595 س- كسى كه در شوط ششم، طواف خود را رها كرد، و نتوانست كه ادامه دهد، و ديگرى به جاى او بقيه را بجا آورد، و ليكن نماز طواف را خودش خوانده، و بعدا متوجه شده است كه استراحت در خلال طواف، به طواف ضرر نمىرساند، و او با استراحت مىتوانست خودش طواف خود را تمام نمايد، اكنون تكليف او چيست؟
ج- بقيه طواف را تمام كند، و نماز را اعاده نمايد.
596 س- محرم به عمره تمتع، در شوط چهارم در حالى كه از نصف تجاوز كرده، و يا قبل از رسيدن به نصف، چنانچه بدون عذر طواف را رها كرد و استيناف نمود، و مجددا هفت شوط را انجام داد، و اعمال عمره را بجا آورد، و محرم به حج گرديد، و اعمال حج را انجام داد حجش صحيح است يا نه؟
ج- در فرض سؤال كه طواف اوّل را ناقص گذاشته، و ثانيا طواف تمام بجا آورده، اقوى صحت عمره و حج تمتّع است، و اگر بخواهد احتياط كند سال بعد عمره تمتّع و حج را اعاده كند، و نقصان طوافى كه قطع كرده بجا آورد، و بعد از حج يك عمره مفرده بجا آورد، و يك شتر هم قربانى كند.
597 س- كسى كه وظيفهاش اتمام و اعاده طواف است، اتمام كرد و مشغول اعاده بود كه دوباره در يكى از شوطها طواف قطع شد مثل اول، آيا اين طواف را نيز بايد اتمام و اعاده نمايد؟
ج- فرقى نيست بايد اتمام و اعاده نمايد.
598 س- شخصى در حال طواف غش كرد، و چند ساعت بود به هوش آمد، آيا مىتواند از همانجا كه طواف قطع شده بود شروع كند، و باقى اعمال را ادامه دهد يا نه؟
ج- گر قبل از شوط چهارم بوده، وضو بگيرد و طواف را اعاده نمايد، و اگر بعد از شوط چهارم بوده، بايد وضو بگيرد و طواف را اتمام كند.
599 س- كسى به جهتى طواف يا سعيش قطع مىشود و به جلو مىرود، مىخواهد از همانجا كه قطع شده شروع كند ولى در اثر ازدحام نمىتواند خود را به آنجا برساند، و در محاذى آنها به طرف چپ يا راست قرار مىگيرد، آيا مىتواند از محاذى جايى كه قطع شده شروع كند، يا بايد همان نقطه باشد؟
ج- لازم نيست همان نقطه باشد، بلكه محاذات كافى است، و بايد طواف تكميل شود.
600 س- كسى كه از طواف حتى در خارج مطاف عاجز است، و بخاطر گرانى طواف با تخت روان، انجام آن براى او مشكل است، آيا طواف نيابى در محدوده از او كفايت نمىكند؟
ج- اگر از طواف با تخت روان نيز معذور است نايب بگيرد.
601 س- شخصى طواف حج واجب خود را غلط انجام داده، و پس از آن چندينبار حج نيابى انجام داده است، تكليف او در مورد حج خود و ديگر حجها چيست؟
ج- مانعى ندارد، و بايد طواف حج خود را تدارك كند، و حج هاى نيابى كه انجام داده صحيح هستند.
602 س- آيا محرم قبل از انجام طواف واجب خود، چه طواف عمره يا حج و چه طواف نساء، مىتواند همين طوافها را براى معذور نيابت كند؟
ج- مانع ندارد.
603 س- اگر كسى در عمره تمتّع بعد از انجام اعمال عمره محل شده، و لباس خود را پوشيد، بعد يقين كرد به اينكه طواف را و يا سعى او باطل بوده، در صورتى كه وقت براى تجديد عمره تمتع، باقى است مراجعت به ميقاتگاه براى او واجب است يا نه؟
ج- در فرض سؤال اگر مىداند كه سعى او باطل بوده، سعى خود را با لباس احرام اعاده نمايد، و اگر يقين به بطلان طواف دارد طوافش را به جا آورد، و احتياطا سعى را اعاده نمايد، و در هردو صورت تقصير را نيز بنا بر احتياط اعاده نمايد، و احتياج به رفتن ميقات نيست، و در صورتى كه از روى جهل مخيط پوشيده، كفاره بر او واجب نيست.
604 س- به خاطر اهميت زيادى كه در اعمال حج داده مىشود، و به خصوص در طوافها و نماز آن، غالبا يك عملى را به عنوان احتياط و رجاء چندينبار بجا مىآورند، ولو اينكه عمل نزد خودشان نقصى ندارد، البته به حد وسواس هم نمىرسد، آيا اين گونه تكرار در اعمال، اشكالى دارد؟
ج- وسواس همين است، و نبايد به وسوسه اعتنا شود، بلى انجام عمل احتياطى بدون وسوسه مانع ندارد.
605 س- شخصى با علم به حرمت تماس با بدن زن در حين طواف از روى شهوت با بدن زنى تماس حاصل مىنمايد و از اين تماس متلذذ مىگردد، آيا طواف او اشكال پيدا مىكند يا نه، تكليف او چيست؟ و آيا طواف مستحبى با واجب فرق دارد؟
ج- مضر به طواف نيست. و اگر كارى كه موجب كفاره است انجام داده بايد كفاره بدهد.
