کتاب احکام عبادات

8- در كفن، مستحب است كه براى مرد يك عمامه اضافه شود كه بر سر او پيچيده مى‌شود ودو سر آن از زير گردن بر روى سينه اورها مى‌گردد، بدين صورت كه طرف راست عمامه به طرف چپ سينه و طرف چپ آن به طرف راست سينه ميّت انداخته مى‌شود.

9- و مستحبّ است براى زن بجاى عمامه، مقنعه اضافه شود و پارچه‌اى كه پستانهايش رابه پشتش ببندد.

10- مستحب است با پارچه‌اى كمر ميّت- چه مرد باشد و يا زن- بسته شود و با پارچه ديگر رانهاى او بسته گردد.

11- علاوه بر سرتاسرى واجب، مستحب است يك سرتاسرى ديگر هم اضافه شود و بهتر اين است كه بُرد يمانى باشد.

12- مستحب است مقدارى پنبه روى عورت ميّت و در مقعد او گذاشته شود تا چيزى از آن خارج نگردد و هم‌چنين در فرج زن وبلكه در سوراخ‌هاى بينى نيز اگر بترسند كه چيزى از آن خارج شود، مقدارى پنبه گذاشته شود.

13- مستحب است كه كفن خوب انتخاب شود و از جنس پنبه (نخى) و رنگش سفيد باشد ورنگ زده هم نباشد مگرپارچه حبره‌[1]كه روايت شده كفن رسول خداصلى الله عليه وآله حبره سرخ بوده است. و مستحب است كفن از مال خالص ميّت باشد واگر از جامه‌احرام و نماز او باشد بهتر است، و هم‌چنين مستحب است مقدارى كافور يا ذريره (دانه خوشبو و معطّرى است به اندازه دانه‌گندم) پاشيده شود و اگر چيزى از تربت امام حسين‌عليه السلام همراه ميّت گذاشته شود بهتر خواهد بود ومستحبّ است طرف راست‌كفن بر روى طرف چپ آن گذاشته شود و اگر نيازى به دوختن داشته باشد از نخ خود كفن بدوزند.

14- مستحب است كسى كه ميّت را غسل مى‌دهد، بعد از طاهر كردن خود وشستن دستان وپاهايش به كفن كردن ميّت بپردازد.

15- مستحب است در حاشيه كفن، شهادت ميّت به وحدانيّت خدا و نبوّت پيامبر اسلام‌صلى الله عليه وآله و امامت ائمّه معصومين‌عليهم السلام و نام‌آنان نوشته شود، بدين ترتيب كه نوشته شود: فلان فرزند فلان شهادت مى‌دهد به چنين و چنين ... و مستحبّ است همه قرآن را روى‌كفن ميّت بنويسند يا بر پارچه‌اى ديگر كه همراه كفن گذاشته شود.

16- مستحبّ است كه انسان قبل از مرگش، كفن خود را تهيه نمايد تا جزء غافلان شمرده نشود.

[1]نوعى پارچه (پارچه نرم و لطيف). (فرهنگ عميد

17- مكروه است كه كفن با آهن بريده شود و آستين و دكمه براى آن گذاشته شود، و اگر ميّت در پيراهن خود كفن شود بايددكمه‌هاى آن را بردارند و هم‌چنين مكروه است كه نخ كفن را با آب دهن تر كنند.

18- مكروه است كه كفن را بخور بزنند و هم‌چنين مكروه است كه رنگ كفن سياه باشد يا با رنگ سياه چيزى بر آن نوشته شود يااز جنس كتّان يا مخلوط با ابريشم باشد.

19- مكروه است كه انسان در خريد كفن چانه بزند.

20- مكروه است كه به قول بعضى از فقها كفن كثيف و چركين باشد.

حنوط و جريدتين و آداب تشييع:

1- حنوط كردن ميّت يعنى ماليدن كافور بر مواضع هفتگانه سجده (پيشانى، هر دو كفّ دست، زانوها و سر دو انگشت‌بزرگ پاها) واجب است، و احتياط اين است كه سر بينى نيز اضافه شود، وفرقى ندارد كه كافور را بر مواضع يادشده با دست يابا پارچه بمالد، بلكه پاشيدن كافور در آن مواضع هم جايز است ومستحب است كه بر مفاصل، سر، ريش، سينه، فرج، گردن، شانه‌ها، آرنج‌ها وپشت دستان نيز ماليده شود.

