کتاب احکام و مناسک حج

كاشف از بطلان اجاره باشد و حجي كه براي خودش انجام داده صحيح و كافي از حجة الاسلام باشد; و اگر از مستأجر پولي گرفته باشد بايد به او برگرداند و يا با توافق طرفين اجاره را تجديد نمايند. بلي اگر وقت حج نيابتي موسع باشد و متعين نبوده كه در همان سال انجام دهد بايد حج نيابتي را در سالهاي بعد، قبل از پايان وقت تعيين شده انجام دهد.(سؤال 16)افرادي كه قرائت نمازشان درست نيست و يا به علت عذري نمي توانند وقوف اختياري مشعر را درك كنند اگر بدون دريافت وجه به نيابت ديگري محرم شوند، آيا عملشان براي منوب عنه مجزي است يا نه ؟جواب :محل اشكال است .(سؤال 17)كساني كه قرائت آنان صحيح نيست آيا مي‌توانند در حج و عمره واجب يا مستحب نيابت كنند يا نه ؟ آيا اصل احرام آنان صحيح نيست يا اينكه محرم شده اند و از احرام خارج نمي شوند؟جواب :اگر نتوانند صحيح آن را ياد بگيرند اجير شدن آنها در حج واجب صحيح نيست ; و اگر اجير شوند احرام آنها باطل مي‌باشد. ولي نيابت تبرعي در حج مستحب حكم حج خودشان را دارد كه احرام آنها صحيح است ; ولي نماز طوافها را بايد خودشان بخوانند و بنابر احتياط نايب هم بگيرند.(سؤال 18)شخصي واجد شرايط نيابت نبوده و در ميقات نيابتا محرم شده ولي بعد از ورود به مكه با سعي و تلاش فراوان خود را واجد شرايط نموده، آيا نيابت به نحو مذكور صحيح و مجزي است يا نه ؟ مثلا قرائت او صحيح نبوده و پس از ورود به مكه در ظرف چند روز قرائت خود را تصحيح كرده است .جواب :با فرض اينكه هر يك از اعمال را قبل از عمل به آن

ياد گرفته و تمام اعمال را صحيح انجام داده حج نيابتي او صحيح است .(سؤال 19)اگر بين دو عمره كمتر از يك ماه فاصله شود بايد عمره دوم را به قصد رجاء بجا آورد; حال چنانچه عمره دوم نيابت باشد نايب مي‌تواند براي آن اجرت بگيرد يا خير؟ و چنانچه بر منوب عنه انجام عمره مفرده واجب باشد كفايت مي‌كند يا خير؟جواب :اگر هر دو براي خودش نباشد فاصله معتبر نيست .(سؤال 20)كسي كه در سعي يا طواف عمره تمتع يا عمره مفرده نياز به نايب پيدا كرده است، آيا نايب بايد در حالي كه محرم است نيابت كند يا خير؟ و آيا بايد با احرام طواف را بجا آورد يانه ؟جواب :ظاهرا احرام شرط نيست و در لباس مخيط نيز جايز است .(سؤال 21)افرادي با اينكه قرائتشان درست نيست و كلمات نماز را نمي توانند درست بگويند در حج نايب مي‌شوند و اعمال را براي منوب عنه انجام مي‌دهند، بعد متوجه مي‌شوند كه نمي توانسته اند نايب شوند; اين افراد چگونه از احرام خارج مي‌شوند و براي حج چه وظيفه اي دارند؟جواب :در فرض سؤال نيابت او باطل است و بايد براي منوب عنه كسي را كه مي‌تواند حج صحيح انجام دهد استيجار نمايند; و خود او بنابر احتياط براي نماز طواف نايب هم بگيرد و سپس طواف نساء و نماز آن را انجام دهد و بعد از آن براي نماز آن نايب نيز بگيرد تا از احرام خارج شود.(سؤال 22)آيا شخص زنده در موردي كه مي‌تواند نايب بگيرد بايد از بلد نايب بگيرد يا از ميقات ؟ واگر ديگري براي او

