کتاب احکام و مناسک حج

نايب بگيرد؟ و آيا مي‌تواند پول نيابت را به ديگري بدهد كه اصل حج را بجا آورد؟ و اگر اجازه از منوب عنه لازم است چنانچه بدون اجازه نيابت را به ديگري واگذار كند و او عمل را انجام دهد، حج از طرف منوب عنه واقع مي‌شود يا نه ؟جواب :حق ندارد; و اگر بدون اجازه مستأجر نايب بگيرد و نايب تمام اعمال عمره و حج را به نيابت منوب عنه اجير اول انجام دهد، وقوع آن براي منوب عنه اگر زنده باشد خالي از اشكال نيست ; زيرا عمل بايد منتسب به او باشد. و اجير اول اجرت را ضامن است .(سؤال 27)بعضي خدمه كاروانها كه به نيابت به حج آمده اند ناچارند نيمه شب از مشعر براي انجام كارهاي لازم به مني بروند; آيا اجير شدن و نيابت اينگونه افراد صحيح مي‌باشد؟ اگر قبل از استخدام اجير شده باشند چطور؟جواب :مجزي نيست .(سؤال 28)نايبي در احرام عمره تمتع بعد از اينكه وارد مكه شد شك مي‌كند كه نيت نيابت كرده يا نه، آيا بايد به ميقات برگردد و مجددا به نيابت محرم شود يا اصلا حج براي خودش حساب مي‌شود و ديگر نمي تواند نايب باشد؟جواب :اگر به عنوان نيابت رفته بوده و ارتكاز ذهني او نيابت بوده به شك خود اعتنا نكند. ولي اگر به طور كلي غافل بوده بايد به ميقات برگردد.(سؤال 29)كسي كه براي خودش سالها پيش حج بجا آورده ولي بدون توقف در مشعر به مني رفته و در خارج مني سر تراشيده وبه دست غير مؤمن قرباني كرده است، آيا مي‌تواند براي ديگري نايب شود يانه ؟جواب :نمي تواند، و بنابر احتياط واجب بايد براي خودش

حج را بجا آورد.(سؤال 30)شخص مستطيعي پيش از آنكه اسمش درآيد فوت كرده ولي پسرش را نايب خود نموده بوده و پسر بااينكه خود مستطيع بوده در اسم نويسي مسامحه كرده است ; اكنون پسر به مدينه آمده و مي‌خواهد از طرف پدر محرم شود، تكليف او چيست ؟جواب :در فرض سؤال براي پدرش نايب بگيرد و خودش حج خود را انجام دهد.(سؤال 31)شخص اجير حج بلدي از قم شده و خودش ساكن اراك است، بعد از اجير شدن به همين قصد پس از چند روزي غافل شده و براي انجام كار ديگري به قم و بعد از آن به تهران رفته كه عازم مكه شود; آيا همان نيت قبلي براي حركت از قم كافي است يا بايد برگردد به قم ؟ و بر فرض خروج از ايران چه حكمي دارد؟جواب :اگر رفتن از قم به تهران هر چند به نحو ارتكاز براي اين بوده كه به تهران برود و از آنجا جهت انجام حج نيابتي حركت كند كافي است .(سؤال 32)نايب چند ماه قبل از حج به بلد منوب عنه مي‌رود و به عنوان نيابت حج حركت مي‌كند و به وطن خودش يا محل ديگري مي‌رود و در ماه ذيحجه كه عازم مي‌شود ديگر به بلد منوب عنه نمي رود; در اين صورت آيا كفايت مي‌كند يا نه ؟جواب :اگر به قصد نيابت از بلد منوب عنه حركت كند كفايت مي‌كند.(سؤال 33)آيا شرط ايمان نايب كه در نيابت در ذبح شرط است در ساير اعمالي كه نيابت در آنها جايز است - مثل رمي و طواف - نيز شرط مي‌باشد؟

جواب :اشتراط ايمان در ذابح مبني بر احتياط وجوبي است ; ولي در بقيه اعمال بنابر اقوي مي‌باشد.(سؤال 34)شخصي تمام اختيارات اموال پدرش را دارد و چون پدر نمي تواند خودش حج را بجا آورد، پسر بدون اطلاع پدر براي او نايب گرفته و خودش نيز براي حج خود مشرف شده است ; آيا حج اجير و نايب بدون اطلاع پدر مجزي است ؟ هرگاه پسر در مدينه تصميم بگيرد از مال خودش هزينه حج پدر را بپردازد آيا رفع اشكال مي‌شود؟جواب :مجزي نيست . و تصميم مذكور رفع اشكال نمي كند; و آنچه رفع اشكال مي‌كند آن است كه به هر وسيله قبل از احرام، نايب از منوب عنه وكالت بگيرد.(سؤال 35)شخصي پس از آنكه به مدينه مشرف شده جنون پيدا كرده است ; با توجه به اينكه سابقا حج بر او مستقر شده است آيا مي‌شود براي او نايب گرفت يا خير؟ و اگرنشود تبرع حج از او چه صورت دارد؟جواب :استيجار با مال او جايز نيست و كفايت حج تبرعي نيز مشكل است ; بلكه اگر تا آخر عمرش افاقه حاصل نكند بايد بعد از فوتش از تركه او استيجار شود.(سؤال 36)شخصي كه به عنوان نيابت در مسجد شجره محرم شده و به مكه آمده در مكه مي‌فهمد كه خودش مستطيع بوده، آيا بايد اعمال عمره را به قصد خود بجا آورد يا به قصد نيابت ؟ واگر بايد به قصد خودش بجا آورد، نسبت به حج نيابتي چه وظيفه اي دارد و آيا مي‌تواند براي آن نايب بگيرد؟جواب :نيابت مستطيع صحيح نيست و در فرض سؤال بايد به ميقات برگردد و براي خودش محرم شود; و اگر نتواند به ميقات برگردد بايد از خارج حرم محرم شود و عمره و سپس