2- وقت حنوط كردن، بعد از غسل (يا تيمّم) است چه پيش از كفن كردن باشد يا بعد و يا در هنگام آن، و اوْلى اين‌است كه پيش از كفن كردن حنوط شود، واحتياط اين است كه كافور طاهر، مباح، ساييده شده و خوشبو باشد.

3- شخص مُحرِم كه قبل از طواف مرده باشد، از حنوط كردن استثنا شده است.

4- در حنوط، مسمّاى آن كفايت مى‌كند و بهتر اين است كه وزن آن به اندازه سيزده درهم ويك سوم درهم (در حدود هفت‌مثقال صيرفى) باشد و حدّاقل آن يك مثقال شرعى (سه چهارم مثقال صيرفى) و بهتر از آن چهار درهم است.

5- اگر حنوط كردن با كافور امكان نداشته باشد وجوب آن ساقط مى‌شود.

6- مستحب است كافور، با مقدارى از تربت قبر امام حسين‌عليه السلام مخلوط گردد، ومكروه است كه به دنبال جنازه بخوردان حمل‌شود.

7- مستحب است كه در حنوط كردن از پيشانى آغاز شود.

8- مستحب است كه همراه ميّت دو جريده (دو چوب تازه و سبز) گذاشته شود و بهتر اين است كه از نخل خرماباشد، و گرنه از سدر و گرنه از خلاف (بيد) يا انار باشد و اگر درختان يادشده در دسترس نباشد از هر درخت ديگر هم‌درست است وبايد تر باشد و چوب خشك فايده‌اى ندارد، و اينكه طول هر يك به اندازه يك ذراع باشد.

9- جريده اوّل در طرف راست ميّت روى استخوان بالاى سينه نزديك گردن (استخوان چنبره يا ترقوه) و چسپيده به‌بدن گذاشته شود و جريده دوّم در سمت چپ ميّت و در همان محلّ ولى روى پيراهن و زير سرتاسرى قرار داده شود.

10- اگر دو جريده در قبر ميّت گذاشته نشود، روى قبر او بگذارند.

11- اگر روى هر دو جريده، اسم ميّت و اسم پدرش و اينكه او به شهادتين وائمّه دوازده‌گانه‌عليهم السلام شهادت مى‌دهد، نوشته شودنيكو خواهد بود.

12- مستحب است كه مؤمنين از وفات برادر مؤمن‌شان مطّلع شوند تا از ثواب حضور در تشييع جنازه بهره‌مند گردند، و مستحب‌است كه شخص تشييع كننده در هنگام تشييع، دعاهاى روايت شده از معصومين را بخواند، و به دنبال جنازه پياده راه برود و نه سواره‌وهمچنان نعش‌را بر شانه‌هاى خود حمل كنند نه‌روى وسايل نقليّه مگر در هنگام ضرورت، و هم‌چنين مستحب است كه تشييع‌كننده، خاشع باشد و انديشه كند و از ديدن جنازه عبرت بگيرد وپشت سر جنازه يا دو طرف آن حركت كند نه جلو آن، و جامه تزيين‌شده روى نعش گذاشته نشود و جنازه را چهار نفر حمل كنند.

13- مستحب است كه تشييع كننده از چهار گوشه جنازه آن را حمل كند، كه به اين كار (تربيع) گفته مى‌شود. و بهتراين است كه از طرف راست ميّت شروع كند وبر شانه راست خود بگذارد و بعد گوشه عقب تابوت را روى شانه راست خود حمل كند وسپس گوشه ديگر آن را روى شانه چپ خود حمل كند و بعد به جلو تابوت برود و سمت چپ ميّت را روى شانه چپ خود حمل‌نمايد، و اگر برعكس اين ترتيب تربيع كند هم خوب است.

14- مستحب است صاحب عزا پا برهنه راه برود و رداى خود را وارونه بپوشد تا شناخته شود كه او صاحب مصيبت است.

15- خنده كردن و كارهاى لهو و لعب در كنار جنازه مكروه است، وهم‌چنين مكروه است كه غير صاحب مصيبت، رداى خود راوارونه بپوشد، و هم‌چنين مكروه است سخن گفتن به غير ذكر خداوند و اينكه جنازه را با سرعت ببرند و اينكه تشييع كننده دست برران يا دست بر روى دست خود بزند و اينكه بدنبال جنازه بخوردان حمل شود.

