کتاب احکام بانوان

يا بعد از اذان بفهمد كه پيش از اذان پاك شده (روزه او صحيح است)».[1]البته در قضاى روزه رمضان با سعه وقت محل اشكال است. امام (مسئله 1639 و حاشيه عروة الوثقى) گلپايگانى (مسئله 1648)

3- اگر زن بعد از اذان صبح از خون حيض يا نفاس پاك شود، يا در بين روز خون حيض يا نفاس ببيند، اگرچه نزديك مغرب باشد (روزه او باطل است). امام (مسئله 1640) گلپايگانى (مسئله 1649)

اگر غسل فراموش شود:

اگر زن غسل حيض يا نفاس را فراموش كند و بعد از يك روز يا چند روز يادش بيايد روزه‌هايى كه گرفته‌[2]صحيح است. امام (مسئله 1641) گلپايگانى (مسئله 1640)

غسل‌

غسلهاى واجب‌

1- غسل جنابت‌

2- غسل حيض‌

3- غسل نفاس‌

4- غسل استحاضه‌

5- غسل مسّ ميّت‌

6- غسل ميّت‌

7- غسلى كه بواسطه نذر و قسم و مانند اينها واجب مى‌شود.

[1]- گلپايگانى: و اگر روزه مستحب يا روزه‌اى باشد كه مثل روزه كفاره وقت آن معين نيست صحيح بودن آ ن اشكال دارد.( مسئله 1648)

[2]- گلپايگانى: روزه‌هايى را كه گرفته اشكال دارد و احتياط لازم آن است كه قضاى آنها را بگيرد.( مسئله 1650)

غسل بر دو نوع است‌

1- ترتيبى‌در غسل ترتيبى بايد، اول سر و گردن، بعد طرف راست و بعد طرف چپ و اگر عمدا يا از روى فراموشى يا بواسطه ندانستن مسئله باين ترتيب غسل نكند غسل او باطل است. امام (مسئله 361 و تحرير الوسيله، ج 1، ص 40، مسئله 4)

گلپايگانى (مسئله 367)

2- ارتماسى‌در غسل ارتماسى اگر به نيت غسل ارتماسى به تدريج در آب فرو رود تا تمام بدن زير آب رود غسل او صحيح است و احتياط آن است كه يك‌دفعه زير آب رود.[1]

امام (مسئله 367) گلپايگانى (مسئله 373)

جنابت‌

سبب جنابت‌

1- جماع (آميزش)

2- بيرون آمدن منى امام (مسئله 345) گلپايگانى (مسئله 351)

احتلام زن‌

زنى هم مثل مرد محتلم مى‌شود

(عروة الوثقى، ج 1، ص 283، مسئله 6)

رطوبت مشكوك‌

اگر رطوبتى از انسان خارج شود و نداند منى است يا بول، يا غير اينها چنانچه اين سه نشانه را داشته باشد منى است. (البته در مريض و زن اگر با شهوت تنها رطوبت خارج شود جنب است).

علائم جنابت‌

1- با شهوت بيرون آمده 2- با جستن بيرون آمده 3- بعد از بيرون آمدن بدن سست شود.

امام (مسئله 346) گلپايگانى (مسئله 352)

توجه‌كسى كه غسل جنابت كرده نبايد براى نماز وضو بگيرد ولى با غسلهاى ديگر نمى‌شود نماز خواند و بايد وضو گرفت. امام (مسئله 391) گلپايگانى (مسئله 397)

[1]- گلپايگانى: در غسل ارتماسى بايد آب در يك آن تمام بدن را بگيرد، پس اگر به نيت غسل ارتماسى در آب فرو رود چنانچه پاى او روى زمين باشد بايد از زمين بلند كند.( مسئله 373)

تذكر:

1- منظور از احتلام جنب شدن در خواب است.

2- مستحب اشت انسان بعد از بيرون آمدن منى بول كند و اگر بول نكند و بعد از غسل رطوبتى از او بيرون آيد كه نداند منى است يا رطوبت ديگر حكم منى دارد.

امام (مسئله 348) گلپايگانى (مسئله 354)

3- براى شخص جنب 9 چيز مكروه است.[1]

مسائل ديگرى درباره زنها

غسل شستن سوراخ جاى گوشواره‌

س: در هنگام غسل آيا سوراخ جاى گوشواره را هم بايد شست؟

ج: دو صورت دارد:

1- اگر سوراخ جاى گشواره و مانند آن بقدرى گشاد باشد كه داخل آن ديده شود (بايد آن را شست).

