کتاب آداب معاشرت از دیدگاه معصومان

همكيش خود قهر كند و بيش از سه روز از وى دورى گزيند، و هر كدام از آنان كه براى آشتى پيشقدم باشد در رفتن به بهشت مقدمتر است.

12-[1]ابو ذر گويد كه پيغمبر6در نصيحتى به او فرمود: اى ابا ذر، از جدايى و قهر با برادر دينى خود بپرهيز، زيرا هيچ عملى با قهر پذيرفته نيست. اى ابا ذر، من ترا از جدايى منع مى‌كنم و اگر ناچار شدى، نبايد جدايى‌ات سه روز كامل باشد پس هر كه در خلال سه روز جدايى از برادرش بميرد، آتش براى او سزاوارتر است.

145- باب تحريم آزار رساندن به مؤمن‌

1-[2]هشام بن سالم گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: خداى عزّ و جل فرمايد: آن كه بنده مؤمن مرا بيازارد به من اعلان جنگ دهد. و هر كه بنده مؤمن مرا اكرام نمايد از خشم و غضب من آسوده خاطر باشد.

2-[3]مفضّل بن عمر گويد كه امام صادق (ع) فرمود: چون روز قيامت شود، منادى از جانب خدا فرياد زند، آنان كه از دوستان من روگردانده بودند كجايند؟

گروهى بر مى‌خيزند كه رخسارشان گوشت ندارد، پس گفته شود، اينها كسانى هستند كه به مؤمنين آزار رسانده، و با آنان دشمنى كرده و عناد ورزيده‌اند و در امور دينى آنها را با تندى سرزنش كردند، سپس دستور داده شود كه آنها را به دوزخ ببرند.

3-[4]روايت فوق با سند ديگر چنين بيان شده: به خدا سوگند اينها كسانى بودند كه در گفتارشان با مؤمنين يكى بوده ولى حقوق آنان را منع كردند، و اسرار مؤمنين‌

[1]مجالس شيخ صدوق، ص 241.

[2]-( باب 145:) اصول كافى، ص 470.

[3]- اصول كافى، ص 470.

[4]- عقاب الاعمال، ص 32.

را فاش نمودند.

146- باب تحريم اهانت به مؤمن و خوار داشتن او

1-[1]امام باقر (ع) فرمود: چون پيغمبر6را به معراج بردند، عرض كرد پروردگارا رتبه و منزلت مؤمن در پيش تو چگونه است؟ فرمود: اى محمد، هر كه به يكى از دوستان من اهانت كند، آشكارا به جنگ من برخاسته و من به يارى دوستانم از همه شتابانترم.

2-[2]معلّى بن خنيس گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: خداوند تبارك و تعالى فرمايد: هر كه به يكى از دوستان من اهانت نمايد در جنگ با من كمين كرده است، و من با سرعت تمام دوستانم را يارى مى‌كنم.

3-[3]امام صادق (ع) فرموده است كه پيغمبر6فرمود: خداى عز و جل فرموده است: هر كه به يكى از دوستان من اهانت كند محققا در جنگ با من كمين كرده است.

4-[4]امام صادق (ع) از پدرانش نقل مى‌كند: كه پيغمبر6در حديث مناهى فرموده است: هر كه به فقير مسلمانى بى‌اعتنايى كند، به حقوق الهى بى‌اعتنايى كرده و خداوند روز قيامت به او بى‌اعتنايى مى‌كند، مگر اين كه توبه كرده باشد.

5-[5]پيغمبر6فرمود: هر كه به فقير مسلمانى اكرام كند، روز قيامت خداوند از او راضى خواهد بود. آگاه باشيد هر كه برادر مسلمانش را اكرام كند خداى عز و جل او را گرامى مى‌دارد.

[1]-( باب 146:) اصول كافى، ص 471.( باب من اذى المسلمين)

[2]- اصول كافى، ص 170.