نماز ميّت‌

1- نماز گذاردن بر ميّت مسلمان، واجب است. نماز بر ميّت كودك تا قبل از رسيدن به شش سالگى واجب نيست اگر چه از بدوتولّد جايز است در صورتيكه زنده متولّد شده باشد.

2- نماز بر جنازه غير مسلمانان يا كسى كه محكوم به كفر شده است مانند مرتدّ، جايز

نيست، و ميّتى كه در بلاد مسلمين پيدا شده است، بر او نماز خوانده مى‌شود و هم‌چنين بنابر احتياط بر ميّتى كه در ساير بلاد پيداشده، ولى احتمال دارد كه مسلمان باشد نماز خوانده مى‌شود.

3- در كفايت كردن نماز، ايمان نماز گزار شرط است و هم‌چنين بنابر احوط اذن ولى نيز شرط است، امّا نماز كودك بنابر احوطكفايت نمى‌كند.

4- وقت نماز ميّت، بعد از غسل و كفن است و اگر غسل و كفن امكان نداشته باشد، بعد از پوشاندن عورتش، بر او نماز گزارده‌شود واگر دفن شده، در همان حالت بر او نماز خوانده شود وتغيير دادن وضعيّت او بنابر اقوى واجب نيست.

5- نماز ميّت بصورت جماعت نيز جايز است و در اين صورت همگى نيّت وجوب مى‌نمايند، پس اگر دسته اوّل نماز را بجاآوردند، و دسته ديگرى خواستند نماز بخوانند، بايد نيّت استحباب كنند.

6- بر اعضاى ميّت، در صورتيكه قلب ميّت در ميان آن عضوها باشد، برآنها نماز خوانده مى‌شود.

7- اگر اولياى ميّت چند نفر باشند بايد از همگى اجازه گرفته شود، و اگر ولىّ ميّت، زن باشد جايز است خودش بر ميّت نمازبگذارد يا به ديگران اجازه دهد كه بر او نماز بخوانند.

8- نماز ميّت با جماعت، افضل است و شرايط جماعت در اين جا مانند شرايط جماعت در نمازهاى واجب ديگر است ولى امام‌در اين جا نسبت به مأمومين، وظيفه ديگرى جز اجازه گرفتن از ولىّ بر عهده ندارد.

9- بنابر احوط بايد مأموم پشت‌سر امام بايستد و زنان پشت‌سر مردان بايستند وحائض‌به تنهايى در يك صف بايستد.

10- وقتى كه به نماز ميّت حاضر شدى، اگر ديدى كه امام بعضى از تكبيرات را گفته است، مى‌توانى همراه با امام تكبير بگويى وبعد از پايان يافتن نماز امام، تكبيرات باقيمانده را با دعاى آن تكميل كنى و اگر بترسى از اينكه جنازه را بردارند، تكبيرات باقيمانده‌را پشت‌سرهم بدون دعا بگو و يا در حاليكه به دنبال جنازه حركت مى‌كنى، بقيّه تكبيرات را بگو.

چگونگى نماز ميّت:

1- كيفيّت معروف در نماز ميّت اين است كه پنج تكبير بگوئى، بعد از تكبير اوّل شهادت به توحيد و رسالت پيامبر اسلام‌صلى الله عليه وآله‌مى‌دهى و بعد از تكبير دوّم بر محمّد و آل اوصلى الله عليه وآله صلوات مى‌فرستى و بعد از تكبير سوم براى مؤمنين و مؤمنات دعا مى‌كنى و بعد ازتكبير چهارم براى‌

خودميّت دعا مى‌كنى و آمرزش مى‌طلبى و با تكبير پنجم نماز تمام مى‌شود.

2- اگر اذكار مختلف را بعد از هر تكبير بخوانى و از تكبير دوم دعا وطلب آمرزش براى ميّت را شروع كنى، جايز است زيرا نمازميّت دعاست و دعاى خاصّى در آن لازم نيست، بلكه آنچه لازم است دعا كردن براى ميّت به هر صورتى كه باشد، و اوْلى اين است كه‌شهادتين و صلوات فرستادن بر محمّد و آل محمّ (دصلّى اللَّه عليه و عليهم اجمعين) به آن اضافه شود.

3- چهار تكبير براى نماز ميّت كفايت نمى‌كند مگر در حالت تقيّه يا اينكه ميّت منافق باشد. در صورتى كه از حدّ واجب كمترتكبير گفته باشد، اگر موالات باقى است بايد تكبيرات را تكميل كند و اگر موالات از بين رفته باشد نماز را اعاده نمايد.