606 س- كسى نتوانسته است بيش از دو شوط از طواف خود را انجام دهد، و بقيه اشواط را ديگرى بجاى او انجام داده است.
وظيفه او چيست؟
ج- در فرض سؤال احتياط در استيناف طواف و نماز است.
607 س- كسى كه از ابتدا مىداند بيش از دو شوط از طواف و سعى را نمىتواند انجام دهد، آيا مىتواند طواف و سعى را شروع كند، و از موضعى كه قادر نيست به ديگرى نيابت بدهد؟
ج- در فرض مذكور بنا بر احتياط طواف و سعى را شروع كند، و چنانچه پس از انجام بعض اشواط ولو با استفاده از چرخ و يا حمل بر دوش قادر به انجام طواف نيست، ديگرى را نايب قرار دهد.
و بعدا نايب طواف و نماز و يا سعى را اعاده نمايد.
608 س- آيا مىتوان بعد از اشواط را به يك نفر و بعض ديگر را به ديگرى نيابت داد؟
ج- طواف يك عمل است و بايد تمام آن به يك نفر نيابت داد.
609 س- آيا مىتوان طواف را به شخصى كه نماز طواف را نمىتواند صحيح بخواند، و نماز طواف را به ديگرى كه قرائتش مورد اطمينان است نيابت داد؟
ج- مانعى ندارد.
610 س- آيا احرام در نيابت براى طواف عمره تمتّع و مفرده و حج تمتّع لازم است يا نه؟
ج- احرام در نيابت طواف عمره تمتّع و مفرده واجب است، و در طواف حج لازم نيست.
611 س- هرگاه محرم لباس احرام را كنار بگذارد، و با لباس دوخته اعمال عمره را از طواف و سعى انجام دهد، جهلا يا عمدا، آيا طواف و سعى او صحيح است؟ و عمره او مجزى است يا نه؟
ج- لازم است كه در لباس احرام طواف و سعى كند، ولى در صورت تخلّف طواف و سعى مزبور صحيح و عمره مذكور مجزى است، و اگر عمدا لباس دوخته پوشيده بايد كفّاره بدهد.
612 س- در طواف مستحبى زنان مىدانند كه به بدن مردان نگاه مىكنند و احيانا هم در بين فشار مردان قرار مىگيرند، از نظر شرع اشكال ندارد؟
ج- اگر عمدا نگاه به نامحرم نكنند اشكال ندارد، ولى در ازدحام مراعات كنند. و در هر صورت طواف صحيح است.
613 س- محرم وارد مكه شد، آيا مىتواند قبل از اعمال عمره تمتع يا قبل از اعمال عمره مفرده، و همچنين پس از محرم شدن به احرام حج تمتّع و قبل از رفتن به عرفات، طواف مستحبى بجا آورد يا خير؟ و اگر بجا آورد به عمره و حجش ضرر مىزند يا نه؟
ج- اقوى جواز و احوط ترك طواف مستحبى است، ولى به عمره و حج ضرر نمىزند.
614 س- آيا يك شوط و دو شوط طواف هم استحباب دارد، يا بايد طواف هفت شوط باشد، و اگر كسى گمان داشت ه مستحب است و بعد از هفت شوط طواف واجب، يكى دو شوط طواف مستحبى بجا آورد، و بعد نماز طواف را خواند، آيا طوافش اشكالى دارد؟
ج- استحباب آن ثابت نيست، ولى طواف واجب او صحيح است.
615 س- آيا مىشود هر شوط از طواف مستحب را به نيّت يكى از مؤمنين بجا آورد، يا بايد مجموع هفت شوط را براى يك نفر بجا آورد؟
ج- استحباب اينگونه طواف ثابت نيست، ولى مىتواند مجموع را به نيت چند نفر انجام دهد.
616 س- آيا جايز است طواف مستحبى را خارج از حد طواف واجب بجا آورد يا نه؟
ج- با اتّصال طوافكنندگان مانعى ندارد.
617 س- زنى كه حيض بوده و نمىدانست و اعمال عمره را كلا بجا آورد، بفرماييد بعد از پاكى بايد دوباره بجا آورد يا كافى است؟
ج- اگر در وسعت وقت است بايد طواف و نماز و سعى و تقصير را اعاده كند، ولى اگر زمانى كه پاك شد وقت ندارد، وظيفه او حج إفراد، و بعد از آن انجام عمره مفرده است.
نماز طواف
نماز طواف دو ركعت مانند نماز صبح است كه بعد از طواف بايد خود مكلّف آن را بخواند، و بنا بر احتياط واجب بايد نماز را فورا پس از طواف بخواند، و در مراعات فوريّت صدق عرفى كفايت مىكند، و مكلّف مخيّر است كه آن را بلند يا آهسته بخواند.
مسأله 618- نماز طواف بايد پشت مقام حضرت ابراهيم عليه السّلام[1]و هرچه نزديكتر به آن خوانده شود، و بنا بر احتياط واجب در هنگام نماز بايد مقام حضرت ابراهيم عليه السّلام پيش روى او قرار گيرد، و اگر ممكن نشد در يكى از دو طرف مقام بخواند، و اگر ممكن نشد نماز خواندن در هر جاى از مسجد الحرام زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه خلف مقام بر آن صدق كند كافى است، و بايد رعايت الاقرب فالاقرب را بنمايد.
[1]مقام حضرت ابراهيم( عليه السّلام) سنگى است معروف كه در محفظهاى بلورين قرار گرفته، و جاى پاى آن حضرت بر آن نقش بسته است.