبلا براى نماز گرفته بنابر احتياط واجب كافى نيست مگر اين كه مس قرآن در حال نمازى كه براى آن وضو گرفته انجام دهد).

امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 356، مسئله 17- تحرير، ج 1 ص 59، مسئله 8)

احكام خاص متوسطعلاوه بر وظائفى كه گذشت بايد براى نماز صبح هم غسل نمايد. و به فرض اينكه براى نماز صبح غسل نكرد بايد براى نمازهاى بعد غسل كند.[1]

اگر پيش از نماز يا در بين نماز خون استحاضه متوسط ببيند بايد براى آن نماز غسل كند.

امام (مسئله 395) گلپايگانى (مسئله 430)

احكام خاص كثيره‌1- علاوه بر وظائف قليله و متوسطه بايد يك غسل هم براى نماز ظهر و عصر بجا آورد.

امام (مسئله 396) گلپايگانى (وسيلة النجاة، ج 1، ص 65)

2- يك غسل هم براى نماز مغرب و عشا بجا آورد.

مام (مسئله 396) گلپايگانى (مسئله 402)

امام (تحرير، ج 1، ص 56، فصل فى الستحاضه)

گلپايگانى (وسيلة النجاة، ج 1، ص 65، و رساله مسئله 406)

3- اگر پيش از هر نماز خون مستحاضه كثيره قطع شود و دوباره بيايد براى هر نماز بايد يك غسل بجا آورد. ولى اگر بعد از غسل و پيش از نماز قطع شود چنانچه وقت تنگ باشد كه نتواند غسل كند و نماز را در وقت بخواند با همان غسل مى‌تواند[2]نماز را بخواند و همينطور است حكم وضو.

امام (مسئله 424) گلپايگانى (مسئله 430)

[1]- گلپايگانى: چه آن‌كه خون بيايد يا قطع شده باشد.( مسئله 401)

[2]- گلپايگانى: اگر خون قطع شد بعد از وضو و غسل اگر وقت نماز تنگ است لازم نيست وضو و غسل دوباره بجا آورد بلكه اگر وقت تيمم دارد بايد بجاى هريك از وضو و غسل، تيمم كند و براى نمازهاى بعد، غسل و وضو بجا آورد. و اگر وقت تيمم هم ندارد بهمين حال نماز بخواند و بعد با غسل و وضو آن را قضا كند.( مسئله 417)

توجه‌اگر بين نماز ظهر و عصر و همچنين بين مغرب و عشا فاصله انداخت بايد براى هر نماز يك غسل جداگانه انجام دهد و بنابراين چنانچه قبل از اذان صبح مستحاضه كثيره بود بايد پنج غسل بجا آورد.

امام (مسئله 396) امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 351)

گلپايگانى (مسئله 402)

تذكّردر موارد كه براى متوسط و كثيره بايد وضو و غسل انجام داد بهتر است اوّل وضو بگيرد.[1]

امام (مسئله 398) امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 353، مسئله 7)

[1]- گلپايگانى: چون وجوب وضو در استحاضه كثيره محل تأمّل است احتياط آن است كه پيش از غسل به قصد رجاء وضو بگيرد( مسئله 402)

خون حيض‌

خون حيض خونى است كه غالبا در هر ماه چند روزى از رحم زنها خارج مى‌شود و زن را در موقع ديدن خون حيض حائض مى‌گويند (و در اصطلاح معروف است كسى كه حيض مى‌شود مى‌گويند رگل شده و يا در حال قاعدگى است). البته ممكن است در يك ماه دوبار و يا در هر چند ماه يك مرتبه رگل شود و ناگفته نماند كه منظور از يك ماه از ابتداى خون ديدن است تا 30 روز، نه از اوّل ماه تا آخر ماه.

چگونگى خون‌ علامتها و نشانه‌هاى خون حيض‌1- بيشتر اوقات غليظ

2- و گرم‌

3- و سرخ مايل به سياهى يا سرخ است.[1]

4- و با فشار

5- و كمى با سوزش بيرون مى‌آيد.

امام (مسئله 434) گلپايگانى (مسئله 440)

[1]- گلپايگانى: و رنگ آن سياه يا سرخ است.( توضيح المسائل، مسئله 440)

موارديكه از حكم حيض خارج است‌

در چند صورت بطور قطع حيض نيست‌

1 كمتر از سه روزخون حيض قطعا بايد سه روز پشت سرهم باشد و در بين سه روز اول قطع نشود و اگر مختصرى از سه روز هم كمتر باشد حيض نيست.[1]امام (مسئله 440 و 441) گلپايگانى (مسئله 446 و 447)

توجّه‌لازم نيست از اول صبح خون ببيند بلكه اگر مثلا روز اول از وسط روز خون آمد و تا وسط روز چهارم ادامه داشت سه روز محقق شده و حيض است.

عروة الوثقى، ج 1، ص 319، مسئله 6) گلپايگانى (مسئله 449)

2 بيشتر از ده روزخون حيض بيشتر از ده روز نمى‌شود.

امام (مسئله 440) گلپايگانى (مسئله 446)

توجّه‌زنى كه معمولا ماهى يك مرتبه خون مى‌بيند اگر در يك ماه دو مرتبه خون ببيند و آن خون نشانه‌هاى حيض را داشته باشد چنانچه روزهايى كه در وسط پاك بوده از ده روز كمتر نباشد بايد هر دو را حيض قرار دهد. امام (مسئله 426) گلپايگانى (مسئله 509)

3 دخترخونى كه دختر پيش از تمام شدن نه سال مى‌بيند حيض نيست.