نايب بگيرد كفايت مي‌كند يا خير؟جواب :ظاهرا حج ميقاتي كفايت مي‌كند. و ديگري اگر در نايب گرفتن وكالت داشته باشد كفايت مي‌كند; ولي نايب گرفتن فضولي كافي نيست .(سؤال 23)آيا عمره مفرده يا طواف مستحبي را مي‌توان به نيابت چند نفر انجام داد؟ در اعمال آن از جمله طواف نساء نيت همه بايد بشود يا نيت بعضي كافي است ؟جواب :مانعي ندارد و طواف نساء را هم بايد به نيابت همه انجام دهد; ولي اگر به طور اجمال به نيت طواف نساء همان عمره اي كه انجام داده بجا آورد كافي است .(سؤال 24)كسي را كه روز عيد قربان قبل از حلق دستگير كرده اند و به ايران فرستاده اند، آيا رفقاي او مي‌توانند از او نيابت كنند و بقيه اعمال را انجام دهند يا خير؟ و چگونه از احرام خارج مي‌شود؟جواب :اگر خودش نمي تواند برگردد در هر جايي كه هست حلق كند و بنابر احتياط در صورت امكان موي حلق شده را به مني بفرستد و براي بقيه اعمال نايب بگيرد; و اگر رمي و قرباني را انجام نداده باشد بعد از آنكه نايب آنها را انجام داد حلق كند.(سؤال 25)افرادي كه هر سال به حج مي‌روند - از قبيل خدمه كاروانها - و در محل خود از كسي نيابت قبول مي‌كنند ولي در ميقات بر اثر اشتغال زياد از نيابت غافل و محرم مي‌شوند و بعد كه متوجه شدند دوباره نيت نيابت مي‌كنند، آيا حج نيابتي آنان درست است يا حج براي خودشان حساب مي‌شود؟جواب :صحت حج مذكور مشكل است .(سؤال 26)اگر كسي كه نيابت از ديگري گرفته و به حج آمده از بعضي اعمال معذور باشد، آيا مي‌تواند در اين اعمال

نايب بگيرد؟ و آيا مي‌تواند پول نيابت را به ديگري بدهد كه اصل حج را بجا آورد؟ و اگر اجازه از منوب عنه لازم است چنانچه بدون اجازه نيابت را به ديگري واگذار كند و او عمل را انجام دهد، حج از طرف منوب عنه واقع مي‌شود يا نه ؟جواب :حق ندارد; و اگر بدون اجازه مستأجر نايب بگيرد و نايب تمام اعمال عمره و حج را به نيابت منوب عنه اجير اول انجام دهد، وقوع آن براي منوب عنه اگر زنده باشد خالي از اشكال نيست ; زيرا عمل بايد منتسب به او باشد. و اجير اول اجرت را ضامن است .(سؤال 27)بعضي خدمه كاروانها كه به نيابت به حج آمده اند ناچارند نيمه شب از مشعر براي انجام كارهاي لازم به مني بروند; آيا اجير شدن و نيابت اينگونه افراد صحيح مي‌باشد؟ اگر قبل از استخدام اجير شده باشند چطور؟جواب :مجزي نيست .(سؤال 28)نايبي در احرام عمره تمتع بعد از اينكه وارد مكه شد شك مي‌كند كه نيت نيابت كرده يا نه، آيا بايد به ميقات برگردد و مجددا به نيابت محرم شود يا اصلا حج براي خودش حساب مي‌شود و ديگر نمي تواند نايب باشد؟جواب :اگر به عنوان نيابت رفته بوده و ارتكاز ذهني او نيابت بوده به شك خود اعتنا نكند. ولي اگر به طور كلي غافل بوده بايد به ميقات برگردد.(سؤال 29)كسي كه براي خودش سالها پيش حج بجا آورده ولي بدون توقف در مشعر به مني رفته و در خارج مني سر تراشيده وبه دست غير مؤمن قرباني كرده است، آيا مي‌تواند براي ديگري نايب شود يانه ؟جواب :نمي تواند، و بنابر احتياط واجب بايد براي خودش

