کتاب آداب معاشرت از دیدگاه معصومان

103- باب انتخاب دوستانى كه نمازشان را بموقع مى‌خوانند و نسبت به دوستان نيكى مى‌كنند

1-[1]امام صادق (ع) فرمود: دوستانتان را به دو خصلت آزمايش كنيد، اگر داراى آن دو خصلت نباشند از آنها دورى گزينيد، دورى گزينيد، دورى گزينيد، آن دو خصلت عبارتند از: خواندن نماز در وقتش، و نيكى به دوستان در سختى و رفاه.

104- باب استحباب خوشخويى با مردم‌

1-[2]امام محمّد باقر (ع) فرمود: باايمانترين مردم خوشخوترين آنهاست.

2-[3]امام صادق (ع) فرمود: چهار چيز در هر كس باشد ايمانش كامل است و اگر از سر تا پا گناه باشد آسيبى به او نرساند، آنها عبارتند از: راستگويى، اداى امانت، شرم، و خوشخويى.

3-[4]امام صادق از رسول خدا6نقل فرموده است: براى شخص خوشخو اجرى مانند اجر روزه‌دار شب زنده‌دار است.

4-[5]امام صادق (ع) فرمود: خوشخويى به صاحبش اجر روزه‌دار شب زنده‌دار را مى‌رساند.

5-[6]از امام صادق (ع) نقل شده است: نيكى و خوشخويى باعث آبادى‌

[1]-( باب 103:) اصول كافى، ص 626( باب النوادر في آخر الكتاب)

[2]-( باب 104:) اصول كافى، ص 357 و 358( باب حسن الخلق)

[3]-( باب 104:) اصول كافى، ص 357 و 358( باب حسن الخلق)

[4]-( باب 104:) اصول كافى، ص 357 و 358( باب حسن الخلق)

[5]-( باب 104:) اصول كافى، ص 357 و 358( باب حسن الخلق)

[6]-( باب 104:) اصول كافى، ص 357 و 358( باب حسن الخلق)

خانه‌ها و زيادى عمر مى‌شود.

6-[1]امام صادق (ع) فرمود: خوشخويى گناهان را ذوب مى‌كند همچنان كه آفتاب يخ را آب مى‌كند.

7-[2]امام صادق (ع) فرمود: تا مى‌توانى با كسانى معاشرت كن كه نفع تو به آنها برسد، زيرا گاهى بنده در عبادت كوتاهى مى‌كند ولى اخلاقش نيكوست و خدا به سبب حسن خلقش او را به درجه روزه‌دار شب زنده‌دار مى‌رساند.

8-[3]امام صادق (ع) از رسول خدا6نقل فرموده است: بيشترين چيزى كه امّت مرا وارد بهشت مى‌كند تقواى الهى و خوشخويى است.

9-[4]امام جعفر صادق (ع) فرمود: عاقلترين مردم خوشخوترين آنهاست.

10-[5]عنبسه عابد گويد: امام صادق (ع) به من فرمود: مؤمن بعد از انجام واجبات پيش خداى عزّ و جلّ چيزى محبوبتر از اين ندارد كه مردم را از لحاظ خلقش در وسعت گذارد.

11-[6]بحر (بن كثير) سقّاء گويد: امام صادق (ع) به من فرمود: اى بحر سقّاء خوش خلقى مايه آسانى امور است. سپس حضرت حديثى نقل فرمود كه: پيامبر6خوش خلق بود.

12-[7]امام صادق (ع) فرمود: خداى تبارك و تعالى به بعضى از پيامبرانش وحى فرمود: خوى نيكو خطاها را از بين مى‌برد همان طور كه آفتاب يخ را ذوب مى‌كند.

13-[8]علىّ بن الحسين (ع) از رسول خدا6نقل فرموده است: در روز قيامت چيزى بهتر از خوشخويى در ميزان اعمال انسان گذاشته نمى‌شود.

14-[9]امام صادق (ع) فرمود: خلق و خوى بخششى است كه خدا به مخلوقش عطا مى‌كند، برخى از آن فطرى و برخى مربوط به نيّت وارده مى‌باشد [شخص از

[1]- اصول كافى، ص 358( باب حسن الخلق).

[2]- اصول كافى، ص 358( باب حسن الخلق).

[3]- اصول كافى، ص 358( باب حسن الخلق).

[4]- اصول كافى، ص 12.

