4) آيا راه حلّ مناسبى براى حلّ مشكلات ازدواج جوانان داريد؟
جواب 1 تا 4:نكاح موقّت به يقين يك سنّت اسلامى است؛ ولى اگر امروز تحت برنامه حسابشدهاى قرار نگيرد منشأ مفاسد زيادى خواهد شد.
سؤال 668-شخص مؤمن و متديّنى براى تجارت به كشورهاى مختلف سفر مىكند، لكن بعضى از افرادى كه با او همسفر هستند مىخواهند از همه امكانات هتل استفاده كنند. در حالى كه بعضى از آن نسوان شرايط ازدواج (مثل رعايت عدّه) را ندارند. لطفاً بفرماييد:
الف)آيا به مجرّد اين كه آنها بگويند خاليه هستند، مىتوان با آنها ازدواج كرد؟
ب)اگر فحص از عدّه نشود، اشكال ندارد؟
ج)در صورتى كه بگويند عدّه را رعايت كردهايم، آيا قول آنها قبول است؟ (در حالى كه ظنّ قوى بر عدم وجود عدّه است.)
د)اگر اهل كتاب نباشند، آيا ازدواج موقّت با آنها صحيح است؟
ه)در ضمن سنّ اكثر يا تمام اين زنان، سنّ مَنْ تحيض مىباشد، لكن با وسايل بهداشتى جديد از حاملگى جلوگيرى مىكنند. آيا شرايط ازدواج را در اين سنين با فرض بر عدم عدّه دارا هستند؟
جواب الف تا ه:با توجّه به اين كه در سنّ «مَنْ تحيض» هستند، عدّه به هر حال بر آنها واجب است، و ادّعاى آنها در صورتى پذيرفته مىشود كه متّهمه نباشند. و ازدواج موقّت با غير كتابيّه جايز نيست.
سؤال 669-درباره ازدواج موقّت، همان گونه كه در رسالهها بيان شده، اجازه پدر، يا جدّ پدرى، براى دختر شرط است. حال اگر شخصى قصد داشته باشد با دخترى ازدواج موقّت كند، و فقط از ناحيه دبر دخول كند، يا قصد آميزش نداشته باشد، و فقط مىخواهند لذّتهاى ديگر ببرند، آيا بازهم اجازه پدر، يا جدّ پدرى، واجب است؟
جواب:بدون اجازه پدر جايز نيست.
سؤال 670-زنى متعه شده، و مدّت عقد و عدّه وى سپرى شده است، ولى از همان
مرد حامله شده، و فرزندى در شكم دارد. آيا همان شخص تا قبل از وضع حمل، مىتواند دوباره او را صيغه نمايد؟
جواب:شوهر اوّل مىتواند مجدّداً او را متعه كند، ولى شخص ديگرى حقّ ندارد با او ازدواج كند تا وضع حمل كند.
سؤال 671-يكى از موانع و مشكلات، و شايد مهمترين آنها در راه ترويج و كاربردى نمودن ازدواج موقّت، وجوب عدّه پس از انقضا يا بذل مدّت مىباشد. كه عملًا استفاده از آن را، در حدّى كه بتواند پاسخگوى نيازهاى موجود باشد، غير ممكن نموده است. بر علماى دين و زعماى امّت اسلامى است كه با تحقيق و تدبّر در منابع غنى اسلامى، و به ويژه با تمسّك به فقه پوياى تشيّع، راهكارهاى مناسب و عملى- كه كاملًا منطبق بر اراده شارع مقدّس باشد- در اين راستا ارائه نمايند، و با ايفاى نقش بسيار مهمّ خود از ارتكاب بسيارى از گناهان و مفاسد فردى و اجتماعى جلوگيرى نمايند. پيشرفتهاى علمى، خارج كردن رحم را در برخى بيماريها، يا به دليل انگيزههاى شخصى ممكن ساخته، و شخص مىتواند پس از اين عمل بدون هيچ گونه مشكلى به زندگى آسوده ادامه دهد. اگر رحم زنى را خارج كرده باشند، وى بىشكّ توان باردارى نداشته، و دچار حالت قاعدگى نخواهد شد. سخن در اين است كه آيا چنين زنى در صورت طلاق، فسخ نكاح، انقضا، يا بذل مدّت در نكاح منقطع، بايد عدّه نگهدارد؟
جواب:از مجموع ادلّه شرعيّه استفاده مىشود كه نگه داشتن عدّه تنها به خاطر احتمال باردارى نيست، و اين در واقع يكى از علل آن مىباشد؛ نه تنها علّت. و يكى از علل آن حفظ حريم زوجيّت است؛ به همين دليل اگر شوهر يك سال در مسافرت باشد و زنش را طلاق دهد، همه مىگويند بايد عدّه نگه دارد، در حالى كه بعد از غيبت يك ساله، احتمال انعقاد ولد وجود ندارد. همچنين اگر شوهر در زندان باشد، يا بر اثر بيمارى گرفتار عنن گردد، و يقين پيدا كنيم كه شوهر براى هميشه عقيم شده، در تمام اين فروض، عدّه بر زن لازم است؛ در حالى كه احتمال انعقاد نطفه وجود ندارد.