2- و اگر ديده نشود (شستن آن لازم نيست).

امام (مسئله 376) گلپايگانى (مسئله 382)

نماز

پوشش زن در نماز:زن بايد در موقع نماز، تمام بدن حتى سر و موى خود را بپوشاند ولى پوشاندن صورت بمقدار كه در وضو شسته مى‌شود و دستها تا مچ و پاها تا مچ پا، لازم نيست اما براى آنكه يقين كند كه مقدار واجب را پوشانده است بايد مقدارى از اطراف صورت و قدرى پايين تر از مچ را هم بپوشاند. امام (مسئله 789) گلپايگانى (مسئله 797)

بنابر احتياط واجب زن بايد در حال نماز زير گلو و چانه را بپوشاند. (عروة الوثقى، ج 1، ص 551، مسئله 6)دو مسئله‌مستحب است زن در حال ايستادن (براى نماز) پاها را بهم بچسباند.

امام (مسئله 977) گلپايگانى (مسئله 986)

مستحب است زنها در وقت خواندن تشهد، رانها را بهم بچسبانندامام (مسئله 1104)

گلپايگانى (مسئله 1113)

لباسهايى كه براى زن مانعى ندارد ولى براى مرد حرام است در نماز و غير نماز

1- پوشيدن لباس طلاباف امام (مسئله 831) گلپايگانى (مسئله 839)

(زينت كردن به طلا هم اشكال ندارد) امام (مسئله 832) گلپايگانى (مسئله 840)

2- پوشيدن لباس ابريشمى امام (مسئله 838) گلپايگانى (مسئله 845 و 846)

تذكر: احتياط واجب آن است كه مرد لباس زنانه و زن لباس مردانه نپوشد، ولى اگر با آن لباس نماز بخواند باطل نيست. امام (مسئله 846) گلپايگانى (مسئله 854)

[1]- به توضيح المسائل: امام( مسئله 356) و گلپايگانى:( مسئله 362) مراجه شود.

اقسام احكام‌

بر پنج قسم تقسيم مى‌شود:

1 واجب‌آن حكمى است كه بايد حتما آن را انجا م داد و ترك آن گناه است مانند نماز خواندن در سن تكليف.

(نشانه‌هاى تكليف و بلوغ يكى از سه چيز است):

1- روييدن موى درشت زير شكم بالاى عورت.

2- بيرون آمدن منى.

3- تمام شدن 15 سال قمرى در مرد و تمام شدن 9 سال قمرى در زن.

امام (مسئله 2252)

گلپايگانى (مسئله 2260)

2 مستحب‌و آن كارى است كه انجام دادن آن پسنديده و بهتر استو موجب رضاى خدا و صلاح خود انسان و موجب ثواب آخرتى است مانند سلام كردن.

3 حرام‌آن گناه و موجب عذاب آخرتى و گرفتارى مى‌شود مانند: دورغ گفتن.

4 مكروه‌و آن كارى است كه ترك آن بهتر است و بجا آوردن آن عذاب آخرتى ندارد مانند: نماز خواندن در مكانى كه عكس باشد.

5 مباح‌و آن كارى است كه انجام دادن و ترك آن از نظر دينى مساوى باشد و بستگى به ميل و اراده انسان دارد. مانند: خوردن و آشاميدن چيزهاى حلال.

نظر مجتهد بر چند قسم تقسيم مى‌شود

حكم‌آن است كه مجتهد در موضوع مشخصى و معينى نظر دهد كه واجب است يا حرام. (مانند: حكم باينكه فردا اول شوّال و روز عيد فطر است).

فتواآن است حكم را بطور كلى بيان كند. (مثل: اينكه حكم كند كسى كه روزه واجب دارد روزه مستحبى او باطل است).

احتياط واجب‌آن است كه پيش يا بعد از احتياط فتوا نباشد. مانند: (احتياط آن است كه تسبيحات اربعه را سه مرتبه بگويند كه مقلد بايد به اين احتياط كه احتياط واجبش مى‌گويند عمل نمايد و سه مرتبه بگويد و يا به فتواى مجتهدى كه علم او از مجتهد اعلم كمتر است و از مجتهدهاى ديگر محل تامّل يا محل اشكال است).

احتياط مستحب‌

آن است كه يا قبل از احتياط يا بعد از احتياط فتوى باشد (مانند اينكه ظرف نجس را يك مرتبه در آب كر اگر بشويند پاك است اگرچه احتياط آن است كه سه مرتبه بشويند) براى اطّلاع بيشتر به (وسيلة النجاة و تحرير الوسيله، ج 1، ص 11، مسئله 34 مراجعه شود).

