کتاب آداب معاشرت از دیدگاه معصومان

باز ندارد. 5- در گرفتاريها تو را رها نكند.

4-[1]امام صادق (ع) به بعضى از يارانش فرمود: به دوست خود اطمينان كامل نداشته باشيد زيرا به زمين خوردن از راه اطمينان و زياد انس گرفتن جبران پذير نيست.

5-[2]و نيز امام صادق (ع) به بعضى از دوستانش فرمود: هر كس سه مرتبه از تو خشمگين شود و در باره تو بدى نگويد او را براى خود دوست انتخاب كن.

6-[3]امام صادق (ع) فرمود: دوستت را از راز خود آگاه مكن مگر تا حدّى كه اگر دشمن تو بر آن راز آگاه شود نتواند به تو زيان رساند، چون ممكن است دوست روزى دشمن گردد.

7-[4]علىّ بن موسى الرضا (ع) از پدرانش از امير المؤمنين (ع) نقل فرموده است: با دوست خويش در دوستى زياده روى مكن، زيرا شايد روزى دشمن تو شود و با دشمنت در دشمنى ميانه روى كن چون ممكن است روزى دوست تو گردد.

8-[5]طبرسى در تفسير مجمع البيان در باره قول خداى متعال: «در محفلتان ناپسند وارد مى‌شويد»[6]فرموده است: در آن وجوهى است، يكى اين است كه اعراب وقتى دور هم مى‌نشستند بدون اين كه از يك ديگر شرم كنند از خود باد خارج مى‌كردند.

[1]- مجالس صدوق، ص 397( مجلس 95)

[2]- مجالس صدوق، ص 397( مجلس 95)

[3]- مجالس صدوق، ص 397( مجلس 95)

[4]- مجالس پسر شيخ طوسى، ص 232.

[5]- مجمع البيان، ج 8، ص 280.

[6]-وَ تَأْتُونَ فِي نادِيكُمُ الْمُنْكَرَ، عنكبوت/ 29.

103- باب انتخاب دوستانى كه نمازشان را بموقع مى‌خوانند و نسبت به دوستان نيكى مى‌كنند

1-[1]امام صادق (ع) فرمود: دوستانتان را به دو خصلت آزمايش كنيد، اگر داراى آن دو خصلت نباشند از آنها دورى گزينيد، دورى گزينيد، دورى گزينيد، آن دو خصلت عبارتند از: خواندن نماز در وقتش، و نيكى به دوستان در سختى و رفاه.

104- باب استحباب خوشخويى با مردم‌

1-[2]امام محمّد باقر (ع) فرمود: باايمانترين مردم خوشخوترين آنهاست.

2-[3]امام صادق (ع) فرمود: چهار چيز در هر كس باشد ايمانش كامل است و اگر از سر تا پا گناه باشد آسيبى به او نرساند، آنها عبارتند از: راستگويى، اداى امانت، شرم، و خوشخويى.

3-[4]امام صادق از رسول خدا6نقل فرموده است: براى شخص خوشخو اجرى مانند اجر روزه‌دار شب زنده‌دار است.

4-[5]امام صادق (ع) فرمود: خوشخويى به صاحبش اجر روزه‌دار شب زنده‌دار را مى‌رساند.

5-[6]از امام صادق (ع) نقل شده است: نيكى و خوشخويى باعث آبادى‌

[1]-( باب 103:) اصول كافى، ص 626( باب النوادر في آخر الكتاب)

[2]-( باب 104:) اصول كافى، ص 357 و 358( باب حسن الخلق)

[3]-( باب 104:) اصول كافى، ص 357 و 358( باب حسن الخلق)

[4]-( باب 104:) اصول كافى، ص 357 و 358( باب حسن الخلق)

[5]-( باب 104:) اصول كافى، ص 357 و 358( باب حسن الخلق)

[6]-( باب 104:) اصول كافى، ص 357 و 358( باب حسن الخلق)

خانه‌ها و زيادى عمر مى‌شود.

6-[1]امام صادق (ع) فرمود: خوشخويى گناهان را ذوب مى‌كند همچنان كه آفتاب يخ را آب مى‌كند.

7-[2]امام صادق (ع) فرمود: تا مى‌توانى با كسانى معاشرت كن كه نفع تو به آنها برسد، زيرا گاهى بنده در عبادت كوتاهى مى‌كند ولى اخلاقش نيكوست و خدا به سبب حسن خلقش او را به درجه روزه‌دار شب زنده‌دار مى‌رساند.

