روى آن پاك مىشود.
مسأله 62: اگر زمين و مانند آن نجس باشد، ولى رطوبتى نداشته باشد، مىتوان مقدارى آب يا چيز ديگرى كه سبب مرطوب شدن آن بشود، بر آن ريخته و سپس آفتاب بتابد و آن را پاك كند.
اسلام
مسأله 63: كافر كه نجس است اگر شهادتين را بگويد، مسلمان مىشود؛ يعنى بگويد:
«اشْهَدُ انْ لا اله الّا اللَّه، وَ اشْهَدُ انَّ مُحَمَّداً رسُولُ اللَّه»
و با اسلام، تمام بدن او پاك مىگردد.
برطرف شدن عين نجاست
مسأله 64: در دو مورد با برطرف شدن نجاست، چيز نجس پاك مىشود و نيازى به آب كشيدن ندارد. الف: بدن حيوان، مثلًا منقار مرغى كه غذاى نجس خورده است، هنگامى كه نجاست از منقارش برطرف شود پاك است. ب: باطن بدن، مانند داخل دهان و بينى و گوش؛ مثلًا اگر هنگام مسواك كردن از لثهها خون بيايد و در آب دهان از بين برود، داخل دهان پاك است و آب كشيدن آن لازم نيست.
ولى مسواك اگر با خون برخورد داشته باشد به احتياط واجب، نجس مىشود، هرچند داخل دهان باشد.
وضو
نمازگزار بايد قبل از انجام نماز، وضو گرفته و خود را براى انجام اين عبادت بزرگ آماده كند. در برخى از موارد علاوه بر وضو بايد غسل هم انجام دهد؛ يعنى تمام بدن را بشويد و هرگاه نتواند وضو بگيرد يا غسل كند، بايد به جاى آن عملِ ديگرى به نام «تيمّم» انجام دهد كه در اين قسمت با احكام هر يك آشنا خواهيد شد.
چگونه وضو بگيريم؟
مسأله 65: براى انجام وضو، انسان بايد ابتدا صورت را و سپس دست راست و بعد از آن دست چپ را بشويد، آنگاه با رطوبتى كه از آب وضو در كف دست مانده است، سر را مسح كند؛ يعنى دست را بر آن بكشد و سپس پاى راست و در آخر پاى چپ را مسح نمايد.
توضيح اعمال
وضو شستن
مسأله 66: در وضو انسان بايد ابتدا صورت را از جايى كه موى سر روييده تا آخر چانه، از بالا به پايين بشويد و براى آنكه يقين كند مقدار واجب را شسته، بايد كمى اطراف صورت را هم بشويد.
مسأله 67: بعد از شستن صورت، بايد دست راست و بعد از آن دست چپ را از آرنج تا سر انگشتها بشويد.
مسأله 68: براى آنكه يقين كند آرنج را كاملًا شسته، بايد مقدارى بالاتر از آرنج را هم بشويد.
مسأله 69: كسى كه پيش از شستن صورت، دستهاى خود را تا مچ شسته است، هنگام وضو بايد تا سر انگشتان را بشويد، و اگر فقط تا مچ را بشويد، وضويش باطل است.
مسح
مسأله 70: يك قسمت از چهار قسمت سر كه بالاى پيشانى است (جلوى سر) جاى مسح مىباشد.
مسأله 71: مسح سر، بايد به مقدارى باشد كه اگر كسى ببيند، بگويد مسح كرد.
مسأله 72: احتياط مستحب است سر را به پهناى سه انگشت بسته و طول يك انگشت مسح كند.
مسأله 73: لازم نيست مسح سر بر پوست آن باشد، بلكه بر موى جلوى سر هم صحيح است. ولى كسى كه موى جلوى سر
او به اندازهاى بلند است كه اگر مثلًا شانه كند روى قسمتى از پيشانى بريزد يا به جاهاى ديگر سر برسد، بايد بيخ موها را مسح كند يا فرق سر را باز كرده پوست سر را مسح نمايد. و اگر موهايى را كه به صورت مىريزد يا به جاهاى ديگر سر مىرسد جلوى سر جمع كند و بر آنها مسح نمايد يا بر موى جاهاى ديگر سر كه جلوى آن آمده مسح كند، باطل است.
مسأله 74: پس از مسح سر، بايد با رطوبتى كه از وضو بر كف دست باقيمانده است، روى پاها را از سر يكى از انگشتها تا برآمدگى روى پا مسح كند، و احتياط واجب آن است كه تا مفصل (جايى كه پا خم مىشود) را نيز مسح كند.
مسأله 75: در مسح بايد دست را بر سر و پاها بكشد و اگر دست را نگه دارد و سر يا پا را به آن بكشد وضو باطل است.
ولى اگر موقعى كه دست را مىكشد سر يا پا مختصرى حركت كند اشكال ندارد.
مسأله 76: اگر براى مسح رطوبتى در كف دست نمانده باشد، نمىتواند دست را با آب خارج تر كند، بلكه بايد از اعضاى ديگرِ وضو؛ مثلًا صورت، رطوبت بگيرد و با آن مسح كند.
مسأله 77: رطوبت دست بايد به قدرى باشد كه بر سر و پا اثر بگذارد.
مسأله 78: محل مسح (سر و روى پاها) بايد خشك باشد، بنابراين اگر جاى مسح تَر باشد، بايد آن را خشك كرد ولى اگر رطوبت آن به قدرى كم باشد كه مانع از تأثير رطوبت دست بر
آن نباشد، اشكالى ندارد.
مسأله 79: بين دست و سر يا پاها بايد چيزى مانند چادر و كلاه، يا جوراب و كفش فاصله نشود، هر چند بسيار رقيق و نازك باشد و رطوبت به پوست برسد (مگر در حال ناچارى).