4- در هنگام نماز بر ميّت، دعا كردن با زبانهاى ديگر جايز است مشروط بر اينكه حداقلّ اذكار واجب، به زبان عربى خوانده‌شود.

5- نماز ميّت، سلام و هم‌چنين ركوع و سجود ندارد، و حرام است كسى به قصد تشريع، چيزى را كه در نماز ميّت نيست بر آن‌اضافه كند، زيرا اين كار بدعت است.

6- جايز است در دعاهاى نماز (كه به زبان عربى خوانده مى‌شود) با ضمير مذكّر يا مؤنّث‌به ميّت اشاره كنى مخصوصاً در صورتى كه جنس او را هم ندانى، بدين ترتيب كه اگر ضمير را مذكّر آوردى، منظورت بدن يا نعش‌باشد و اگر مؤنّث آوردى به جنازه اشاره كرده باشى.

7- اگر ندانى كه تكبير چندم را گفته‌اى، بنا را بر كمتر بگذار مگر اينكه دليلى بر بيشتر داشته باشى.

8- واجب است در هنگام نماز، ميّت به پشت گذاشته شود و سر ميّت به طرف راست نماز گزار قرار بگيرد و نماز گزار، پشت‌ميّت بايستد و بين او و ميّت، حايلى مانند ديوار و پرده نباشد و جنازه از نمازگزار دور نباشد مگر اينكه صفوف جماعت متّصل بهم‌باشد و هم‌چنين واجب است نمازگزار رو به قبله بايستد و در موقع نماز، ميّت غسل و كفن شده باشد و اگر كفن نداشته باشد، عورت‌او پوشانده شود.

9- نمازگزار در حين نماز ميّت بايد ايستاده باشد و به گونه‌اى استقرار داشته باشد كه مخالف قيام و ايستادن نباشد، و فصول نمازبايد به طور متوالى وپشت‌سرهم خوانده شود به گونه‌اى كه صورت نماز حفظ گردد. هم‌چنين نمازگزار بايد ميّت معيّنى را نيّت كند، و نيز قصد قربت را نيّت كند.

10- ولى نماز ميّت در همه احكام مانند نمازهاى واجب ديگر نيست، پس واجب نيست كه نمازگزار با وضو، يا غسل و يا تيمّم‌باشد، همچنين لازم نيست كه بدن يا لباس او طاهر باشد، بلكه حتّى اگر لباس او هم غصبى باشد اشكالى در نماز او نيست، اگرچه‌احتياط دورى‌

جستن ازمبطلات نماز است، به ويژه: سخن گفتن، قهقهه و انحراف از قبله.

11- اگر بر ميّت نماز خوانده نشود تا اينكه دفن گردد، واجب است كه بر روى قبر او نماز خوانده شود و هم‌چنين اگر بعد از دفن، معلوم شود كه نماز خوانده شده، باطل بوده است، بايد بر قبر او نماز بگذارند ولى نبش قبر به خاطر نماز جايز نيست و اگر بر او نماز خوانده نشودتا اينكه يك شب و روز از دفنش سپرى شود، احوط اين است كه بر او نماز خوانده شود و اگر جنازه به خاطر عواملى مانند سيل وغيره‌از قبر بيرون شود، بنابراحتياط مستحبّ براو نماز خوانده شود.

12- نماز ميّت، وقت معيّنى ندارد، حتى در اوقاتى كه نماز كراهت دارد، نماز ميّت اشكال ندارد، و اگر با وقت نماز فريضه‌همزمان شود، نماز فريضه مقدّم مى‌شود تا وقت فضيلت آن از دست نرود ونمازميّت به تأخير انداخته شود مگر اينكه خوف فاسدشدن جنازه يا دليل ديگر باشد كه در اين صورت نماز ميّت مقدّم مى‌شود.

13- خواندن يك نماز مشترك بر مجموعه‌اى از مردگان جايز است، واگر امام بر جنازه‌اى نماز مى‌خواند و در همان حين، جنازه ديگرى راهم حاضر كردند در اين صورت چند راه وجود دارد: اوّل- اينكه تكبيرات باقيمانده را به طور مشترك براى جنازه اوّل‌ودوّم بخواند و سپس براى جنازه دوم، تكبيرات باقيمانده او را به طور اختصاصى بخواند. دوم- اين است كه نماز اوّل را تمام كند بعدبراى جنازه دوم نماز بخواند. سوم- اينكه جايز است نماز ميّت اوّل را قطع كند و براى هر دو جنازه از نو به طور مشترك نماز بخواند.