8-[3]امام صادق (ع) از رسول خدا6نقل فرموده است: بيشترين چيزى كه امّت مرا وارد بهشت مى‌كند تقواى الهى و خوشخويى است.

9-[4]امام جعفر صادق (ع) فرمود: عاقلترين مردم خوشخوترين آنهاست.

10-[5]عنبسه عابد گويد: امام صادق (ع) به من فرمود: مؤمن بعد از انجام واجبات پيش خداى عزّ و جلّ چيزى محبوبتر از اين ندارد كه مردم را از لحاظ خلقش در وسعت گذارد.

11-[6]بحر (بن كثير) سقّاء گويد: امام صادق (ع) به من فرمود: اى بحر سقّاء خوش خلقى مايه آسانى امور است. سپس حضرت حديثى نقل فرمود كه: پيامبر6خوش خلق بود.

12-[7]امام صادق (ع) فرمود: خداى تبارك و تعالى به بعضى از پيامبرانش وحى فرمود: خوى نيكو خطاها را از بين مى‌برد همان طور كه آفتاب يخ را ذوب مى‌كند.

13-[8]علىّ بن الحسين (ع) از رسول خدا6نقل فرموده است: در روز قيامت چيزى بهتر از خوشخويى در ميزان اعمال انسان گذاشته نمى‌شود.

14-[9]امام صادق (ع) فرمود: خلق و خوى بخششى است كه خدا به مخلوقش عطا مى‌كند، برخى از آن فطرى و برخى مربوط به نيّت وارده مى‌باشد [شخص از

[1]- اصول كافى، ص 358( باب حسن الخلق).

[2]- اصول كافى، ص 358( باب حسن الخلق).

[3]- اصول كافى، ص 358( باب حسن الخلق).

[4]- اصول كافى، ص 12.

[5]- اصول كافى ص 357 تا 359،( باب حسن الخلق).

[6]اصول كافى ص 357 تا 359،( باب حسن الخلق).

[7]اصول كافى ص 357 تا 359،( باب حسن الخلق).

[8]اصول كافى ص 357 تا 359،( باب حسن الخلق).

[9]اصول كافى ص 357 تا 359،( باب حسن الخلق).

راه اراده و قصد مى‌تواند آن را به دست آورد]، عرض كردم: كدام بهتر است؟

فرمود: آنچه فطرى است انسان بر آن سرشته شده و جز آن نمى‌تواند انجام دهد و آنچه مربوط به نيّت و اراده مى‌باشد بايد براى تحقّق آن صبر و سختى را تحمّل كند، پس اين بهتر است.

15-[1]امام صادق (ع) فرمود: خداى تبارك و تعالى مانند ثواب كسى را كه صبح و شام در راه خدا جهاد كند به بنده خوش خلق مى‌بخشد.

16-[2]امام رضا (ع) از پدرانش نقل كرده است كه پيامبر6فرمود: جبرئيل از جانب پروردگار عالم بر من نازل شد و گفت: اى محمّد بر تو باد به خوشخويى، چون باعث خير دنيا و آخرت مى‌شود، آگاه باشيد شبيه‌ترين شما به من خوشخوترين شماست.

17-[3]امام رضا (ع) نقل كرده است كه رسول خدا6فرمود: بر شما باد به خوشخويى، زيرا خوشخو ناگزير جايش در بهشت است، و بپرهيزيد از بد خويى چون بدخو ناگزير در آتش است.

18-[4]امام رضا (ع) از رسول خدا6نقل فرموده است: خوى بد عمل را فاسد مى‌كند همچنان كه سركه عسل را فاسد مى‌نمايد.

19-[5]امام رضا (ع) از پيامبر6نقل فرموده است: بنده به واسطه خوشخويى پاداش روزه‌دار شب زنده‌دار را دريافت مى‌كند.

20-[6]امام رضا (ع) از رسول خدا6نقل فرموده است: در ميزان اعمال هيچ چيز سنگين‌تر از خوشخويى نيست.

21-[7]امام رضا (ع) از حضرت علىّ (ع) نقل فرموده است: كاملترين شما از

[1]اصول كافى، ص 358( باب حسن الخلق).

[2]عيون اخبار الرضا، ص 213.

