كسى اين نوع كتاب ها را خلاصه و ساده گرداند و سپس براى استفاده عامه مردم به چاپ برساند؟ آيا گرفتن اجازه از مؤلفان آنها لازم است؟
جواب:
گرفتن اجازه لازم نيست؛ زيرا گفته شد كه آنان از نگاه شرعى حق منع از چاپ و نشر و همچنين تلخيص آنها را ندارند و چاپ و نشر و خلاصه كردن، از نگاه شرعى نه تصرف در ملك مؤلفان است و نه تصرف در حق آنان.
چاپ قرآن با كاغذهاى بازيافت شده
سؤال 30:
برخى از شركتهاى تجارتى و سرمايه گذارى به بازيافت اوراق كاغذ مى پردازند؛ بدين ترتيب كه كاغذهاى باطله را از زبالهدانى ها و مانند آن جمع آورى نموده با شيوههاى صنعتى به توليد مجدد آن به عنوان كاغذ چاپ مى پردازند. آيا چاپخانهها و مراكز نشر مى توانند اين نوع كاغذها را براى چاپ قرآن شريف و كتابهاى دينى خريدارى نمايند؟ با علم به اين كه اين كاغذ قبلًا مصرف شده و به زباله دانى و محلات جمع و حفظ زباله انداخته شده و چه بسا ممكن است در آنها چيزهايى چاپ شده باشد كه با آداب دينى يا با تعاليم دين اسلام به طور كلى منافات داشته باشد؟
جواب:
بلى! خريدارى آن جايز است و استعمال آن در چاپ قرآن و ساير
كتابهاى دينى اشكال ندارد؛ مشروط بر اين كه علم به نجاسات ان وجود نداشته باشد، يا اين كه در خلال بازيافت صنعتى و تبديل به كاغذ جديد، پاك ساخته شده باشد. اما اين كه در آنها قبلًا چيزهايى چاپ شده باشد كه با آداب دينى يا تعاليم اسلام منافات داشته باشد، بايد گفت كه اكنون آن نوشته ها با از بين رفتن و زوال موضوع، از بين رفته و زوال يافته و اكنون كاغذ جديدى است كه در آن هيچ چيزى منافى آداب نوشته نشده است.
رسم و تصوير پيامبران و ائمه (ع)
سؤال 31:
برخى از مراكز نشر، داستانهاى مصور از پيامبران و ائمه (ع) را چاپ مى كنند. آيا جايز است مطابق اوصافى كه در روايات درباره انبيا و ائمه (ع) نقل شده، رسمها و تصويرهاى تقريبى از آنان، طرح و نشر شود؟
جواب:
اظهار جواز تصوير و ترسيم انسان است؛ ولى اين كار عمل نيكو بايستى نيست.
چاپ كتابهاى دعا
سؤال 32:
برخى از نويسندگان كتابهاى دعا را چاپ مى كنند و در آنها مى نويسند كه اين كتاب توسط آنان تهيه شده است. با علم به اين كه كتابهاى دعا توسط برخى از علماى بزرگى تهيه شده كه خود آنان به عنوان اين كه مجتهد بودند، دعاها را روايت مى كردند و يا اين كه اجازه نقل روايات پيامبر (ص) و ائمه اهل بيت (ع) را از مجتهد ديگر داشتند. آيا چنين عملى صحيح است؟ آيا بايد اجازه نقل روايت را داشته باشند؟ آيا بر آنان لازم است كه منابع مورد اعتماد خود را ذكر نمايند؟
جواب:
براى آنان كسب اجازه روايت شرط نيست. همچنين براى آنان واجب نيست كه منابع نقل دعا را ذكر نمايند.
بالارفتن از روى كتابها
سؤال 33:
در برخى از كتابفروشىها و مخازن كتاب يا مراكز نشر، زمانى كه مىخواهند كتاب ها را از رديف هاى بالاى قفسه ها پايين بياورند، بر روى كتابهاى ديگر يا بسته ها و كار تن هاى كتابها بالا مىشوند، درحالى كه ممكن است اين كتاب ها مشتمل بر آيات قرآن و احاديث شريف باشند. آيا
اين عمل آنان اهانت به قرآن كريم و احاديث شريف محسوب مى گردد؟
جواب:
اگر آن ها مشتمل بر آيات قرآن و نام خداوند يا كتابهاى دينى باشد و كسى كه بر روى آنها بالا مى شود نيز ملتفت به اين موضوع باشد، بالا شدن بر روى آنها جايز نيست؛ زيرا هتك و اهانت آنها محسوب مى شود. اما اگر ملتفت به اين موضوع نبوده و غافل باشد، اشكالى ندارد. ولى بر صاحبان كتابفروشى ها لازم است كه اين بستهها و كارتنها را پله يا وسيله بالارفتن قرار ندهند.
