کتاب احکام جوانان

نماز باطل نيست. ولى اگر عمداً ترك شود يا زياد شود، نماز باطل است.

احكام واجبات نماز

نيّت‌

مسأله 209: نمازگزار از آغاز تا پايان نماز بايد بداند چه نمازى مى‌خواند و بايد آن را براى انجام فرمان خداوند عالم بجا آورد.

مسأله 210: به زبان آوردن نيت لازم نيست، ولى چنانچه به زبان هم بگويد، اشكال ندارد.

مسأله 211: نماز بايد از هر گونه ريا و خودنمايى به دور باشد؛ يعنى نماز را تنها براى انجام دستور خداوند بجا آورد و چنانچه تمام نماز يا قسمتى از آن براى غير خدا باشد، باطل است.

تكبيرة الاحرام‌

مسأله 212: همانگونه كه گذشت، نماز با گفتن «اللَّهُ اكْبَر» آغاز مى‌شود و به آن «تَكْبيرَةُ الاحرام» مى‌گويند. [چون با همين تكبير است كه بسيارى از كارها كه قبل از نماز جايز بوده، بر نمازگزار حرام مى‌شود، مانند خوردن و آشاميدن، خنديدن و گريستن‌]. مسأله 213: مستحب است نمازگزار موقع گفتن تكبيرة الاحرام و تكبيرهاى بين نماز، دستها را تا مقابل گوشها بالا ببرد.

قيام‌

مسأله 214: قيام يعنى ايستادن. نمازگزار بايد تكبيرة الاحرام و قرائت را در حال قيام و آرامش بخواند.

مسأله 215: اگر ركوع را فراموش كند و بعد از حمد و سوره به نيت سجده خم شود و يادش بيايد كه ركوع نكرده، بايد بايستد و به ركوع رود. و اگر بدون اين كه بايستد به حال خميدگى به ركوع برود، چون قيام متصل به ركوع را به جا نياورده، نماز او باطل است.

مسأله 216: نمازگزار بايد موقع ايستادن هر دو پا را بر زمين بگذارد، ولى لازم نيست سنگينى بدن روى هر دو پا باشد و اگر روى يك پا هم باشد اشكال ندارد.

مسأله 217: كسى كه به هيچ وجه حتى با تكيه كردن بر عصا يا ديوار نتواند ايستاده نماز بخواند، بايد نشسته و رو به قبله نماز بخواند و اگر نشسته هم نتواند، بايد خوابيده بخواند.

مسأله 218: واجب است بعد از ركوع بطور كامل بايستد و سپس به سجده برود و چنانچه اين قيام عمداً ترك شود، نماز باطل است.

قرائت‌

مسأله 219: در ركعت اوّل و دوّم نمازهاى روزانه، انسان بايد اوّل حمد و بعد از آن يك سوره كامل قرآن (مثلًا سوره توحيد) را بخواند.

سوره حمد:بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ*الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ*الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ*مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ*إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ*اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ*صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ.سوره توحيد:بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ*قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ*اللَّهُ الصَّمَدُ*لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ*وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌو در ركعت سوم و چهارم نماز بايد فقط سوره حمد يا تسبيحات اربعه خوانده شود و احتياط واجب آن است كه تسبيحات را سه مرتبه بخواند.

تسبيحات اربعه:

«سُبْحانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ للَّهِ وَ لا الهَ الَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ اكْبَرُ».

احكام قرائت‌

مسأله 220: در ركعت سوم و چهارم نماز، بايد حمد يا تسبيحات آهسته خوانده شود.

مسأله 221: در نماز ظهر و عصر قرائت ركعت اوّل و دوّم نيز بايد آهسته خوانده شود.

مسأله 222: پسرها و مردان در نماز صبح، مغرب و عشا بايد حمد و سوره را در ركعت اوّل و دوّم بلند بخوانند، ولى دخترها

و بانوان اگر نامحرم صدايشان را نمى‌شنود، مى‌توانند بلند بخوانند، وگرنه بنابر احتياط واجب بايد آهسته بخوانند.