[3]عيون اخبار الرضا، ص 199؛ صحيفة الرضا، ص 14.

[4]عيون اخبار الرضا، ص 203؛ صحيفة الرضا، ص 19.

[5]عيون اخبار الرضا، ص 203؛ صحيفة الرضا، ص 19.

[6]عيون اخبار الرضا، ص 203؛ صحيفة الرضا، ص 19.

[7]عيون اخبار الرضا، ص 203؛ صحيفة الرضا، ص 19.

حيث ايمان خوشخوترين شماست.

22-[1]حضرت رضا (ع) از علىّ بن ابى طالب نقل فرموده است: خوشخويى بهترين همنشين است.

23-[2]حضرت رضا (ع) از حضرت على (ع) نقل فرموده است: از رسول خدا6سؤال شد: بهترين وسيله براى ورود به بهشت چيست؟ فرمود:

پرهيزگارى و خوشخويى.

24-[3]امام رضا (ع) از رسول خدا6نقل كرده است كه آن حضرت فرمود:

در روز قيامت نزديكترين شما به من خوشخوترين و مهربانترين شما نسبت به خانواده‌اش مى‌باشد.

25-[4]نيز آن حضرت از پيامبر6نقل فرموده است: بهترين مردم از لحاظ ايمان خوشخوترين آنها، و مهربانترين‌شان به خانواده خويش مى‌باشد، و من مهربانترين شما به خانواده‌ام هستم.

26-[5]امام حسن (ع) فرمود: بهترين خوبيها خوى نيكو است.

27-[6]پيامبر6فرمود: خوشخويى نصف دين است.

28-[7]زياد بن علاقه بن شريك گويد: از رسول خدا6سؤال شد: بهترين چيزى كه به مسلمان عطا شده چيست؟ فرمود: خوش خلقى.

29-[8]امام جعفر صادق (ع) فرمود: خدا اسلام را به عنوان دين شما پسنديد، شما با سخاوت و خوشخويى آن را زينت بخشيد.

30-[9]امّ سلمه به پيامبر6عرض كرد: پدر و مادرم فداى تو، اگر زنى دو

[1]عيون اخبار الرضا، ص 204؛ صحيفة الرضا، ص 21.

[2]عيون اخبار الرضا، ص 204؛ صحيفة الرضا، ص 21.

[3]عيون اخبار الرضا، ص 204؛ صحيفة الرضا، ص 21.

[4]عيون اخبار الرضا، ص 204؛ صحيفة الرضا، ص 21.

[5]خصال صدوق، ج 1، ص 17.

[6]خصال صدوق، ج 1، ص 17.

[7]خصال صدوق، ج 1، ص 17.

[8]مجالس صدوق، ص 163( مجلس 46).

[9]ثواب الأعمال، ص 98؛ مجالس صدوق، ص 298( مجلس 75).

شوهر داشته باشد كه هر دو اهل بهشت باشند، زن در بهشت به كدام يك تعلق خواهد داشت؟ پيامبر فرمود: آن را كه خوشخوتر و براى خانواده‌اش بهتر است انتخاب كند، اى امّ سلمه خوشخويى باعث خير دنيا و آخرت است.

31-[1]موسى بن ابراهيم گويد: از ابو الحسن اول [امام موسى كاظم (ع)] شنيدم كه مى‌فرمود: خدا بنده‌اش را به بهترين صورت و بهترين خلق و خوى آفريده است و حيا مى‌كند از اين كه گوشت او را در روز قيامت طعمه آتش قرار دهد.

32-[2]علىّ بن ميمون صائغ گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: هر كس مى‌خواهد رحمت خدا شامل حال او شود و او را در بهشت ساكن گرداند بايد خلقش را نيكو، و عدالت را رعايت كند، و به يتيم رحم، و به ضعيف كمك، و به بندگان خدا تواضع نمايد.

33-[3]در كتاب معانى الاخبار نقل شده كه: لقمان به پسرش گفت: پسر عزيزم با صد نفر دوست باش و با يك نفر دشمن مباش، پسرم هر چه هست خلاق و خلق توست، خلاق تو همان دينت و خلق تو همان خوى و نحوه برخورد تو با مردم است، مردم را با خود دشمن نكن، و اخلاق پسنديده را بياموز، پسرم بنده نيكان باش و فرزند بدان مباش، پسرم امانت را به صاحبانش برگردان تا دنيا و آخرت تو سالم باشد، امين باش تا بى‌نياز گردى.