حج را بجا آورد.(سؤال 30)شخص مستطيعي پيش از آنكه اسمش درآيد فوت كرده ولي پسرش را نايب خود نموده بوده و پسر بااينكه خود مستطيع بوده در اسم نويسي مسامحه كرده است ; اكنون پسر به مدينه آمده و مي‌خواهد از طرف پدر محرم شود، تكليف او چيست ؟جواب :در فرض سؤال براي پدرش نايب بگيرد و خودش حج خود را انجام دهد.(سؤال 31)شخص اجير حج بلدي از قم شده و خودش ساكن اراك است، بعد از اجير شدن به همين قصد پس از چند روزي غافل شده و براي انجام كار ديگري به قم و بعد از آن به تهران رفته كه عازم مكه شود; آيا همان نيت قبلي براي حركت از قم كافي است يا بايد برگردد به قم ؟ و بر فرض خروج از ايران چه حكمي دارد؟جواب :اگر رفتن از قم به تهران هر چند به نحو ارتكاز براي اين بوده كه به تهران برود و از آنجا جهت انجام حج نيابتي حركت كند كافي است .(سؤال 32)نايب چند ماه قبل از حج به بلد منوب عنه مي‌رود و به عنوان نيابت حج حركت مي‌كند و به وطن خودش يا محل ديگري مي‌رود و در ماه ذيحجه كه عازم مي‌شود ديگر به بلد منوب عنه نمي رود; در اين صورت آيا كفايت مي‌كند يا نه ؟جواب :اگر به قصد نيابت از بلد منوب عنه حركت كند كفايت مي‌كند.(سؤال 33)آيا شرط ايمان نايب كه در نيابت در ذبح شرط است در ساير اعمالي كه نيابت در آنها جايز است - مثل رمي و طواف - نيز شرط مي‌باشد؟

جواب :اشتراط ايمان در ذابح مبني بر احتياط وجوبي است ; ولي در بقيه اعمال بنابر اقوي مي‌باشد.(سؤال 34)شخصي تمام اختيارات اموال پدرش را دارد و چون پدر نمي تواند خودش حج را بجا آورد، پسر بدون اطلاع پدر براي او نايب گرفته و خودش نيز براي حج خود مشرف شده است ; آيا حج اجير و نايب بدون اطلاع پدر مجزي است ؟ هرگاه پسر در مدينه تصميم بگيرد از مال خودش هزينه حج پدر را بپردازد آيا رفع اشكال مي‌شود؟جواب :مجزي نيست . و تصميم مذكور رفع اشكال نمي كند; و آنچه رفع اشكال مي‌كند آن است كه به هر وسيله قبل از احرام، نايب از منوب عنه وكالت بگيرد.(سؤال 35)شخصي پس از آنكه به مدينه مشرف شده جنون پيدا كرده است ; با توجه به اينكه سابقا حج بر او مستقر شده است آيا مي‌شود براي او نايب گرفت يا خير؟ و اگرنشود تبرع حج از او چه صورت دارد؟جواب :استيجار با مال او جايز نيست و كفايت حج تبرعي نيز مشكل است ; بلكه اگر تا آخر عمرش افاقه حاصل نكند بايد بعد از فوتش از تركه او استيجار شود.(سؤال 36)شخصي كه به عنوان نيابت در مسجد شجره محرم شده و به مكه آمده در مكه مي‌فهمد كه خودش مستطيع بوده، آيا بايد اعمال عمره را به قصد خود بجا آورد يا به قصد نيابت ؟ واگر بايد به قصد خودش بجا آورد، نسبت به حج نيابتي چه وظيفه اي دارد و آيا مي‌تواند براي آن نايب بگيرد؟جواب :نيابت مستطيع صحيح نيست و در فرض سؤال بايد به ميقات برگردد و براي خودش محرم شود; و اگر نتواند به ميقات برگردد بايد از خارج حرم محرم شود و عمره و سپس