[5]- اصول كافى ص 357 تا 359،( باب حسن الخلق).

[6]اصول كافى ص 357 تا 359،( باب حسن الخلق).

[7]اصول كافى ص 357 تا 359،( باب حسن الخلق).

[8]اصول كافى ص 357 تا 359،( باب حسن الخلق).

[9]اصول كافى ص 357 تا 359،( باب حسن الخلق).

راه اراده و قصد مى‌تواند آن را به دست آورد]، عرض كردم: كدام بهتر است؟

فرمود: آنچه فطرى است انسان بر آن سرشته شده و جز آن نمى‌تواند انجام دهد و آنچه مربوط به نيّت و اراده مى‌باشد بايد براى تحقّق آن صبر و سختى را تحمّل كند، پس اين بهتر است.

15-[1]امام صادق (ع) فرمود: خداى تبارك و تعالى مانند ثواب كسى را كه صبح و شام در راه خدا جهاد كند به بنده خوش خلق مى‌بخشد.

16-[2]امام رضا (ع) از پدرانش نقل كرده است كه پيامبر6فرمود: جبرئيل از جانب پروردگار عالم بر من نازل شد و گفت: اى محمّد بر تو باد به خوشخويى، چون باعث خير دنيا و آخرت مى‌شود، آگاه باشيد شبيه‌ترين شما به من خوشخوترين شماست.

17-[3]امام رضا (ع) نقل كرده است كه رسول خدا6فرمود: بر شما باد به خوشخويى، زيرا خوشخو ناگزير جايش در بهشت است، و بپرهيزيد از بد خويى چون بدخو ناگزير در آتش است.

18-[4]امام رضا (ع) از رسول خدا6نقل فرموده است: خوى بد عمل را فاسد مى‌كند همچنان كه سركه عسل را فاسد مى‌نمايد.

19-[5]امام رضا (ع) از پيامبر6نقل فرموده است: بنده به واسطه خوشخويى پاداش روزه‌دار شب زنده‌دار را دريافت مى‌كند.

20-[6]امام رضا (ع) از رسول خدا6نقل فرموده است: در ميزان اعمال هيچ چيز سنگين‌تر از خوشخويى نيست.

21-[7]امام رضا (ع) از حضرت علىّ (ع) نقل فرموده است: كاملترين شما از

[1]اصول كافى، ص 358( باب حسن الخلق).

[2]عيون اخبار الرضا، ص 213.

[3]عيون اخبار الرضا، ص 199؛ صحيفة الرضا، ص 14.

[4]عيون اخبار الرضا، ص 203؛ صحيفة الرضا، ص 19.

[5]عيون اخبار الرضا، ص 203؛ صحيفة الرضا، ص 19.

[6]عيون اخبار الرضا، ص 203؛ صحيفة الرضا، ص 19.

[7]عيون اخبار الرضا، ص 203؛ صحيفة الرضا، ص 19.

حيث ايمان خوشخوترين شماست.

22-[1]حضرت رضا (ع) از علىّ بن ابى طالب نقل فرموده است: خوشخويى بهترين همنشين است.

23-[2]حضرت رضا (ع) از حضرت على (ع) نقل فرموده است: از رسول خدا6سؤال شد: بهترين وسيله براى ورود به بهشت چيست؟ فرمود:

پرهيزگارى و خوشخويى.

24-[3]امام رضا (ع) از رسول خدا6نقل كرده است كه آن حضرت فرمود:

در روز قيامت نزديكترين شما به من خوشخوترين و مهربانترين شما نسبت به خانواده‌اش مى‌باشد.

25-[4]نيز آن حضرت از پيامبر6نقل فرموده است: بهترين مردم از لحاظ ايمان خوشخوترين آنها، و مهربانترين‌شان به خانواده خويش مى‌باشد، و من مهربانترين شما به خانواده‌ام هستم.

26-[5]امام حسن (ع) فرمود: بهترين خوبيها خوى نيكو است.

27-[6]پيامبر6فرمود: خوشخويى نصف دين است.

28-[7]زياد بن علاقه بن شريك گويد: از رسول خدا6سؤال شد: بهترين چيزى كه به مسلمان عطا شده چيست؟ فرمود: خوش خلقى.

29-[8]امام جعفر صادق (ع) فرمود: خدا اسلام را به عنوان دين شما پسنديد، شما با سخاوت و خوشخويى آن را زينت بخشيد.