مصادره كتاب توسط حكومتها
سؤال 36:
برخى از حكومت ها هر كسى را كه موافق خودشان نباشد، بر ضد خود ميپندارند؛ لذا مانع از اظهار آرا و نظريات مخالف خود شده و كتابها و تأليفات برخى از علما و متفكرين را در صورتى كه مخالف سياست و شيوه حكومتدارى آنان باشد، مصادره نموده يا آتش ميزنند و اين عمل خود را چنين توجيه مى كنند كه اين كتابها و نظريات بر ضد دولت و مصالح عمومى مى باشد. تكليف شرعى مؤمنين در مقابل اين اعمال حكومت ها چيست؟
جواب:
مصادره اموال مردم، اعم از كتاب يا غير آن، جايز نيست. تكليف
مردم در مقابل اين نوع حكومتها، مخالفت و محكوم كردن اين نوع اعمال غير شرعى، در حدود مجاز شرعى است. منظور از حدود مجاز شرعى اين است كه مخالفت كردن، باعث ايجاد هرج و مرج در كشور و روشن كردن آتش فتنه و اخلال در امنيت يا اتلاف اموال اشخاص بىگناه و خونريزى نگردد.
تكثير و فروش آثار آيت الله فياض و مصرف عوايد آن در امور خيريه يا منافع شخصى
سؤال 35:
برخى از دولتها مانع ورود بسيارى از كتابهاى اسلامى هدفمند مىشوند. آيا اجازه مىدهيد كه كتابهاى شما در اين جوامع تكثير و عكس بردارى شده و فايده فروش نسخههاى عكس بردارى شده، در برنامهها و پروژه هاى اسلامى مانند مساجد و حسينيهها و اقامه عزادارىها و كميتههاى كمك به ايتام و ازدواجهاى دسته جمعى مصرف شود؟
جواب:
بلى! هيچ اشكالى ندارد و اين يك پروژه خوب و عمل نيك و خدمت به جامعه است.
سؤال 39:
نظر شما درباره كسى كه اين كتابها را براى منافع شخصى خود تكثير
نموده و بفروشد چيست؟
جواب:
اشكالى ندارد. اما شرعاً حق نداريم از اين عمل منع كنيم.
خريد و فروش قرآن كريم
سؤال 37:
برخى از كتابفروشىها بر روى قرآنها به نيت فروش، قيمت هايى را تعيين ميكنند، در حالى كه معروف اين است كه قرآن شريف بايد با نيت هديه فروخته شود. به نظر جنابعالى كتابفروشى ها چه بايد بكنند تا با اين مانع شرعى مواجه نشوند و قيمت را هم بر روى قرآنها نچسبانند؟ شيوه شرعى به دست آوردن قرآن از كتابفروشىها چيست؟
جواب:
فروختن قرآن كريم حتى به كافر اشكالى ندارد؛ مخصوصاً اگر غارضى از خريدن، اطلاع و آشنايى با احكام شرعى و معارف اسلامى باشد. بلى! اگر بداند كه فروش قرآن به كافر منجر به هتك حرمت قرآن و توهين به كرامت آن مى شود، جايز نيست.
حقوق ويرايشگر
سؤال 38:
بعضى از سخنرانان و كنفرانس دهندگان، ويرايش سخنرانى ها و درسهاى خود را به ديگران واگذار مى كنند. ويرايشگر آنها را از نوارها پياده نموده و با تعديل در شيوه بيان، به زبان عربى فصيح و رسا مى نگارند. سپس صاحبان آنها بدون اشاره به نام ويرايشگر- هرچند به عنوان يك تقدير و تشكر- در مقدمه يا خاتمه و تنها به نام خود چاپ مى كنند، در حالى كه اين عمل، تضييع حق معنوى ويرايشگران ادبى محسوب مى شود. نظر جنابعالى در اين مورد چيست؟
جواب:
چاپ آنها به نام خود و بدون اشاره به نام ويرايشگر اشكالى ندارد؛ زيرا در اين عمل تضييع حقى وجود ندارد. چون وجود چنين حقى از نگاه شرعى ثابت نشده است.
چاپ سخنرانىهاى دينى
سؤال 39:
آيا هر ناشرى مى تواند سخنرانىهاى دينى هر سخنران را چاپ كند؟ مخصوصاً با اين فرض كه خود سخنران فوت كرده و گرفتن اجازه از ورثه او هم مشكل است.
جواب:
بلى! اين كار جايز است؛ زيرا گفته شد كه حق تأليف شرعاً ثابت نشده است.
تكثير و فروش كتاب، نوار، فيلم و سريال بدون اجازه مؤلف و ناشر
سؤال 40:
برخى از كتابفروشىها و بعضى از فروشندگان سيار، كتابهاى قاچاقى را با قيمت هاى چند برابر مى فروشند. نظر شما در اين مورد چيست؟ همچنين برخى هم كتاب هايى را كه با ماشين فتو كاپى نسخه بردارى كرده اند مى فروشند. عدهاى ديگر هم نوارهاى ويديويى فيلمها و سريال هاى اسلامى و برنامه هاى دينى را تكثير كرده براى منافع شخصى خود به فروش ميرسانند. آيا اين عمل آنان جايز است؟ مخصوصاً با توجه به اين كه در روى صفحه كتابها و نوارها اين عبارت نوشته شده كه: «حقوق چاپ محفوظ است» و با تأكيد مى توان گفت كه صاحبان اين كتابها و نوارها يا ناشران و توليد كنندگان آنها راضى نيستند؛ چون اين عمل باعث ضرر آنان مى شود؟
جواب:
همه اعمال ذكرشده جايز است؛ زيرا گفته شد كه حق تأليف و حق چاپ از نگاه شرعى ثابت نيست.