سؤال 672-لطفاً پيرامون ازدواج موقّت به پرسشهاى زير پاسخ دهيد:
1-آيا جواز متعه مربوط به دوره و شرايط خاصّى از تاريخ اسلام بوده است؟
2-آيا حكومت اسلامى در قبال قانونمندى، يا جلوگيرى از گسترش آن در جامعه، وظيفهاى دارد؟
3-در شرايط كنونى وظيفه روحانيّت در ارتباط با ازدواج موقّت چيست؟ آيا همچون ساير احكام مكلّف به ترويج آن هستند؟
4-در فتواى مشهور آمده است: «زن يائسه عدّه ندارد.» آيا كسانى كه لولههاى رحم خود را بستهاند، در حكم زنان يائسه هستند؟
جواب:مسأله متعه اختصاص به زمان معيّنى نداشته، و ندارد، ولى گاهى (مثل زمان ما) شرايط ايجاب مىكند قيود و شرايطى براى آن قائل شوند، كه افراد هوسباز از آن سوء استفاده نكنند. و تبليغ از آن بدون فراهم شدن آن شرايط خالى از مشكلات نيست؛ و امّا زنانى كه لولههاى خود را ببندند، مشمول يائسه بودن نيستند؛ بلكه در حكم «من لا تحيض فى سنّ من تحيض» مىباشند.
سؤال 673-در اختلاف بين عقد موقّت و دائم حكم چيست؟ در صورت امكان دلايل آن را ذكر فرماييد:
جواب:ما در مسأله اختلاف در عقد دائم و موقّت، به سراغ الفاظ نمىرويم، و معتقديم تفاوت اين دو عقد از قبيل اقلّ و اكثر است. قدر متيقّن كه اقل است را مىگيريم، و اكثر را رها مىكنيم؛ مگر اين كه دليلى بر آن اقامه شود. و مسأله انقلاب عقد موقّت به دائم را در فرض ترك ذكر مدّت قبول نداريم، و قانون «العقود تابعة للقصود» را همه جا حاكم مىدانيم.
احكام نگاه و نظر
سؤال 674-اخيراً برخى از بانوان نسبت به ابرو يا دور لب، عمليّات تاتو انجام مىدهند، (پررنگ كردن دور ابرو و لب با خالكوبى) كه طبعاً زينت تلقّى مىشود. و گاه پوشاندن آن نيز مقدور نمىباشد. لطفاً بفرماييد كه اين عمل مشمول آيه شريفه
«وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ»مىباشد، يا نه؟ نگاه به صورت چنين زنانى چه حكمى دارد؟
جواب:آيه«لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ»با توجّه به جمله«إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها»زينتهاى موجود در صورت و دستها تا مچ را شامل نمىشود. ولى اگر اين زينت تند و زننده باشد، و منشأ مفاسدى شود، جايز نيست.
سؤال 675-نگاه كردن به اعضاى بدن زن كافر غير ذمّى چه حكمى دارد؟
جواب:نگاه كردن به اعضايى كه معمولًا در عرف آنها مكشوف است، بدون قصد لذّت اشكالى ندارد.
سؤال 676-آيا ديدن عكسها، يا فيلمهاى سكس براى متأهّلين كه جهت تحريك براى آميزش به آن نگاه مىكنند، اشكال دارد؟ اگر اشكال دارد، براى كسانى كه جهت تحريك جنسى ناچار از نگاه كردن آن فيلمها هستند، چه حكمى دارد؟
جواب:استفاده از اين فيلمها جايز نيست، مگر در حال ضرورت. ضمناً توجّه داشته باشيد مشاهده اين فيلمها تدريجاً نيروى جنسى را ضعيف مىكند.
سؤال 677-در بعضى از حمّامهاى داخل شهر يك نفر كيسه مىكشد، و موهاى زائد بدن را زائل مىكند. با توجّه به اين كه نگاه به عورت جايز نيست، آيا اين كار جايز است؟
جواب:نگاه به عورت ديگرى، خواه براى زائل كردن مو باشد، يا چيز ديگر، جايز نيست. ولى زايل كردن موهاى زير بغل و مانند آن، به وسيله همجنس مانعى ندارد.