30-[9]امّ سلمه به پيامبر6عرض كرد: پدر و مادرم فداى تو، اگر زنى دو

[1]عيون اخبار الرضا، ص 204؛ صحيفة الرضا، ص 21.

[2]عيون اخبار الرضا، ص 204؛ صحيفة الرضا، ص 21.

[3]عيون اخبار الرضا، ص 204؛ صحيفة الرضا، ص 21.

[4]عيون اخبار الرضا، ص 204؛ صحيفة الرضا، ص 21.

[5]خصال صدوق، ج 1، ص 17.

[6]خصال صدوق، ج 1، ص 17.

[7]خصال صدوق، ج 1، ص 17.

[8]مجالس صدوق، ص 163( مجلس 46).

[9]ثواب الأعمال، ص 98؛ مجالس صدوق، ص 298( مجلس 75).

شوهر داشته باشد كه هر دو اهل بهشت باشند، زن در بهشت به كدام يك تعلق خواهد داشت؟ پيامبر فرمود: آن را كه خوشخوتر و براى خانواده‌اش بهتر است انتخاب كند، اى امّ سلمه خوشخويى باعث خير دنيا و آخرت است.

31-[1]موسى بن ابراهيم گويد: از ابو الحسن اول [امام موسى كاظم (ع)] شنيدم كه مى‌فرمود: خدا بنده‌اش را به بهترين صورت و بهترين خلق و خوى آفريده است و حيا مى‌كند از اين كه گوشت او را در روز قيامت طعمه آتش قرار دهد.

32-[2]علىّ بن ميمون صائغ گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: هر كس مى‌خواهد رحمت خدا شامل حال او شود و او را در بهشت ساكن گرداند بايد خلقش را نيكو، و عدالت را رعايت كند، و به يتيم رحم، و به ضعيف كمك، و به بندگان خدا تواضع نمايد.

33-[3]در كتاب معانى الاخبار نقل شده كه: لقمان به پسرش گفت: پسر عزيزم با صد نفر دوست باش و با يك نفر دشمن مباش، پسرم هر چه هست خلاق و خلق توست، خلاق تو همان دينت و خلق تو همان خوى و نحوه برخورد تو با مردم است، مردم را با خود دشمن نكن، و اخلاق پسنديده را بياموز، پسرم بنده نيكان باش و فرزند بدان مباش، پسرم امانت را به صاحبانش برگردان تا دنيا و آخرت تو سالم باشد، امين باش تا بى‌نياز گردى.

34-[4]امام جعفر صادق (ع) از رسول خدا6نقل فرموده است: كاملترين مؤمنين از لحاظ ايمان خوشخوترين آنهاست.

35-[5]پيامبر6فرمود: كاملترين مؤمنين از جهت ايمان خوشخوترين‌

[1]ثواب الأعمال، ص 98.

[2]مجالس صدوق، ص 234( مجلس 91).

[3]معانى الأخبار، ص 74.

[4]مجالس پسر شيخ طوسى، ص 87.

[5]مجالس پسر شيخ طوسى، ص 250.

آنهاست، و بهترين شما كسى است كه با همسرش بهترين رفتار را داشته باشد.

36-[1]امام جعفر صادق (ع) از پدرانش نقل كرده است كه رسول خدا6فرمود: در روز قيامت اوّلين چيزى كه در ميزان اعمال بنده گذاشته مى‌شود حسن خلق است.

105- باب استحباب انس و الفت با مردم‌

1-[2]امام صادق (ع) فرمود كه پيغمبر6فرموده است برترين شما خوشخوترين و بخشنده‌ترين شماست و آنان كه با مردم انس مى‌گيرند، و ديگران با آنان مأنوس مى‌شوند و با مردم رفت و آمد دارند (كنايه از مردم دارى و خوشرويى با مردم است).

2-[3]امام صادق (ع) فرمود: مؤمن انس پذير است. كسى كه با ديگران انس نگيرد، و ديگران با او مأنوس نشوند خيرى ندارد.

3-[4]على (ع) فرمود: دلهاى مردم رمنده است هر كه به آنها محبّت كند، به او رو آورند.

106- باب استحباب خوشرفتارى با مردم‌

1-[5]امام صادق (ع) فرمود كه پيغمبر6فرموده است آيا خبر ندهم شما را از كسى كه فردا (روز قيامت) آتش دوزخ بر او حرام مى‌شود؟ گفتند چرا يا

[1]قرب الاسناد، ص 22.