مسأله 80: اگر بين كارهاى وضو به قدرى فاصله شود كه وقتى مىخواهد جايى را بشويد يا مسح كند رطوبت جاهايى كه پيش از آن شسته يا مسح كرده خشك شده باشد، وضو باطل است. و اگر فقط رطوبت جايى كه جلوتر از محلى است كه مىخواهد بشويد يا مسح كند خشك شده باشد؛ مثلًا موقعى كه مىخواهد دست چپ را بشويد رطوبت دست راست خشك شده باشد و صورت تَر باشد، بهتر آن است كه دوباره وضو را از سر بگيرد.
شرايط وضو
مسأله 81: با بودن شرايط زير، وضو صحيح و با نبودن حتّى يكى از آنها وضو باطل است: 1- آب وضو پاك باشد (نجس نباشد). 2- آب وضو مباح باشد (غصبى نباشد). 3- آب وضو مطلق باشد (مضاف نباشد). 4- ظرف آب وضو مباح باشد (به شرحى كه خواهد آمد). 5- ظرف آب وضو طلا و نقره نباشد (به شرحى كه
خواهد آمد). 6- اعضاى وضو پاك باشد. 7- مانعى از رسيدن آب به اعضاى وضو نباشد. 8- با قصد قربت و بدون ريا وضو بگيرد. 9- ترتيب را رعايت كند. (به همان صورت كه در اعمال وضو گذشت). 10- مُوالات را رعايت كند. (بين اعمال وضو فاصله نيفتد). 11- در كارهاى وضو از ديگرى كمك نگيرد. 12- استعمال آب براى او مانعى نداشته باشد. 13- براى وضو گرفتن وقت باشد.
توضيح شرايط وضو
مسأله 82: وضو با آب نجس و مضاف باطل است، خواه بداند آن آب نجس يا مضاف است يا نداند و يا فراموش كرده باشد.
مسأله 83: آب وضو بايد مباح باشد، بنابراين در موارد زير وضو باطل است:*وضو گرفتن با آبى كه صاحب آن راضى نيست.*آبى كه معلوم نيست صاحب آن راضى است يا نه.*آبى كه وقف افراد خاصى است، براى غير آن افراد؛ مانند حوض برخى از مدارس كه وقف محصلين همان مدرسه است و وضوخانه بعضى از مساجد كه وقف كسانى است كه در آنجا نماز مىخوانند.
مسأله 84: وضو گرفتن از نهرهاى بزرگ، گرچه انسان نداند صاحبان آنها راضى هستند يا نه اشكال ندارد. امّا اگر صاحبان آن از وضو گرفتن جلوگيرى كنند، احتياط واجب آن است كه با آب آنها وضو نگيرد.
مسأله 85: اگر آب در ظرف غصبى باشد و آب ديگرى نباشد، بايد تيمم كرد و اگر كسى با آن آب وضو بگيرد، وضويش باطل است.
مسأله 86: اعضاى وضو؛ يعنى صورت، دستها و پاها در موقع شستن و مسح بايد پاك باشد.
مسأله 87: اگر چيزى بر صورت يا دستها باشد كه از رسيدن آب به آن جلوگيرى كند، براى وضو بايد برطرف شود.
مسأله 88: اگر چيزى بر اعضاى مسح (جلوى سر و روى پاها) باشد هرچند از رسيدن آب جلوگيرى نكند، بايد برطرف شود، زيرا بين دست و محل مسح نبايد چيزى فاصله شود.
مسأله 89: خط قلم خودكار و لكههاى رنگ و چربى و كِرِمْ در صورتى كه رنگ بدون جِرم باشد، مانع وضو نيست، ولى اگر جِرم دارد و روى پوست را گرفته باشد، بايد برطرف شود.
مسأله 90: اگر مىداند چيزى بر اعضاى وضو چسبيده ولى نمىداند كه از رسيدن آب جلوگيرى مىكند يا نه، بايد آن را برطرف كند يا آب را به زير آن برساند.
مسأله 91: كارهاى وضو بايد بدين ترتيب انجام شود: اوّل صورت، بعد دست راست و سپس دست چپ را بشويد و بعد
از آن سر و بعد پاها را مسح كند و بنابر احتياط واجب بايد پاى راست را پيش از پاى چپ، مسح كند اگر به اين ترتيب وضو نگيرد، باطل است.
مسأله 92: موالات؛ يعنى پشت سر هم انجام دادن و فاصله نينداختن بين اعمال وضو.
مسأله 93: اگر بين كارهاى وضو به قدرى فاصله شود كه وقتى مىخواهد جايى را بشويد يا مسح كند رطوبت جاهايى كه پيش از آن شسته يا مسح كرده، خشك شده باشد، وضو باطل است.
مسأله 94: كسى كه مىتواند اعمال وضو را انجام دهد، نبايد از ديگرى كمك بگيرد، پس اگر شخص ديگرى صورت و دست او را بشويد و يا مسح او را انجام دهد، وضو باطل است.
مسأله 95: كسى كه نمىتواند وضو بگيرد، بايد به كمك شخص ديگر وضو بگيرد ولى خود او و كسى كه او را وضو مىدهد، هر دو بايد نيّت وضو كنند.
مسأله 96: كسى كه مىداند اگر وضو بگيرد مريض مىشود يا اگر آب را به مصرف وضو برساند تشنه مىماند، بنابر احتياط واجب نبايد وضو بگيرد. ولى اگر نداند كه آب براى او ضرر دارد، وضو بگيرد و بعد بفهمد كه ضرر داشته، وضويش صحيح است، اگر چه احتياط مستحب آن است كه با آن وضو نماز نخواند و تيمم كند و چنانچه با آن وضو نماز خواند، احتياط آن است كه دوباره آن را اعاده نمايد.