[3]- اصول كافى، ص 470.

[4]- من لا يحضره الفقيه، ج 2، ص 197.

[5]- من لا يحضره الفقيه، ج 2، ص 197.

6-[1]امام صادق7از پدرانش نقل مى‌كند: كه پيغمبر6فرمود:

هر كه مؤمنى را به خاطر فقر و تنگدستى‌اش خوار شمارد و يا او را تحقير كند، خداوند روز قيامت وى را رسوا و مفتضح مى‌كند. (حديث 7[2]مانند حديث 6 مى‌باشد) 8-[3]ابو بصير گويد امام صادق (ع) فرمود: هرگز مؤمن فقيرى را حقير و ناچيز نشماريد، زيرا هر كه مؤمنى را كوچك يا سبك و پست شمارد، خداوند او را كوچك شمارد و همواره نسبت به او خشمناك باشد، تا اين كه از كوچك شمردن مؤمنان دست بردارد و به آنها احترام كند، و يا اين كه توبه كند، و فرمود:

هر كه مؤمنى را به سبب تنگدستى و فقرش پست شمارد و تحقير كند، روز قيامت خداوند او را در برابر خلايق رسوا مى‌كند.

9-[4]ابراهيم بن عمر يمانى گويد: امام صادق (ع) فرمود: هر كه توانايى كمك بر برادر دينى خود داشته باشد، ولى دست از يارى او كشيده و خوارش كند، خداوند او را در دنيا و آخرت خوار گرداند، 10-[5]پيغمبر6در يكى از خطبه‌هايش فرمود: هر كه مسلمان فقيرى را به خاطر فقرش خوار و پست شمارد، خدا را كوچك شمرده است، و همواره مورد خشم و غضب خداوند است تا اين كه او را راضى كند، و هر كه فقير مسلمانى را گرامى بدارد، روز قيامت خداوند را شاد و خندان ديدار مى‌كند. سپس فرمود: هر كه بر فقيرى ستم كند يا بر او تعدّى نمايد، يا او را حقير شمارد، خدا در روز قيامت وى را به شكل آدمكى به اندازه مورچه محشور گرداند تا اين كه داخل آتش دوزخ شود.

[1]- عيون اخبار رضا، ص 201 و 228.

[2]- عيون اخبار رضا، ص 201 و 228.

[3]- عقاب الاعمال، ص 29.

[4]- عقاب الاعمال، ص 23.

[5]- عقاب الاعمال، ص 46.

11-[1]پيغمبر6از قول جبرئيل نقل فرمود كه خداوند فرموده است: هر كه به يكى از دوستان من اهانت كند، آشكارا به جنگ من برخاسته است.

12-[2]پيغمبر6فرمود: اى بسا فرد ژوليده موى و غبار آلود كه جامه‌هاى كهنه بر تن دارد و در خانه‌ها خاك‌نشين است. هر گاه مرا به خدا سوگند دهد، به او نيكى مى‌كنم و خواهش او را انجام مى‌دهم.

147- باب تحريم ذليل شمردن و تحقير مؤمن‌

1-[3]معلى بن خنيس گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: خداى عزّ و جل فرموده است: آن كه بنده مؤمن مرا ذليل شمارد به من اعلان جنگ نموده است، و هر كه بنده مؤمن مرا اكرام كند، از خشم و غضب من آسوده خاطر خواهد بود.

2-[4]امام صادق (ع) مى‌فرمايد: كه پيغمبر6فرموده است: چون پروردگارم مرا به معراج برد از پشت پرده حجاب به من وحى فرمود و بدون واسطه با من سخن گفت و فرمود: اى محمد هر كه يكى از دوستان مرا خوار نمايد، در جنگ با من كمين كرده است، و هر كه با من جنگ كند، با او بجنگم، گفتم:

خدايا اين دوست تو كيست؟ زيرا مى‌دانم هر كه با تو بجنگد با او مى‌جنگى خداوند به من فرمود: اين دوست من كسى است كه براى تو و وصى تو و فرزندانت به ولايت و دوستى از او پيمان گرفته‌ام.