14- در نمازميّت، طهارت مستحب‌است ودر صورت خوف فوت‌نماز، تيمّم هم جايزاست.

15- مستحب است نمازگزار در برابر وسط پيكر ميّت مرد و در برابر سينه ميّت زن بايستد ومستحب است پا برهنه باشد و درتكبير اوّل بلكه در همه تكبيرات، دست خود را بلند نمايد ونزديك جنازه بايستد و در صورتيكه بخواهد مأمومين از او تبعيّت كنندبايد تكبيرات و دعاها را با صداى بلند بخواند.

16- مستحب است براى نماز ميّت، جاهايى انتخاب شود كه تردّد ورفت و آمد مؤمنين زياد باشد تا جماعت شركت كننده نيززياد شود، به استثناى مساجد زيرا برگزارى نماز ميّت در مساجد- جز مسجدالحرام- مكروه است.

17- مستحب است در دعا براى ميّت و براى مؤمنين، كوشش وتلاش شود وهم‌چنين مستحب است قبل از اقامه نماز، سه بار باعنوان «الصلاة» اعلام شود تا همه مطّلع شوند.

18- مى‌توانى نماز ميّت را به يكى از دو شكل زير بخوانى:

اوّل- شكلى كه تنها به دعاهاى واجب اكتفا مى‌شود بدين ترتيب: در ابتدا نيّت و قصد قربت‌

مى‌كنى سپس تكبير مى‌گوئى وبعدازتكبير اوّل مى‌گوئى:

«أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ».

سپس بعداز گفتن تكبير دوّم مى‌گوئى:

«اللَّهُمَّ صَلّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَصَلّ عَلى جَمِيعِ الْأَنْبِياءِ وَالْمُرْسَلِينَ».

سپس بعداز گفتن تكبير سوم مى‌گوئى:

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ».

بعداز گفتن تكبير چهارم مى‌گوئى:

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِهذَا الْمَيِّتِ»، أو: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِهذِهِ الْمَيِّتَةِ» اگر زن باشد.

امّا اگر ميّت طفل باشد بعداز تكبير چهارم مى‌گوئى:

«اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لِأَبَوَيْهِ وَلَنَا سَلَفاً وَفَرَطاً وَأَجْراً».

سپس تكبير پنجم مى‌گوئى و نماز پايان مى‌يابد.

دوّم- روش مفصّلى كه شامل ذكرهاى مستحبّ نيز مى‌باشد بدين ترتيب:

بعداز گفتن تكبير اوّل مى‌گوئى:

«أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ أَرْسَلَهُ بِالْحَقّ بَشِيراً وَنَذِيراً بَيْنَ يَدَىِ السَّاعَةِ».

و بعداز تكبير دوّم مى‌گوئى:

«اللَّهُمَّ صَلّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَبَارِكْ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَارْحَمْ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ، كَأَفضَلِ مَا صَلَّيْتَ وَبَارَكْتَ وَتَرَحَّمْتَ عَلى إِبْرَاهِيمَ وَآلِ‌إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ. وَصَلِّ عَلى جَمِيعِ الْأَنْبِياءِ وَالْمُرْسَلِينَ وَالشُّهَداءِ وَالصّدّيقِينَ وَجَمِيعِ عِبادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ».

بعداز تكبير سوم مى‌گوئى:

«اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، وَالْمُسْلِمِينَ وَالْمُسلْمَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ، تَابِعْ اللَّهُمَّ بَيْنَنا وَبَيْنَهُمْ بِالْخَيْرَاتِ، إِنَّكَ مُجِيبُ الدَّعَوَاتِ، إِنَّكَ عَلى‌كُلّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ».

بعداز تكبير چهارم اگر ميّت مرد است مى‌گوئى:

«اللَّهُمَّ إِنَّ هذَا عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ وَابْنُ أَمَتِكَ نَزَلَ بِكَ وَأَنْتَ خَيْرُ مَنْزُولٍ بِهِ، اللَّهُمَّ إِنَّا لَا نَعْلَمُ مِنْهُ إِلَّا خَيْراً وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنَّا، اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مُحْسِناً فَزِدْ فِى‌إِحَسَانِهِ، وَإِنْ كَانَ مُسِيئاً فَتَجَاوَزْ عَنْهُ وَاغْفِرْ لَهُ، اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ عِنْدَكَ فِي أَعْلى عِلّيِّينَ وَاخْلُفْ عَلى أَهْلِهِ فِى الْغَابِرِينَ، وَارْحَمْهُ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ».