[محارم‌]

يعنى زنهايى كه ازدواج با آنها حرام است و براساس آن محرم مى‌شوند كه محرميت از سه راه ممكن است:

1 از راه ولادت (ارتباط نسبى) كه 7 دسته از زنها بر 7 دسته از مردها محرمندمحارم‌ حرّمت عليكم‌

1- مادران شما امّهاتكم‌

2- دختران شما و بناتكم‌

3- خواهرانتان و اخواتكم‌

4- عمه‌هايتان و عمّاتكم‌

5- خاله‌هايتان و خالاتكم‌

6- دختران برادر و بنات الاخ‌

7- دختران خواهرانتان و بنات الاخت‌

2 از طريق شيرخوارگى (ارتباط رضاعى) كه همان 7 دسته محرمند كه در آيه به دو مورد از آن اشاره شده است.

1- مادان رضاعى (كه شير مى‌دهند)

2- خواهران رضاعى (و امّهاتكم اللّاتى ارضعنكم و- اخواتكم من الرّضاعة)

3- دختران رضاعى 4- عمه‌هاى رضاعى‌

5- خاله‌هاى رضاعى‌

6- دختران برادر رضاعى‌

7- دختران خواهر رضاعى‌

3 از طريق ازدواج (ارتباط سببى) كه تحت چند عنوان اشاره شده 1- مادان همسرانتان و جده‌هاى آنها (و اّمهات نسائكم و ربائبكم اللّاتى و فى حجوركم من- نسائكم اللّاتى دخلتم بهنّ)

2- دختران همسرانتان كه در دامان شما قرار دارند به شرط اينكه با آن همسر آميزش جنسى پيدا كرده باشيد.

3- و همسران فزندانتان كه از نسل شما هستند (و براى شما جمع در ميان دو خواهر ممنوع است).(و حلائل النائكم الّذين من اصلابكم و ان تجمعوا بين الاختين)(سوره نساء آيه 23)

توجه‌

هفده دسته‌اى كه ذكر شد هم ازدواج با آنها حرام است و هم حرم هستند و لكن ازدواج با دو خواهر حرام است و اگر با يكى ازدواج كرد خواهر او محرم نيست و هم‌چنين است ربيبه‌اى كه با مادرش آميزش جنسى نكرده باشد.

حرمت دو قسم است:

1- حرمت جمعى: يعنى حرام است جمع بين دو خواهر و ربيبه‌اى كه با مادرش آميزش جنسى نكرده باشد كه مثل ازدواج با خواهر زن حرام است و محرم نيست.

2- حرمت ابدى: غير از خواهر زن و ربيبه (كه با مادرش آميزش نكرده) بقيه محارم انسان حرام ابدى هستند يعنى ازدواج با آنان هميشه حرام است.

تذكّر

1- منظور از مادارن شما فقط آن زنى كه انسان بلا واسطه از او متولد شده نيست بلكه جده و مار جده و مادر پدر هم شامل مى‌شود و همينطور است در موارد ديگر.

2- مقصود از مادر يا خواهر رضاعى آن است كه بچه‌اى را كه منسوب به آنها نيست و از آنها متولد نشده شير بدهند كه با 8 شرط محرم مى‌شود. امام (مسئله 2474) گلپايگانى (مسئله 2483)

3- عده‌اى از زنان نيز بواسطه علتهاى ديگر حرام مى‌شوند مثل زن شوهردار يا زن پنجم براى مردى كه چهار زن دائمى دارد يا زن كافر. (غير اهل كتاب)

احكام نگاه كردن‌

مرد به زن‌1- به همسر خود مطلقا جايز و حلال است.

2- به محام غير همسر خود (مثل عمه و خاله) 1- با قصد لذت و ريبه حرام است‌

2- بدو ن قصد لذّت و ريبه 1- به عورت حرام‌

2- به غير عورت حلال‌

3- به نامحرم 1- نابالغ 1- با قصد لذت و ريبه حرام 2- بدون قصد لذت و ريبه اشكال ندارد.[1]البته در صورتى كه نگاه كردن بهم اسنان نترسيد كه به حرام بيفتد، ولى بايد بنابر احتياط جاهايى را كه مثل ران شكم معمولا مى‌پوشانند نگاه نكند.

2- بالغ 1- بغير از قرص صورت و دستها تا مچ چه با قصد لذّت و چه بدون آن حرام.