[1]علل الشرائع، ص 15 حديث طولانى است.

[2]مجالس شيخ صدوق، ص 232 مجالس پسر شيخ طوسى، ص 274.

[3]-( باب 147:) محاسن برقى، ص 97.

[4]- اصول كافى، ص 471.

3-[1]امام صادق (ع) مى‌فرمايد كه پيغمبر6فرمود: خداى عز و جل فرموده است: هر كه بنده مؤمن مرا خوار نمايد آشكارا به جنگ با من برخاسته است.

4-[2]امام صادق (ع) مى‌فرمايد: هر كه مؤمنى را به خاطر تنگدستى و فقرش پست و كوچك بشمارد، خداوند روز قيامت او را در برابر مردم رسوا و مفتضح گرداند.

5-[3]امام صادق (ع) فرمود: هر كه مؤمنى را خوار شمارد چه مستمند باشد يا غير مستمند. خداى عز و جل پيوسته وى را خوار دارد و بر او خشمناك است تا آنگاه كه از تحقير كردن آن مؤمن بازگردد «و به او احترام نمايد».

6-[4]امام صادق (ع) مى‌فرمايد: كه پيغمبر6فرمود: خداى عزّ و جل فرموده است: آن كه بنده مؤمن مرا خوار دارد به من اعلان جنگ داده است.

7-[5]امام رضا (ع) از پدرانش نقل مى‌كند كه علىّ (ع) فرمود: براى هيچ مسلمانى شايسته نيست كه مسلمانى را به وحشت اندازد.

8-[6]امام صادق (ع) مى‌فرمايد: كه پيغمبر6فرمود: خداى عز و جل فرموده است: با كسى كه بنده مؤمن مرا به ذلّت كشاند در ستيزم و به يارى دوستانم از همه چيز شتابانترم.

[1]- اصول كافى، ص 471.

[2]- اصول كافى، ص 471.

[3]- اصول كافى، ص 470.

[4]- اصول كافى، ص 470، عقاب الاعمال، ص 22.

[5]- عيون اخبار الرضا، ص 228.

[6]- مصادقة الاخوان، ص 46.

148- باب تحريم سبك شمردن مؤمن‌

1-[1]ابو هارون گويد: در حضور امام صادق (ع) بودم، خطاب به گروهى كه حاضر بودند فرمود: شما چرا ما را سبك مى‌شماريد؟ مردى از اهل خراسان برخاست و گفت پناه مى‌بريم به خدا از اين كه شما و يا چيزى از اوامر شما را سبك بشماريم. حضرت فرمود: آرى تو يكى از آنهايى هستى كه مرا سبك شمردى، آن شخص گفت به خدا پناه مى‌برم از اين كه شما را كوچك بشمارم، فرمود: واى بر تو آيا حرف فلانى را نشنيدى؟ وقتى كه نزديك جحفه بوديم و او خسته بود و از تو درخواست كرد كه به اندازه يك ميل راه او را با خود ببرى، به خدا سوگند سرت را به سوى او نگرداندى و او را سبك شمردى، هر كه مؤمنى را سبك شمارد، ما را سبك شمرده و حرمت خدا را ضايع نموده است.

149- باب تحريم قطع صله ارحام‌

1-[2]امام باقر (ع) فرمود: كه على (ع) فرموده: وقتى كه مردم پيوند خويشاوندى را قطع كنند ثروت در دست اشرار قرار مى‌گيرد.

2-[3]على (ع) فرمود: از جمله گناهانى كه سبب مرگ زودرس مى‌شود، قطع رحم است.

3-[4]عنبسة بن عابد گويد: شخص پيش امام صادق (ع) آمد و از خويشاوندانش‌

[1]-( باب 148:) روضه كافى، ص 102.