حج خود را انجام دهد و پولي كه براي نيابت گرفته است برگرداند.(سؤال 37)هر گاه كسي به طوري مريض شود كه پس از احرام عمره قادر به انجام اعمال نباشد، آيا كسي كه براي عمره تمتع مستحبي محرم شده و عمره را انجام داده است مي‌تواند در حج نايب او شود يا خير؟جواب :بايد طبق احكام محصور[1]عمل كند; و مورد سؤال از موارد استنابه نيست .(سؤال 38)كسي كه يك بار به عنوان خدمه حج بجا آورده و بار ديگر نيز به همين عنوان عازم حج است، آيا مي‌تواند به نيابت از پدر يا مادر كه فوت كرده اند حج نمايد؟ و آيا حج از ذمه آنها ساقط مي‌شود؟جواب :اگر قادر بر انجام اعمال اختياري باشد مانعي ندارد و از منوب عنه كفايت مي‌كند.(سؤال 39)كساني كه مجاز هستند در شب عيد قربان بعد از درك اضطراري مشعر به مني بروند، آيا همه آنان از ذوي الاعذار مي‌باشند كه نيابت آنان هر چند به صورت تبرعي مورد اشكال است ؟ يا آنكه نسبت به بعضي استثناء شده است ؟جواب :نيابت زنها در فرض سؤال مانعي ندارد.(سؤال 40)كسي كه نايب بوده وعمره تمتع را انجام داده و بعد ناچار شده است كه به ايران بازگردد، آيا مي‌تواند بقيه اعمال را به ديگري واگذار نمايد كه حج تمتع را انجام دهد؟جواب :نمي تواند.(سؤال 41)شخصي براي حج از ميتي نيابت كرده و در وقت عقد اجاره براي انجام مناسك هيچ عذري نداشته است
[1]احكام محصور در مناسك حج، مسأله «702» به بعد بيان شده است .نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :337

««صفحه‌اول«صفحه‌قبلیجلد :1صفحه‌بعدی»صفحه‌آخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»

فرمت PDF

شناسنامهفهرست

ولي چند سال بعد از انجام حج متوجه شده كه در وقوف مشعرالحرام با زنها و مريضها به عنوان راهنما وقوف اضطراري كرده و به مني رفته است و غافل بوده كه نايب بايد وقوف اختياري بكند; وظيفه چنين شخصي چيست ؟جواب :كفايت حج در فرض سؤال از منوب عنه مشكل است . بنابراين اگر اجاره اختصاص به همان سال داشته بنابر احتياط واجب نايب پولي را كه گرفته برگرداند تا براي ميت مجددا نايب بگيرند; و اگر وقت اجاره باقي باشد نايب حج را اعاده كند.(سؤال 42)نايبي كه در وقت نايب شدن از معذورين نبوده و بعدا قبل از احرام يا بعد از آن جزو معذورين شده و به وظايف خود عمل نموده است، آيا نيابت او صحيح است ؟جواب :مشكل است .(سؤال 43)اگر هنگام نيابت، نايب و منوب عنه بدانند كه نايب جزو معذورين است و با اين حال نايب شود، آيا اجرت نيابت براي نايب حلال است ؟ و آيا حج نيابتي او صحيح است و از حجة الاسلام يا غير آن كفايت مي‌كند؟جواب :در فرض سؤال اگر حج بر منوب عنه واجب نباشد اشكال ندارد; ولي اگر واجب باشد اشكال دارد.(سؤال 44)كسي كه نماز او صحيح نيست و براي حج به نيابت آمده و محرم شده است، حكم نيابت و احرام او به چه صورت است ؟جواب :نيابت او مشكل است ; و احتياط در اين است كه با بجا آوردن عمره مفرده از احرام خارج شود و پولي را كه براي نيابت گرفته برگرداند.(سؤال 45)پدري وصيت مي‌كند كه پسر بزرگتر به نيابت

از او حج بجا آورد و از طرفي پسر بزرگتر به وسيله ارث پدر مستطيع شده است اما تاكنون نتوانسته است سهم خودش را به پول مبدل نمايد; آيا در اين حال مي‌تواند به جاي پدر حج بجا آورد يا خير؟جواب :اگر بتواند به هر شكلي حج خود را انجام دهد بايد حج خود را بجا آورد; و اگر نتواند حج نيابتي مانعي ندارد.(سؤال 46)آيا جايز است در طواف عمره تمتع يا طواف حج، نايب طواف را در غير موسم حج بجا آورد يا نه ؟جواب :محل اشكال است .(سؤال 47)وظيفه كسي كه قدرت بر شنوايي و تكلم صحيح نداشته و زبان او لكنت دارد چيست ؟ آيا ديگري مي‌تواند تلبيه را برايش بگويد يا خودش بايد با اشاره بگويد، و يا ديگري بايد حج نيابتي از طرف او انجام دهد؟جواب :به هر نحوي كه مي‌تواند خودش بگويد; و بهتر است كه علاوه بر خودش ديگري را نيز نايب بگيرد.