مسأله 223: اگر در جائى كه بايد نماز را بلند بخواند، عمداً آهسته بخواند يا در جائى كه بايد آهسته بخواند، عمداً بلند بخواند، نمازش باطل است، ولى اگر از روى فراموشى يا ندانستن مسأله باشد، صحيح است.

مسأله 224: اگر در بين خواندن حمد و سوره بفهمد اشتباه كرده است؛ مثلًا مى‌بايست بلند بخواند ولى آهسته خوانده، لازم نيست مقدارى را كه خوانده، دوباره بخواند.

مسأله 225: انسان بايد نماز را ياد بگيرد كه غلط نخواند و كسى كه اصلًا نمى‌تواند صحيح آن را ياد بگيرد، بايد هر طور كه مى‌تواند بخواند و احتياط مستحب است كه نماز را به جماعت بجا آورد.

ركوع‌

مسأله 226: در هر ركعت بعد از قرائت حمد و سوره، نمازگزار بايد به اندازه‌اى خم شود كه بتواند دست را به زانو بگذارد، اين عمل را «ركوع» مى‌گويند و واجب است در حال ركوع ذكر بگويد.

مسأله 227: در ركوع، هر ذكرى گفته شود كافى است، به شرط آن كه از سه مرتبه‌ «سُبْحانَ اللَّهِ» يا يك مرتبه‌ «سُبْحانَ رَبِّىَ العَظيمِ وَ بِحَمْدِهِ» كمتر نباشد.

مسأله 228: در حال ذكر ركوع بايد بدن آرام باشد.

مسأله 229: اگر پيش از آنكه به مقدار ركوع خم شود و بدن آرام گيرد، عمداً ذكر ركوع را بگويد، نمازش باطل است.

مسأله 230: اگر پيش از تمام شدن ذكر واجب عمداً سر از ركوع بردارد، نمازش باطل است.

سجود

مسأله 231: نمازگزار بايد در هر ركعت از نمازهاى واجب و مستحب، بعد از ركوع دو سجده بجا آورد.

مسأله 232: سجده آن است كه پيشانى و كف دو دست و سر زانوها و سر دو انگشت بزرگ پاها (شَست) را بر زمين بگذارد و در حال سجده واجب است ذكر بگويد.

مسأله 233: در سجده هر ذكرى بگويد كافى است، به شرط آنكه مقدار ذكر از سه مرتبه‌ «سُبْحانَ اللَّهِ» يا يك مرتبه‌ «سُبْحانَ رَبِّيَ الاعْلى‌ وَ بِحَمْدِهِ» كمتر نباشد.

مسأله 234: در حال ذكر سجده بايد بدن آرام باشد.

مسأله 235: اگر كسى پيش از آنكه پيشانى‌اش به زمين برسد و آرام گيرد، عمداً ذكر سجده را بگويد، نمازش باطل است و چنانچه از روى فراموشى باشد، بايد دوباره در حال آرام بودن، ذكر را بگويد.

مسأله 236: نمازگزار بايد بعد از تمام شدن ذكر سجده اول بنشيند تا بدن آرام گيرد و دوباره به سجده رود.

مسأله 237: اگر نمازگزار پيش از تمام شدن ذكر عمداً سر از سجده بردارد، نمازش باطل است.

مسأله 238: اگر موقعى كه ذكر سجده را مى‌گويد، يكى از هفت عضو را عمداً از زمين بردارد، نماز باطل مى‌شود. ولى موقعى كه مشغول گفتن ذكر نيست، اگر غير از پيشانى جاهاى ديگر را از زمين بردارد و دوباره بگذارد، اشكال ندارد.

مسأله 239: اگر همراه با انگشتان شست پا انگشتان ديگر هم بر زمين باشد، مانع ندارد.