[2]-( باب 149:) اصول كافى، ص 469.

[3]- اصول كافى، ص 469.

[4]- اصول كافى، ص 469.

شكايت كرد، حضرت به او فرمود: خشمت را فرونشان و اين كار را بكن (هميشه خشمت را فرونشان) عرض كرد: آنها هر چه مى‌خواهند مى‌كنند، فرمود: آيا تو هم مى‌خواهى مثل آنها باشى؟ تا خداوند به شما توجه نكند.

4-[1]امام صادق (ع) فرمود: كه پيغمبر6فرموده است. «از خويشاوندت» قطع رحم نكن اگر چه از تو بريده باشد،

150- باب تحريم جمع آورى موارد لغزشهاى مؤمن براى عيب گرفتن از او

1-[2]امام صادق (ع) فرمود: دورترين بنده از درگاه خداوند كسى است كه در حال دوستى و برادرى با ديگرى لغزشهاى وى را به خاطر بسپارد تا روزى او را براى آن لغزشها سرزنش كند.

2-[3]امام باقر (ع) فرمود چيزى كه بيش از همه بنده را به كيفر وادارد اين است كه شخص با ديگرى پيمان برادرى در دين بسته باشد ولى لغزشها و خطاهاى او را شمارش كند تا روزى وى را در مورد آنها نكوهش كند.

3-[4]اسحاق بن عمّار گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود:

پيغمبر6فرموده است: اى گروهى كه به زبان ايمان آورده ولى ايمان به دلتان نرسيده است مسلمانان را مذمّت نكنيد، و در جستجوى عيوب آنها نباشيد زيرا هر كه در جستجوى عيوب مسلمانان باشد خداوند به دنبال عيبهاى اوست.

و خداوند چنين فردى را رسوا گرداند گر چه در خانه‌اش باشد.

[1]- اصول كافى، ص 469.

[2]-( باب 150:) اصول كافى، ص 471 و 472.

[3]- اصول كافى، ص 471 و 472.

[4]- اصول كافى، ص 471 و 472.

4-[1]امام صادق (ع) فرمود: پست‌ترين چيزى كه شخص به سبب آن از ايمان خارج مى‌شود آن است كه مرد با همكيش خود دوستى كند و لغزشها و خطاهاى او را بشمارد تا روزى او را در مورد آنها نكوهش نمايد.

151- باب نهى از عيبجويى و سرزنش مؤمن‌

1-[2]امام صادق (ع) فرمود: هر كه مؤمنى را به خاطر گناهى سرزنش كند نمى‌ميرد تا اين كه خودش مرتكب همان گناه شود.

2-[3]امام صادق (ع) فرمود: كه پيغمبر6فرموده است: هر كه عمل زشتى را فاش كند، مانند كسى است كه آن را آغاز كرده و انجام داده است و هر كه مؤمنى را به سبب چيزى سرزنش كند، نمى‌ميرد تا اين كه خودش مرتكب آن شود.

3-[4]امام صادق (ع) فرمود: هر كه مؤمنى را ملامت كند در دنيا و آخرت مورد نكوهش خدا قرار مى‌گيرد.

4-[5]امام صادق (ع) فرمود: هر كه به منظور عيبجويى به ديدن برادرش برود، خدا در دنيا و آخرت او را نكوهش كند.

5-[6]امام صادق (ع) فرمود كه پيغمبر6فرموده است: هر كه عمل زشتى را فاش كند، مانند كسى است كه آن را آغاز كرده و انجام داده است و هر كه مسلمانى را به گناهى ملامت كند، نمى‌ميرد مگر اين كه خودش مرتكب آن شود.

[1]- معانى الاخبار، ص 112.

[2]-( باب 151:) اصول كافى، ص 472.

[3]- اصول كافى، ص 472.

[4]- اصول كافى، ص 472.

[5]- اصول كافى، ص 472.

[6]- محاسن برقى، ص 104.