[2]-( باب 105:) اصول كافى، ص 359( باب حسن الخلق).

[3]- اصول كافى، ص 359( باب حسن الخلق).

[4]- نهج البلاغه ص 155، قسم دوم.

[5]-( باب 106:) ثواب الاعمال، ص 94؛ مجالس، ص 192.

رسول الله، فرمود: كسى كه خوشخو و خوشرفتار باشد.

2-[1]ابو البخترى در حديث مرفوعه‌اى گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه فرمود: مؤمنان خوشرفتار، و نرمخويند. همچون شتر رام، اگر مهار شود فرمان بردار است، و اگر بر روى سنگ خوابانده شود مى‌خوابد.

3-[2]امام صادق (ع) فرمود: از نشانه‌هاى ايمان آگاهى در دين است، و از علايم آگاهى در دين بردبارى، و از نشانه‌هاى بردبارى مدارا نمودن با مردم است، و از نشانه‌هاى مردم داراى نرمخويى، و از نشانه‌هاى نرمخويى آسان‌گيرى و ملايمت است.

4-[3]امام رضا (ع) از پدرانش نقل مى‌كند، كه على (ع) فرمود كه پيغمبر6فرموده است: مؤمن نرمخو، خوشرفتار، با سخاوت، و خوش اخلاق است. و كافر خشن، تندخو، بد اخلاق و متكبّر است.

107- باب استحباب خوشرويى و خوش برخوردى‌

1-[4]امام صادق (ع) فرمود: نيكى به ديگران، و خوشرويى محبت مى‌آورد و آدمى را به بهشت داخل مى‌كند بخل و ترشرويى انسان را از خدا دور وارد دوزخ مى‌نمايد.

2-[5]امام باقر (ع) فرمود: شخصى نزد پيغمبر6آمد و عرض كرد يا رسول‌

[1]- اصول كافى، ص 425( باب المؤمن و علاماته).

[2]- مجالس، پسر شيخ طوسى؛ ص 118.

[3]- مجالس پسر شيخ طوسى، ص 233 و صدوق در الفقيه ج 2، ص 349 مانند آن را ذكر كرده است.

[4]-( باب 107:) اصول كافى، ص 359( حسن البشر).

[5]- اصول كافى، ص 359( حسن البشر).

الله مرا سفارشى فرماييد. از جمله سفارشات حضرت به آن شخص اين بود:

برادرت را با چهره باز ديدار و ملاقات كن.

3-[1]يكى از ياران امام صادق (ع) نقل مى‌كند كه به آن حضرت عرض كردم:

ميزان و معيار خوش اخلاقى چيست؟ فرمود: اين كه فروتنى نشان دهى، خوش سخن باشى، و با برادرت با چهره باز برخورد كنى.

4-[2]حسن بن حسين گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود:

پيغمبر6خطاب به فرزندان عبد المطلب فرمود: اى فرزندان عبد المطلب، شما هرگز نمى‌توانيد يا اموالتان در زندگى مردم گشايشى حاصل كنيد. پس با چهره باز و خوشرويى با آنها برخورد كنيد (حديث 5 مانند حديث 4 است).

5-[3]امام صادق (ع) فرمود: سه چيز است كه اگر كسى براى خدا يكى از آنها را انجام دهد خداوند بهشت را بر او واجب گرداند:

1- انفاق در حال فقر و تنگدستى، 2- خوشرويى با همه مردم، 3- رعايت انصاف نسبت به ديگران.

6-[4]موسى بن جعفر (ع) فرمود: كه پيغمبر6فرموده است: خوشرويى كينه را از بين مى‌برد.

7-[5]امام جواد (ع) از پدرانش نقل مى‌كند: كه حضرت على (ع) فرمود: شما كه نمى‌توانيد با مالتان به مردم كمك كنيد پس با چهره باز و ديدار خوش آنان را خشنود سازيد، زيرا از پيغمبر6شنيدم كه مى‌فرمود: شما كه هرگز نمى‌توانيد در زندگى مردم با اموالتان گشايشى حاصل كنيد، پس با اخلاقتان آنان را خوشنود سازيد.

[1]- اصول كافى، ص 359، الفقيه ... معانى الاخبار، ص 74.

[2]- اصول كافى، ص 359.

[3]- اصول كافى، ص 359.

[4]- اصول كافى، ص 359.

[5]- اصول كافى.