سؤال 678-در سازمانهاى نظامى كشور، اعمّ از ارتش، سپاه پاسداران، نيروى انتظامى و برخى ديگر از سازمانهاى دولتى از اين قبيل، براى استخدام نيروى جديد، ابتدا بايستى شخص را از هر جهت معاينه كامل بدنى نمايند، تا از سلامت جسمى شخص اطمينان حاصل گردد. در اين آزمايشات تمامى اعضاى بدن، از جمله دستگاه تناسلى، مورد معاينه قرار مىگيرد. آيا پزشك همجنس اجازه ديدن و لمس آن قسمت از بدن را جهت معاينه و احراز سلامتى دارد؟
جواب:در مواردى كه ضرورت دارد مجاز است. و منظور از ضرورت اين
است كه معاينه بدنى براى آن كار لازم است، و بدون معاينه بدنى استخدام نمىكنند، و شخص هم نياز به استخدام دارد.
سؤال 679-حكم نگاه كردن بدون ريبه به تصويرها و فيلمهايى كه مواضعى از بدن را نمايش مىدهند كه معمولًا پوشانده مىشود، چيست؟
همچنين نگاه به تصوير و فيلم عورتين بدون ريبه چه حكمى دارد؟
آيا شناختن صاحب تصوير و فيلم، دخالت در حكم دارد؟
شناختن از نظر شرعى به چه معنا است؟ آيا صرف دانستن اسم و رسم كافى است؟
جواب:در مورد فيلمهايى كه اعضاى بدن را نشان مىدهد چنانچه به قصد شهوت نگاه نكنند، و خوف مفسدهاى نباشد، اشكال ندارد؛ ولى نسبت به عورتين مطلقاً جايز نيست. و اگر زنانى باشند كه معمولًا خود را مستور مىدارند، نگاه كردن به عكسهاى برهنه آنان مجاز نمىباشد. و منظور از شناخت، تنها شناخت اسمى نيست، بلكه مشخّصات بيشترى لازم است.
پوشش
سؤال 680-وظيفه خواهران مسلمان دانشجوى تركيه را نسبت به «رعايت حجاب» در فرضهاى ذيل بيان فرماييد:
1-شرط طىّ كردن تمام ترمهاى دانشجويى در دانشگاههاى تحت مديريّت لاييكها، رعايت نكردن حجاب شرعى است.
2-شرط اتمام چند ترم باقيمانده از رشته خاصّى در دانشگاه رعايت نكردن حجاب است.
جواب:با توجّه به اين كه اگر دختران مسلمان و متديّن دروس عالى را نخوانند تنها افراد بىبندوبار و لامذهب پستهاى مهم را اشغال مىكنند، به افراد متديّن اجازه داده مىشود كه مسأله حجاب را در خصوص مواردى كه ضرورت دارد رعايت نكنند، ولى در غير آن موارد حتماً رعايت نمايند.
سؤال 681-لطفاً در مورد تزيين زنان به انگشتر و حلقه نامزدى به سؤالات زير پاسخ دهيد:
الف)آيا در دست كردن حلقه نامزدى طلا (انگشتر) در جلوى مرد نامحرم جايز است؟
جواب:اشكال ندارد.
ب)اگر در مورد سؤال استعمال آن بىاشكال باشد، ولى همين عمل از نظر مرجع تقليد بنده (شوهر) جايز نباشد، آيا استفاده از آن براى همسرم منعى دارد؟
آيا لازم است از او بخواهم كه استفاده نكند؟
جواب:هركس بايد به فتواى مرجع تقليد خود عمل كند، و شما نمىتوانيد او را از اين كار نهى كنيد.
ج)زن از چه انگشترى مىتواند در جلوى نامحرم استفاده كند؟
جواب:هر نوع انگشترى كه منشأ مفسده خاصّى نگردد اشكالى ندارد.
سؤال 682-برخى مادران دختران نابالغ خود را با سر و پاى برهنه در خيابانها و مجالس در حضور نامحرمان ظاهر مىكنند. اين كار از نظر شرعى چه صورت دارد؟
جواب:بر پدر و مادر لازم است فرزندان خود را از زمان طفوليّت با مسائل اسلامى آشنا كنند.
ارتباط زن و مرد
سؤال 683-لطفاً به سؤالات زير پاسخ فرماييد:
الف)آيا ارتباط نوشتارى و نامهنگارى دختر و پسر بالغ نامحرم از طريق كامپيوتر و شبكه اينترنت جايز است؟
ب)پس از آشنايى طرفين از طريق بالا، آيا ملاقات عمومى تعدادى دختر و پسر بالغ و نامحرم، در مكانى عمومى جايز است؟
ج)آيا مصاحبه و نگاه به چشمها و صورت همديگر جايز است؟
د)اگر موارد بالا جايز باشد، در چه مرحلهاى اجازه پدر براى ادامه ارتباط دختر
با پسر بالغ و نامحرم، حضورى يا نوشتارى، واجب است؟
جواب:با توجّه به اين كه اين گونه ارتباطها غالباً منشأ مفاسدى مىشود، جايز نيست.