احرام

(سؤال 48)نظر به اينكه مسجد شجره را بزرگ كرده اند، آيا احرام از تمام قسمتهاي مسجد مجزي است يا بايد از محل قديم محرم شوند؟ واگر شناخت محل مسجد قديم امكان نداشته و يا رفتن به آن محل براي برخي از حجاج مانندبانوان امكان نداشته باشد وظيفه چيست ؟جواب :باعدم تعين جاي مسجد سابق، كافي و مجزي بودن احرام از هر جاي مسجد فعلي بعيد نيست ; ولي خوب است با نذر از مدينه محرم شود.(سؤال 49)اگر فردي هنگام احرام عاقل بوده و سپس

به علت گرمي هوا ديوانه شود وظيفه همراهان او چيست ؟ و آيا اعمالي را كه با كمك همراهان انجام مي‌دهد از حج واجب اين شخص كفايت مي‌كند؟جواب :هر وقت افاقه حاصل كند و به حال عقل برگردد بايد به وظيفه اي كه بعد از افاقه دارد عمل كند و همراهان او نسبت به اعمال حج او وظيفه اي ندارند.(سؤال 50)اگر شخصي عالم به غصبيت لباس احرام بوده ولي در وقت احرام و مناسك فراموش كرده باشد حجش چه صورتي دارد و وظيفه اش چيست ؟جواب :اگر خود او غاصب نبوده يا اينكه بعد از توبه و بناي رد آن به صاحبش فراموش كرده باشد اشكال ندارد; و گرنه اشكال دارد.(سؤال 51)در صورتي كه عالم به غصبيت لباس احرام نبوده و پس از انجام مناسك متوجه شده باشد وظيفه اش چيست ؟جواب :اعمال او صحيح است و بايد در رد آن به صاحبش مسامحه نكند; و اگر نقصي بر آن وارد شده يا اينكه اجاره بها داشته باشد آنها را نيز جبران نمايد.(سؤال 52)در مناسك مرقوم فرموده ايد كه : "اگر احرام بستن براي حج از مكه قديم ميسور نباشد از جاهاي ديگر جايز است ." آيا حوالي قبرستان ابوطالب (ع) جزو مكه قديم به حساب مي‌آيد يا خير؟ و حدود مكه قديم كجاست ؟جواب :منظور از "مكه قديم" آن قسمتهايي است كه در صدر اسلام جزو شهر مكه بوده است ; و ظاهرا حوالي "مسجد جن" جزو مكه قديم مي‌باشد. و اگر تعيين حدود آن ممكن نباشد حتي المقدور احتياط شود.(سؤال 53)قسمت مسقفي كه در مني زده شده است در

اصل به عنوان "طريق المشاة" مي‌باشد و اكنون محل استراحت حجاج گرديده و در كنار آن نيز مغازه هاي فراواني وجود دارد; البته قسمت كوچكي از آن نيز جهت رفت و آمد افرادي كه جهت رمي عازم جمرات مي‌شوند اختصاص داده شده است . با اين خصوصيات آيا محل مذكور حكم چادر و يا بازار را دارد؟ و براي محرم عبور از آن جايز است يا نه ؟جواب :جواز عبور از آن طريق براي محرم بعيد نيست ; اگر چه در غير حال ناچاري احوط ترك است .(سؤال 54)بعد از اتمام حج تمتع اگر شخص از مكه خارج شود و بخواهد مراجعت كند، آيا لازم است محرم شود يا خير؟جواب :اگر در ماه ذي حجه مراجعت كند واجب نيست ; و اگر بعد از آن مراجعت كند واجب است .(سؤال 55)هر گاه جنب يا حائض از روي عمد و عصيان وارد مسجد شجره شود و براي احرام توقف نمايد و مانند ديگران محرم شود، آيا احرامش درست است يا نه ؟جواب :اگر قصد قربت متمشي شود، ظاهرا درست است .(سؤال 56)شخصي با احرام عمره تمتع وارد مكه شده و بعد از اعمال عمره براي حج افراد محرم شده است، آيا حج او صحيح است ؟جواب :صحيح نيست و بايد حج تمتع انجام دهد.(سؤال 57)شخصي در حرم براي حج افراد محرم شده و بعضي از اعمال را انجام داده است، وظيفه او چيست ؟جواب :اگر نمي توانسته به ميقات يا به خارج حرم برود اشكال ندارد.(سؤال 58)اخيرا تونلهايي از اطراف مسجدالحرام