کتاب احکام و مناسک حج

(سؤال 77)كسي كه در شوط ششم طواف، نجاستي در بدن ديده و يقين كرده كه از شوطهاي قبل اين نجاست در بدن او بوده و بدون توجه به مسأله طواف را تكميل كرده و بعدا بدن را تطهير و طواف را اعاده نموده وعمره راتمام كرده است، آيا عمل او صحيح است ؟جواب :وظيفه او اتمام طواف بعد از تطهير بوده، و چون از سر گرفته احتياط در اين است كه بقيه طواف را تكميل كند و سعي و تقصير را بنابر احتياط اعاده نمايد.(سؤال 78)اگر فردي مبتلا به مرض صرع آني باشد به طوري كه در يك عبادت چند بار دچار صرع مي‌شود و هر بار حدود نيم دقيقه در حالت صرع به سر مي‌برد، وظيفه چنين شخصي در طواف و در سعي صفا و مروه چيست ؟جواب :بنابر احتياط واجب خودش طواف را انجام دهد و نايب هم بگيرد; و در سعي همراهان او مواظب باشند هر لحظه كه عارضه صرع رخ داد او را متوقف كنند و پس از اينكه به حال عادي برگشت او را سعي دهند و همراهي كنند; و اگر مقداري از سعي با حالت صرع انجام شد او را برگردانند و مجددا همان مقدار را اعاده كند.(سؤال 79)آيا حجاب زن در طواف مثل حجاب او در نماز است يا فرق مي‌كند؟جواب :بنابر احتياط حكم نماز را دارد.(سؤال 80)اگر مقداري از موهاي سر زن يا جاهاي ديگر بدن او در حال طواف ظاهر باشد، آيا به طواف او ضرر مي‌رساند يا نه ؟جواب :اگر از روي عمد نباشد اشكال ندارد.(سؤال 81)اگر طواف يا سعي يانماز طواف در عمره

به جهتي باطل شده باشد و شخص بدون توجه به آن تقصير نموده و از احرام خارج شده و بعد متوجه باطل بودن عمل خود شود، وظيفه او چيست ؟ و آيا كفاره دارد؟جواب :هر كدام باطل بوده آن را اعاده كند و بنابر احتياط واجب اعمال بعدي را نيز اعاده نمايد; بلي در موارد باطل بودن طواف، وجوب اعاده نماز قطعي است و در هر حال كفاره ندارد.(سؤال 82)شخصي در دور پنجم عذري برايش پيش آمده، آيا بعدا بايد همين طواف را تكميل كند يا طواف ديگري انجام دهد؟جواب :همان طواف را تكميل نمايد.(سؤال 83)شخصي با علم به حرمت تماس با بدن زن نامحرم در حين طواف از روي شهوت با بدن زني تماس مي‌نمايد و متلذذ مي‌گردد، آيا طواف او اشكال پيدا مي‌كند؟جواب :ارتكاب معصيت در حال عبادت گناهش شديدتر است ; ولي طوافش باطل نمي شود.(سؤال 84)اگر حاجي از مني برگشته و هنوز طواف واجب را بجا نياورده است، آيا مي‌تواند طواف مستحبي بجا آورد يا نه ؟جواب :خلاف احتياط است .(سؤال 85)كسي به تصور اينكه طواف چهارده شوط است با اين كيفيت انجام داده است، آيا اين عمل او مخل به طواف است ؟جواب :بلي مخل است .(سؤال 86)اينكه در بعضي موارد فرموده ايد: "بايد طواف و سعي را اتمام و اعاده كند" آيا ترتيب هم لازم است ؟جواب :بلي ترتيب لازم است .(سؤال 87)آيا محرم قبل از انجام طواف خود - چه طواف

عمره يا حج و چه طواف نساء - مي‌تواند همين طوافها را براي معذور نيابت كند يا نه ؟جواب :مانعي ندارد.(سؤال 88)آيا بعضي از شوطهاي طواف يا سعي براي كساني كه قادر نباشند خودشان انجام دهند قابل نيابت است يا نه ؟جواب :خالي از اشكال نيست بخصوص در سعي، و احوط نيابت در اتمام و اعاده است .(سؤال 89)در حال طواف چيزهايي از قبيل ساعت، انگشتر و لباس احرام از بعضي افراد مي‌افتد و قهرا ديگران پا روي آنها مي‌گذارند; آيا پا گذاشتن روي آنها ضرري براي طواف ندارد؟جواب :ضرر ندارد.(سؤال 90)اگر انسان بداند كه پا گذاشتن روي چيزهاي فوق الذكر مورد رضايت صاحبان آنها نيست، آيا اين عدم رضايت به طواف ضرر نمي زند؟جواب :اگر عمدا پا نگذارد اشكال ندارد.(سؤال 91)فرموده اند جايز است از روي اختيار طواف و سعي را با چرخ و تخت و بر دوش ديگري بجا آورد هر چند مريض نباشد، آيا اين چنين طواف اشكال ندارد؟جواب :در سعي مانعي ندارد; ولي در طواف محل اشكال است، مگر در حال ضرورت .(سؤال 92)طواف را از ركن يماني شروع كرده به خيال حجرالاسود، ولي بعد از توجه طواف را در حجرالاسود ختم كرده، اين طواف صحيح است يا نه ؟جواب :بنابر احتياط واجب نماز طواف را بخواند و بعد از آن طواف و نماز آن را اعاده نمايد.