مسأله 240: نمازگزار بايد در سجده پيشانى را بر زمين و يا آنچه از زمين مى‌رويد ولى خوراكى و پوشاكى نيست؛ مانند چوب و برگ درخت، قرار دهد.

مسأله 241: سجده بر چيزهاى معدنى؛ مانند طلا، نقره، عقيق و فيروزه صحيح نيست.

مسأله 242: سجده بر چيزهايى كه از زمين مى‌رويد و خوراك حيوان است، مثل علف و كاه صحيح است.

مسأله 243: سجده بر كاغذ اگر چه از پنبه و مانند آن ساخته شده باشد، صحيح است.

مسأله 244: براى سجده بهتر از هر چيز تربت حضرت سيد الشهدا عليه السلام مى‌باشد و بعد از آن بدين ترتيب:*خاك*سنگ*گياه‌

وظيفه كسى كه نمى‌تواند بطور معمول سجده كند

مسأله 245: كسى كه نمى‌تواند پيشانى را به زمين برساند،

بايد به قدرى كه مى‌تواند خم شود و مهر را برجاى بلندى بگذارد و سجده كند، ولى بايد كف دستها و زانوها و انگشتان پا را بطور معمول بر زمين يا روى ميز بگذارد.

مسأله 246: اگر نمى‌تواند خم شود، بايد براى سجده بنشيند و با سر اشاره كند، ولى احتياط واجب آن است كه به قدرى مهر را بلند كند كه پيشانى را بر آن بگذارد.

سجده واجب قرآن‌

مسأله 247: در چهار سوره قرآن، آيه سجده است كه اگر انسان آن آيه را بخواند يا وقتى كه ديگرى آن را مى‌خواند به آن گوش دهد، بعد از تمام شدن آن آيه بايد فوراً سجده كند.

مسأله 248: سوره‌هايى كه آيه سجده دارد:*سوره «سجده» 32، آيه 15.*سوره «فُصِّلت» 41، آيه 37.*سوره «نَجم» 53، آيه 62.*سوره «عَلَق» 96، آيه 19.

مسأله 249: اگر سجده را فراموش كند، هر وقت يادش آمد، بايد سجده كند.

مسأله 250: اگر آيه سجده را از راديو و ضبط صوت و مانند آن بشنود، بنابر احتياط واجب بايد سجده كند.

مسأله 251: اگر آيه سجده را از مثلِ بلندگو كه صداى انسان را مى‌رساند بشنود، واجب است سجده كند.

مسأله 252: گفتن ذكر در اين سجده واجب نيست، امّا مستحب مى‌باشد.

تشهّد

مسأله 253: در ركعت دوم و در ركعت آخر نمازهاى واجب، نمازگزار بايد بعد از سجده دوم بنشيند و در حال آرام بودن بدن، تشهد بخواند؛ يعنى بگويد: «اشْهَدُ انْ لا الهَ الّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ، وَ اشْهَدُ انَّ مُحمَّداً عَبْدُهُ و رَسُولُهُ، اللّهُمَّ صَلِّ عَلى‌ مُحمَّدٍ وَ آلِ مُحمَّدٍ».

سلام‌

نماز

مسأله 254: در ركعت آخر نماز، پس از تشهد در حالى كه نشسته و بدن آرام است، بايد سلام دهد و نماز را به پايان ببرد؛ مستحب است اوّل بگويد: «السَّلامُ عَلَيْك ايُّهَا النَبيُّ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُهُ». و واجب است كه بگويد: «السَّلامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَركاتُهُ». و يا بگويد: «السَّلامُ عَلَيْنا وَ على‌ عِبادِ اللَّهِ الصَّالِحينَ». «السَّلامُ عَلَيكُم وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُهُ».

ترتيب‌

مسأله 255: نماز بايد بدين ترتيب انجام شود: نيّت تكبيرة الاحرام، قرائت، ركوع، سجود و در ركعت دوم پس از