امام (مسئله 436) گلپايگانى (مسئله 442)

دخترى كه نمى‌داند 9 سالش تمام شده يا نه خون ببيند.

1- اگر نشانه‌هاى حيض را داشته باشد[2]و اطمينان به حيض بودنش پيدا كند (حكم حيض را دارد).

امام (مسئله 438) گلپايگانى (مسئله 444)

2- و اگر نشانه‌هاى حيض را نداشته باشد حيض نيست.

گلپايگانى (مسئله 444)

[1]- گلپايگانى: بنابر احتياط لازم در روزهايى كه خون مى‌بيند بايد جمع كند ميان كارهاى مستحاضه و تروك حائض و در روزهايى كه خون نمى‌بيند هم كارهايى را كه بر حائض حرام است ترك كند و هم عبادتهاى خود را بجا آورد.( مسئله 447)

[2]. گلپايگانى: اگر نشانه‌هاى حيض را داشته باشد حيض است و معلوم مى‌شود نه سال او تمام شده است.( مسئله 444)

4 يائسه‌زنهاى يائسه خون حيض نمى‌بينند.

امام (مسئله 435) گلپايگانى (مسئله 441)

زنى كه شك دارد يائسه شده يا نه:

اگر خونى ببيند و نداند حيض است يا نه بايد بنا بگذارد كه يائسه نشده است‌

امام (مسئله 439) گلپايگانى (مسئله 445)

خصوصيات سه روز:

1- منظور سه روز او حيض است.

2- بايد آن سه روز استمرار داشته باشد و لازم نيست در تمام سه روز خون بيرون بيايد بلكه اگر در فرج خون باشد كافى است و چنانچه در بين سه روز مختصرى پاك شود و مدت پاك شدن بقدرى كم باشد كه بگويند در تمام سه روز در فرج خون بوده باز هم حيض است.[1]

امام (مسئله 442 و عروة الوثقى، ج 1، ص 319، مسئله 6) گلپايگانى (مسئله 448)

زنى كه در سه روز پاك شود اگر سه روز پشت سر هم خون ببيند و پاك شود

چنانچه دوباره خون ببيند و روزهايى كه خون ديده و در وسط پاك بوده، روى هم از ده روز بيشتر نشود،[2]روزهائى هم كه در وسط پاك بوده حيض است.

امام (مسئله 444) گلپايگانى (مسئله 450)

[1]- گلپايگانى: لازم نيست در تمام سه روز خون بيرون بياييد بلكه اگر خون در فرج باشد به نحوى كه در اين سه روز هر موقع پنبه يا انگشت داخل كند آلوده شود كافى به شرط آنكه از اول مقدارى خون بيرون آمده باشد هرچند كم باشد و فرق نمى‌كند كه بخودى‌خود يا بوسيله پنبه و غير آن بيرون آمده باشد و اگر بيرون نيامده و فقط در فضاى فرج ريخته احتياط آن است كه تا خون بيرون نيامده هم عبادتهاى خود را بجا آورد و هم كارهايى را كه بر حائض حرام است ترك كند و هرگاه در بين سه روز مختصرى پاك شود كه در باطن خون نباشد حكم به حيض بودن مشكل است ولى اگر مدت پاكى كم باشد احتياط لازم آن است كه بين تروك حائض و اعمال مستحاضه جمع نمايد( توضيح المسائل، مسئله 448 وسيلة النجاة، جزء اول، ص 55، مسئله 9)

[2]- گلپايگانى: احتياط آن است كه در روزهاى پاكى، عبادتهاى خود را بجا آورد و آنچه را بر حائض حرام است ترك كند.( توضيح المسائل، مسئله 450)

اگر كمتر از سه روز خون ببيند و پاك شودو بعد، سه روز خون ببيند،[1]خون دوم حيض است و خون اول اگرچه در روزهاى عادتش باشد حيض نيست‌

امام (مسئله 449) گلپايگانى (مسئله 455)

سه روزبيشتر و ده‌روز كمتر

اگر زنى خونى ببيند كه از سه روز بيشتر و از ده روز كمتر باشد

1- اگر بداند حيض است بايد به وظيفه حائض عمل كند.

2- اگر نداند حيض است يا زخم واجب است خود را آزمايش كند اگر از طرف چپ بيرون آيد حيض است وگرنه خون زخم است، و با تعذر آزمايش:

1- اگر قبلا حيض بوده الان هم حيض‌

2- و اگر قبلا پاك بوده الان هم پاك‌

3- و چنانچه نمى‌داند پاك بوده و يا حيض، همه چيزهايى را كه بر حائض حرام است ترك كند و همه عبادات را بجا آورد.

امام (رساله علميه مسئله 446 و تحرير الوسيله، ج 1، ص 41)

گلپايگانى (وسيلة النجاة، ج 1، ص 55، مسئله 7)

[1]- گلپايگانى: و مجموع خون اول و دوم و پاكى در بين، از ده روز بيشتر نباشد، خون دوم را حيض قرار دهد و درخون اوّل احتياط آن است كه جمع كند، بين كارهاى مستحاضه و ترك آنچه بر حائض، حرام است و در پاكى در بين كارهائى را كه بر حائض حرام است ترك كند و عبادتهاى خود را بجا آورد.( مسئله 445)