سؤال 684-جوان مجرّدى در برخورد با نامحرم دچار مشكل است. اين برخوردها و نگاههاى غير مستقيم و گاه مستقيم (كه بنا به ضرورت و از روى ناچارى انجام مىشود،) و حتّى در برخى موارد شنيدن صداى نامحرم و صداى پاى او، برايش نوعى لذّت به همراه دارد. لازم به ذكر است محدود كردن خود و خانهنشينى براى فرار از مشكل مطرح شده، تنها براى مدّتى او را از اين صحنهها دور مىكند، امّا در برخوردهاى بعدى، كه به ناچار هر انسانى ناگزير از آن است، اوّلًا: اين حالتها در او تشديد مىشود، به طورى كه گاه حتّى در برخورد با محارم نيز مشكل مطرح شده بروز مىكند، ثانياً: در درازمدت به علّت قطع ارتباط با ديگران، و بيرون نرفتن از منزل، و حتّى ترك درس و تحصيل در دانشگاه، و چشم پوشيدن از تلويزيون و تصاوير و عكسها، و در يك كلام به انزوا نشستن، باعث بروز ناراحتيهاى مختلف جسمى و روحى از جمله افسردگى و ناراحتيهاى عصبى او خواهد شد. وظيفه شرعى چنين شخصى چيست؟
جواب:به هيچ وجه لازم نيست با مردم قطع رابطه كند، و خانهنشين شود.
همين اندازه كه عمداً نگاه نكند مشكلى ندارد، حتّى اگر قهراً و بدون اختيار براى او لذّتى حاصل شود.
سؤال 685-فيلمهايى ساخته مىشود كه زن و مرد نامحرم در آن بازى مىكنند، و به مقتضاى نقش محوّله، با هم شوخى كرده، و به يكديگر نگاههاى عاشقانه دارند.
بازى كردن آنها در چنين فيلمهايى چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه آداب عفّت اسلامى را رعايت كنند مانعى ندارد.
سؤال 686-متأسّفانه روابط بين پسر و دختر در جامعه ما بسيار بد جا افتاده، و پدر و مادرها از آن به عنوان يك كار زشت از آن ياد مىكنند. من به عنوان يك پسر جوان موارد زيادى از اين روابط را ديدهام. اگر پسر و دختر در روابط خود، حدود را
رعايت كنند، و بدون اطّلاع پدر و مادرشان رابطهاى برقرار نمايند، و بين خودشان دوستى پايدارى را برنامهريزى كرده باشند، كه به احتمال قريب به يقين به ازدواج آنها منتهى شود، آيا شرعاً مشكلى دارد؟
جواب:تجربههاى مكرّر در مكرّر نشان داده كه رابطههاى دختران و پسران دامهاى شيطان است، و منجر به خلاف شرع مىشود. بنابراين تنها در صورتى كه قصد ازدواج داشته باشند، آن هم به مقدارى كه براى شناخت يكديگر لازم است، مىتوانند تماس بگيرند.
احكام شير دادن
سؤال 687-اگر زن و شوهرى، كودكى را كه سنّ او كمتر از 2 سال است به فرزندخواندگى بپذيرند، و زن با كمك و مشاركت شوهر، و با استفاده از روش خاصّى، پستان خود را شيردار سازد، و كودك را با چنين شيرى به طور مستقيم (از پستان) در حدّ نصاب تعيين شده (15 مرتبه كامل، يا به دفعات در طىّ يك شبانه روز به صورت تغذيه انحصارى) شير دهد، لطفاً بفرماييد:
1-آيا به اين طريق رابطه خويشاوندى رضاعى ميان كودك و زوجين مورد اشاره محقّق مىگردد؟
2-در صورتى كه پاسخ سؤال اوّل منفى باشد، آيا رابطه مادر و فرزندى رضاعى به صورت انحصارى ميان مرضعه و مرتضع برقرار مىشود؟
جواب:حكم رضاع در اين مورد جارى نيست، و اين مسأله از مسائلى است كه در ميان فقها كاملًا مشهور است، و مدارك معتبرى دارد كه شير بدون ولادت، تأثيرى در تحريم ندارد.
سؤال 688-شخصى از خانمى، طبق شرايطى كه در رسالههاى عمليّه بيان شده، شير خورده است. اين زن پس از فوت همسرش، شوهر ديگرى انتخاب نموده، و از هر دو شوهر داراى فرزندانى است. لطفاً در اين مورد به دو سؤال زير پاسخ فرماييد:
الف)آيا فرزندانى كه اين خانم از هر دو شوهر دارد بر آن شخص محرم هستند؟