(سؤال 93)كسي در شوط ششم طواف را رها كرده و نتوانسته ادامه دهد، ديگري براي او بقيه را بجا مي‌آورد ولكن نماز طواف راخودش خوانده است ; بعدا متوجه شده كه استراحت در خلال طواف به طواف ضرري نمي رساند و خودش مي‌توانسته طواف را اتمام كند; اكنون تكليف او چيست ؟جواب :بعد از اتمام طواف و نماز آن، بنابر احتياط طواف و نماز را اعاده نمايد.(سؤال 94)شخصي در حال طواف از روي اشتباه به قصد طواف وارد حجر اسماعيل (ع) مي‌شود و بعد از متوجه شدن بر مي‌گردد و از همانجا كه وارد حجر شده بود طواف را ادامه مي‌دهد; آيا طوافش صحيح است ؟جواب :بلي صحيح است .(سؤال 95)آيا مي‌شود قبل از شوط چهارم، طواف را بدون عذر به هم زد و آن را از اول شروع كرد؟جواب :بنابر احتياط بدون عذر آن را به هم نزند; و اگر بعد از به هم زدن به قدري صبر كند كه موالات از بين برود طواف او صحيح است .(سؤال 96)اگر كسي يك شوط طواف را از درون حجر اسماعيل (ع)بجا آورده و بقيه اعمال را انجام داده است تكليف او چيست ؟جواب :بنابر احتياط يك شوط طواف كند ونماز آن را بخواند و سپس اصل طواف ونماز را اعاده نمايد.(سؤال 97)افرادي بعد از انجام مقداري از طواف عمدا آن را رها مي‌كنند و بلافاصله دوباره شروع مي‌كنند، طواف آنها چه صورت دارد؟

جواب :اشكال دارد.(سؤال 98)شخصي در حال طواف، كعبه را بوسيده و احتمال مي‌دهد در آن حال چند قدمي هم راه رفته باشد، فعلا كه از طواف فارغ شده وظيفه اش چيست ؟جواب :اگر مي‌دانسته كه بايد كعبه را در حال طواف در طرف چپ خود قرار دهد و احتمال مي‌دهد كه از روي غفلت چند قدم رو به كعبه طواف كرده باشد به شك خود اعتنا نكند.(سؤال 99)شخصي شوط اول طواف را خارج از مطاف و به قصد طواف انجام داده بعد متوجه شده است كه طواف بايد در محدوده معيني باشد، لذا مجددا طواف را در مطاف آغاز نموده و بعد از طواف اعمال ديگر را انجام داده است، آيا اشكال دارد؟جواب :طواف در خارج از محدوده در صورت متصل بودن به طواف كنندگان اشكال ندارد; بنابراين اگر بعد از آنكه موالات از بين برود طواف را از سرگرفته باشد اشكال ندارد; وگرنه اشكال دارد.(سؤال 100)اگر كسي طواف عمره را فراموش كرد و يا آن را ناقص انجام داد و در عرفات به ياد آورد تكليف او چيست ؟جواب :اگر نمي تواند برگردد و اعمال عمره را تكميل كند، حج تمتع او به حج افراد تبديل مي‌شود.(سؤال 101)شخصي در اثناي طواف به خاطر بوسيدن و لمس بيت الله الحرام از مسير خود منحرف شده و نمي داند در بازگشت طواف را از همان نقطه كه رها كرده بوده ادامه داده است يا نه، آيا طوافش صحيح است ؟جواب :اگر مسأله را مي‌دانسته به شك خود اعتنا نكند.(سؤال 102)شخصي در اثناي طواف بر اثر فشار جمعيت