2- به قرص صورت و دستها تا مچ بدون ريبه مانع ندارد. امام (مسئله 2433) گلپايگانى (مسئله 2442)

زن به مردبه همسر خود مطلقا جايز و حلال‌

به محارم غير همسر خود (مثل دائى و عمو) با قصد لذت و ريبه حرام‌

بدون قصد لذت و ريبه به عورت حرام‌

به غير عورت حلال‌

به نامحرم حرام است مطلقا لكن نظر كردن زن بصورت مرد و دستها تا مچ جايز است.[2]

بنابر احتياط واجب بدن و موى خود را از پسرى هم كه بالغ نشده ولى خوب و بد را مى‌فهمد و بحدى سيده كه مورد نظر شهوانى است بپوشاند. امام (مسئله 2435) گلپايگانى (مسئله 2444)

مرد به مردبا تلذّذ و ريبه حرام‌

بدون قصد لذّت و ريبه به غير از عورت اشكال ندارد.

زن به زن‌با تلذّذ و ريبه حرام‌

بدون تلذّذ و ريبه به غير از عورت اشكال ندارد. امام (مسئله 2437)

گلپايگانى (مسئله 2447)

[1]- گلپايگانى: نگاه كردن مرد به بدن زن نامحرم و دخترى كه نه سالش تمام نشده ولى خوب و بد را مى‌فهمد و نگاه كردن به او عادتا امكان تهييج و تحريك شهوت دارد و همچنين نگاه كردن به موى آنان چه با قصد لذت و چه بدون آن حرام است بلكه حرام بودن نگاه به آنها بدون قصد لذت هم خالى از قوت نيست و نيز نگاه كردن زن ببدن مرد نامحرم حرام مى‌باشد.( مسئله 2442)

[2]- امام( مسئله 2432) گلپايگانى( مسئله 2442)

قال اللّه الحكيم:

و قل للمؤمنات يغضضن من ابصارهنّ و يحفظن فروجهنّ و لا يبدين زينتهنّ الّا ما ظهر منها و ليضربن بخمرهنّ على جيوبهنّ و لا يبدين زينتهنّ الّا لبعولتهنّ او ابائهنّ او اباء بعولتهنّ او ابنائهنّ او اخوانهنّ او بنى اخوانهنّ او بنى اخواتهنّ او نسائهنّ او ما ملكت ايمانهنّ او التّابعين غير اولى الاربة من الّرجال او الطّفل الّذين لم يظهروا على عورات النّساء و لايضربنّ بارجلهنّ ليعلم ما يخفين من زينتهنّ و توبوا الى اللّه جميعا ايّه المؤمنون لعلّكم تفلحون.[1]

زنان مؤمن را بگو تا چشمها (از نگاه ناروا بپوشانند) و فروج و اندامشان را (از عمل زشت) محفوظ دارند عفاف خود را حفظ كنند و زينت و آرايش خود جز آنچه قهرا ظاهر مى‌شود بر بيگانه آشكار نسازند و بايد سينه و گردنهاى خود را به مقنعه بپوشانند و زينت و جمال خود را آشكار نسازند و جز براى شوهران خود و پدران خود و پدران شوهر و پسران خود و پسران شهر و برادان خود و پسران برادر و خواهران خود و زنان خود (يعنى زنان مسلمه) و كنيزان ملكى خويش و اتباع (خانواده كه رغبت بزنان ندارند) از زن و مرد يا طفلى كه هنوز بر عورت و محارم زنان آگاه نيستند (و از غير اشخاص مذكور) اجتناب و پرهيز كنند و آنطور پاى به زمين نزنند كه خلخال و زيور پنهان پاهايشان معلوم شود و اى اهل ايمان همه به درگاه خدا توبه كنيد باشد كه رستگار شويد.

توجّه‌

از مطالب مذكور روشن شد كه گروهى از زنها محرم و بعضى از مردها مى‌باشند و مقصود از محرميت آن است كه: ازدواج با آنها حرام است ولى نگاه كردن به آنان (بدون قصد لذت) حرام نيست مگر خواهر زن كه نظر به او نيز حرام است و ضمنا معلوم شد كه علاوه بر محارم رضاعى چند دسته از مردها هم محرم زنها مى‌باشند (پدر، برادر، عمو، دائى، پدر شوهر) يعنى بدون قصد لذت، زن مى‌تواند به آنها نگاه كند و به طور كلى غير آنچه ذكر شد بقيه نامحرم مى‌باشند و نگاه به آنها حرام است و خانمها بايد بدانند كه شوهر خواهر

[1]- سوره نور، آيه 30