34-[4]امام جعفر صادق (ع) از رسول خدا6نقل فرموده است: كاملترين مؤمنين از لحاظ ايمان خوشخوترين آنهاست.

35-[5]پيامبر6فرمود: كاملترين مؤمنين از جهت ايمان خوشخوترين‌

[1]ثواب الأعمال، ص 98.

[2]مجالس صدوق، ص 234( مجلس 91).

[3]معانى الأخبار، ص 74.

[4]مجالس پسر شيخ طوسى، ص 87.

[5]مجالس پسر شيخ طوسى، ص 250.

آنهاست، و بهترين شما كسى است كه با همسرش بهترين رفتار را داشته باشد.

36-[1]امام جعفر صادق (ع) از پدرانش نقل كرده است كه رسول خدا6فرمود: در روز قيامت اوّلين چيزى كه در ميزان اعمال بنده گذاشته مى‌شود حسن خلق است.

105- باب استحباب انس و الفت با مردم‌

1-[2]امام صادق (ع) فرمود كه پيغمبر6فرموده است برترين شما خوشخوترين و بخشنده‌ترين شماست و آنان كه با مردم انس مى‌گيرند، و ديگران با آنان مأنوس مى‌شوند و با مردم رفت و آمد دارند (كنايه از مردم دارى و خوشرويى با مردم است).

2-[3]امام صادق (ع) فرمود: مؤمن انس پذير است. كسى كه با ديگران انس نگيرد، و ديگران با او مأنوس نشوند خيرى ندارد.

3-[4]على (ع) فرمود: دلهاى مردم رمنده است هر كه به آنها محبّت كند، به او رو آورند.

106- باب استحباب خوشرفتارى با مردم‌

1-[5]امام صادق (ع) فرمود كه پيغمبر6فرموده است آيا خبر ندهم شما را از كسى كه فردا (روز قيامت) آتش دوزخ بر او حرام مى‌شود؟ گفتند چرا يا

[1]قرب الاسناد، ص 22.

[2]-( باب 105:) اصول كافى، ص 359( باب حسن الخلق).

[3]- اصول كافى، ص 359( باب حسن الخلق).

[4]- نهج البلاغه ص 155، قسم دوم.

[5]-( باب 106:) ثواب الاعمال، ص 94؛ مجالس، ص 192.

رسول الله، فرمود: كسى كه خوشخو و خوشرفتار باشد.

2-[1]ابو البخترى در حديث مرفوعه‌اى گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه فرمود: مؤمنان خوشرفتار، و نرمخويند. همچون شتر رام، اگر مهار شود فرمان بردار است، و اگر بر روى سنگ خوابانده شود مى‌خوابد.

3-[2]امام صادق (ع) فرمود: از نشانه‌هاى ايمان آگاهى در دين است، و از علايم آگاهى در دين بردبارى، و از نشانه‌هاى بردبارى مدارا نمودن با مردم است، و از نشانه‌هاى مردم داراى نرمخويى، و از نشانه‌هاى نرمخويى آسان‌گيرى و ملايمت است.

4-[3]امام رضا (ع) از پدرانش نقل مى‌كند، كه على (ع) فرمود كه پيغمبر6فرموده است: مؤمن نرمخو، خوشرفتار، با سخاوت، و خوش اخلاق است. و كافر خشن، تندخو، بد اخلاق و متكبّر است.

107- باب استحباب خوشرويى و خوش برخوردى‌

1-[4]امام صادق (ع) فرمود: نيكى به ديگران، و خوشرويى محبت مى‌آورد و آدمى را به بهشت داخل مى‌كند بخل و ترشرويى انسان را از خدا دور وارد دوزخ مى‌نمايد.

2-[5]امام باقر (ع) فرمود: شخصى نزد پيغمبر6آمد و عرض كرد يا رسول‌

[1]- اصول كافى، ص 425( باب المؤمن و علاماته).

[2]- مجالس، پسر شيخ طوسى؛ ص 118.

[3]- مجالس پسر شيخ طوسى، ص 233 و صدوق در الفقيه ج 2، ص 349 مانند آن را ذكر كرده است.

[4]-( باب 107:) اصول كافى، ص 359( حسن البشر).

[5]- اصول كافى، ص 359( حسن البشر).