چند گام به جلو رانده شده است و پس از آن به جاي اينكه همان مقدار را جبران كند شوط ديگري بجا آورده است و به اين ترتيب مجموعا هفت شوط تمام و يك شوط ناقص مي‌شود، آيا اين طواف صحيح است يا نه ؟جواب :صحيح نيست .(سؤال 103)شخصي در شوط اول طواف بوده كه نماز جماعت شروع مي‌شود و طواف را قطع مي‌كند و مشغول نماز مي‌شود و پس از نماز، طواف را از سر مي‌گيرد و هفت شوط كامل بجا مي‌آورد، آيا طواف او صحيح است ؟جواب :اگر بدون به هم خوردن موالات از سرگرفته باشد اشكال دارد. بلي اگر از روي سهو و غفلت كمتر از يك شوط بر طواف خود اضافه كرده باشد اشكال ندارد; هر چند خوب است طواف را اعاده نمايد.(سؤال 104)اگر كسي طواف را فراموش كند يا باطل انجام دهد، آيا مي‌تواند در ماههاي غير حج انجام دهد؟جواب :ظاهرا مانعي ندارد.(سؤال 105)اگر كسي از روي اشتباه طواف را از ركن يماني شروع و به همانجا ختم كرده باشد و پس از خواندن نماز طواف متوجه شده باشد، طواف او چه حكمي دارد؟ و چنانچه در اثناي طواف متوجه شده و طوافش را به حجر الاسود ختم كرده باشد، مقدار زايد ضرري به طواف او مي‌رساند يا نه ؟جواب :در فرض سؤال بنابر احتياط شوط آخر را به حجر الاسود ختم كند و نماز طواف را بخواند و سپس طواف و نماز را اعاده نمايد.(سؤال 106)كسي كه مي‌داند يا احتمال مي‌دهد كه مقداري از طوافش را بدون اختيار انجام مي‌دهد - يعني جمعيت

او را مي‌برند - آيا مي‌تواند از اول نسبت به آن مقداري كه جمعيت او را مي‌برند نيز قصد طواف كند و آن مقدار را مثل طواف سواره حساب كند يا نه ؟جواب :مشكل است .(سؤال 107)مواردي كه بايد طواف را احتياطا تمام كند و پس از نماز طواف آن را اعاده نمايد، آيا اگر يك طواف به قصد اعم از تمام و اتمام انجام دهد (يعني چنانچه آن مقدار كه انجام شده باطل بوده، تمام هفت شوط به قصد طواف باشد و چنانچه صحيح بوده به متمم آن قصد طواف داشته باشد) و دو ركعت نماز بخواند كافي است يا نه ؟جواب :خالي از اشكال نيست .(سؤال 108)شخصي در عمره تمتع بعد از تقصير مي‌فهمد طواف وسعي او باطل بوده و مجددا طواف و سعي رابا لباس دوخته انجام مي‌دهد; آيا عمل او مجزي و صحيح است يا نه ؟ و در فرض مذكور آيا بايد تقصير را هم تكرار كند يا نه ؟جواب :در فرض سؤال طواف و سعي او صحيح است و بايد تقصير را اعاده كند; و پوشيدن لباس دوخته اگر از روي جهل بوده كفاره ندارد.(سؤال 109)كسي كه از طواف - حتي در خارج مطاف - عاجز است و به خاطر گراني طواف با تخت روان انجام آن براي او مشكل است، آيا طواف نيابتي در محدوده از او كفايت مي‌كند؟جواب :صرف مشكل بودن مجوز نايب گرفتن نيست ; بلي اگر به حد عسر و حرج برسد مانعي ندارد.(سؤال 110)اشخاصي كه قادر به طواف نيستند آيا بايد نايب بگيرند يا با تخت روان طواف داده شوند؟ با اينكه متصديان تخت روان در خارج محدوده طواف مي‌دهند.

جواب :بايد با تخت روان طواف كنند; و طواف در خارج از محدوده در صورت اتصال عرفي به طواف كنندگان در حال اختيار نيز مانعي ندارد.(سؤال 111)شخصي در عمره تمتع پس از اتمام طواف به دليل دلچسب نبودن طواف بدون خواندن نماز آن يك طواف ديگر بجا مي‌آورد و بعدا نماز و سعي و سپس تقصير را انجام مي‌دهد، آيا عمل او درست است ؟جواب :بنابر اقوي عملش صحيح است .(سؤال 112)شخصي طواف خود را به هم مي‌زند و طواف دوم را شروع مي‌كند و آن را نيز به هم مي‌زند و طواف سوم را آغاز كرده و به اتمام مي‌رساند، وظيفه او چيست ؟جواب :اگر بدون به هم خوردن موالات دوباره شروع كرده باشد اشكال دارد و بنابر احتياط بايد بعد از به هم خوردن موالات، طواف و نماز آن را اعاده نمايد.(سؤال 113)زني با شوهرش كه يك دور طواف را انجام داده بوده نيت طواف كرده و با او ادامه داده است و بعد از شوط آخر مرد كه شوط ششم زن است، او به جاي اينكه يك شوط ديگر انجام دهد تا طوافش كامل شود طواف را از سر گرفته و بعد نماز طواف خوانده است ; آيا طواف زن صحيح است ؟جواب :بايد يك شوط به نيت اتمام طواف اول انجام دهد و نماز طواف را اعاده نمايد.(سؤال 114)بعد از پايان هفت شوط چند قدمي را به قصد جزئيت پيموده است، آيا طوافش باطل شده يا نه ؟جواب :اگر از روي علم و عمد بوده طوافش باطل است ; و اگر از روي سهو و غفلت بوده صحيح است .(سؤال 115)شخصي بيش از چهار شوط از طواف انجام