حج خود را انجام دهد و پولي كه براي نيابت گرفته است برگرداند.(سؤال 37)هر گاه كسي به طوري مريض شود كه پس از احرام عمره قادر به انجام اعمال نباشد، آيا كسي كه براي عمره تمتع مستحبي محرم شده و عمره را انجام داده است مي‌تواند در حج نايب او شود يا خير؟جواب :بايد طبق احكام محصور[1]عمل كند; و مورد سؤال از موارد استنابه نيست .(سؤال 38)كسي كه يك بار به عنوان خدمه حج بجا آورده و بار ديگر نيز به همين عنوان عازم حج است، آيا مي‌تواند به نيابت از پدر يا مادر كه فوت كرده اند حج نمايد؟ و آيا حج از ذمه آنها ساقط مي‌شود؟جواب :اگر قادر بر انجام اعمال اختياري باشد مانعي ندارد و از منوب عنه كفايت مي‌كند.(سؤال 39)كساني كه مجاز هستند در شب عيد قربان بعد از درك اضطراري مشعر به مني بروند، آيا همه آنان از ذوي الاعذار مي‌باشند كه نيابت آنان هر چند به صورت تبرعي مورد اشكال است ؟ يا آنكه نسبت به بعضي استثناء شده است ؟جواب :نيابت زنها در فرض سؤال مانعي ندارد.(سؤال 40)كسي كه نايب بوده وعمره تمتع را انجام داده و بعد ناچار شده است كه به ايران بازگردد، آيا مي‌تواند بقيه اعمال را به ديگري واگذار نمايد كه حج تمتع را انجام دهد؟جواب :نمي تواند.(سؤال 41)شخصي براي حج از ميتي نيابت كرده و در وقت عقد اجاره براي انجام مناسك هيچ عذري نداشته است
[1]احكام محصور در مناسك حج، مسأله «702» به بعد بيان شده است .نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :337

««صفحه‌اول«صفحه‌قبلیجلد :1صفحه‌بعدی»صفحه‌آخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»

فرمت PDF

شناسنامهفهرست

ولي چند سال بعد از انجام حج متوجه شده كه در وقوف مشعرالحرام با زنها و مريضها به عنوان راهنما وقوف اضطراري كرده و به مني رفته است و غافل بوده كه نايب بايد وقوف اختياري بكند; وظيفه چنين شخصي چيست ؟جواب :كفايت حج در فرض سؤال از منوب عنه مشكل است . بنابراين اگر اجاره اختصاص به همان سال داشته بنابر احتياط واجب نايب پولي را كه گرفته برگرداند تا براي ميت مجددا نايب بگيرند; و اگر وقت اجاره باقي باشد نايب حج را اعاده كند.(سؤال 42)نايبي كه در وقت نايب شدن از معذورين نبوده و بعدا قبل از احرام يا بعد از آن جزو معذورين شده و به وظايف خود عمل نموده است، آيا نيابت او صحيح است ؟جواب :مشكل است .(سؤال 43)اگر هنگام نيابت، نايب و منوب عنه بدانند كه نايب جزو معذورين است و با اين حال نايب شود، آيا اجرت نيابت براي نايب حلال است ؟ و آيا حج نيابتي او صحيح است و از حجة الاسلام يا غير آن كفايت مي‌كند؟جواب :در فرض سؤال اگر حج بر منوب عنه واجب نباشد اشكال ندارد; ولي اگر واجب باشد اشكال دارد.(سؤال 44)كسي كه نماز او صحيح نيست و براي حج به نيابت آمده و محرم شده است، حكم نيابت و احرام او به چه صورت است ؟جواب :نيابت او مشكل است ; و احتياط در اين است كه با بجا آوردن عمره مفرده از احرام خارج شود و پولي را كه براي نيابت گرفته برگرداند.(سؤال 45)پدري وصيت مي‌كند كه پسر بزرگتر به نيابت