سپس تكبير پنجم را مى‌گوئى و نماز پايان مى‌يابد.

امّا اگر ميّت زن باشد دعاى بعداز تكبير چهارم چنين است:

«اللَّهُمَّ إِنَّ هذِهِ أَمَتُكَ وَابْنَةُ عَبْدِكَ وَابْنَةُ أَمَتِكَ نَزَلَتْ بِكَ وَأَنْتَ خَيْرُ مَنْزُولٍ بِهِ. اللَّهُمَّ إِنَّا لَا نَعْلَمُ مِنْهَا إِلَّا خَيْراً

وَأَنْتَ أَعلَمُ بِهَا مِنَّا، اللَّهُمَّ إِنْ كَانَتْ مُحْسِنَةً فَزِدْفِي إِحْسَانِهَا، وَإِنْ كَانَتْ مُسِيئَةً فَتَجَاوَزْ عَنْهَا وَاغْفِرْلَهَا. اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا عِنْدَكَ فِي أَعْلى عِلّيِّينَ، وَاخْلُفْ عَلى أَهْلِهَا فِي الْغابِرِينَ، وَارْحَمْهَا بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ».

ميّت چگونه دفن مى‌شود؟

1- دفن كردن ميّت مسلمان واجب كفايى است. پس بايد جسد مسلمان زير خاك قرار داده شود به گونه‌اى كه از درندگان محفوظباشد ومردم هم از بوى آن در امان باشند، گذاشتن جسد در ميان تابوت يا ديوار بدون اينكه زير خاك قرار داده شود كفايت نمى‌كندمگر در هنگام ضرورت.

2- ميّت در قبر بر پهلوى راستش گذاشته مى‌شود به گونه‌اى كه صورتش به سمت قبله باشد، وهم‌چنين اگر عضوى از بدن دفن شودهم در صورت امكان بايد به ترتيب مذكور گذاشته شود.

3- كسى كه در كشتى بميرد بايد نگهدارى شود تا به خشكى برسد واگر امكان نداشته باشد بايد در سبوى بزرگى گذاشته شده وبه‌دريا انداخته شود ويا با سنگ وآهنى بسته شود تا سنگين گردد وبه دريا انداخته شود و احتياط مستحب آن است كه در هنگام انداختن‌به دريا، روى ميّت‌به طرف قبله باشد.

4- واجب در دفن، تحقّق يافتن دفن است هر چند بدون قصد قربت صورت گرفته باشد، پس اگر دستگاهى به حفر زمين بپردازد وميّت را در آن بگذارد كفايت مى‌كند ولى دفن ميّت موكول‌به ولىّ اوست و براى هيچ‌كس جايز نيست كه بدون اذن ولىّ اقدام به دفن نمايد.

5- كودك متولّد از پدر يا مادر مسلمان بنابر اقوى بايد به روش اسلامى دفن شود.

6- هتك حرمت مؤمن به واسطه دفن كردن او در محل جمع‌آورى زباله يا چاه، جايز نيست وهمچنين اگر دفن او در قبرستانهاى‌غير مسلمانان موجب هتك او شود، جايز نيست.

7- در مكان غصبى، دفن جايز نيست و هم‌چنين در قبر ديگرى كه مندرس ومتلاشى نشده است و در زمين موقوفه‌اى كه ولىّ آن‌اجازه نداده باشد و در محل‌هاى موقوفه‌اى كه براى اين منظور وقف نشده مانند مساجد و مدارس و در مراكز عمومى‌اى كه با دفن ميّت‌منافات دارد مانند راههاى عمومى كه دفن كردن در اين اماكن به وضعيت آنها زيان مى‌رساند، دفن كردن جايز نيست.

8- قسمتهايى كه از جسد ميّت جدا شده است بايد با خودميّت دفن شود حتى موى و دندان كه بايد با ميّت در كفنش گذاشته شود، امّا قسمتهايى كه از بدن شخص زنده جدا شده باشد مانند ناخن و دندان و موى، دفن آنها واجب نيست بلكه مستحب است.

9- اگر جنين در شكم مادرش بميرد، با هر وسيله‌اى كه مناسب با احترام ميّت باشد، بايد بيرون گردد و اگر مادر بميرد و در شكم‌او جنين زنده باشد بازهم بايد بيرون شود هر چند