ابتكارات و نوآورىهاى آنان در عرصه هاى گوناگون علمى، به جديت عمل كنند؛ زيرا حكومت ها با اين عمل خود نه تنها براى امت بلكه براى خود نيز خدمت بزرگى را انجام مى دهند. همچنين بر انديشمندان و مبتكران امت است كه در برابر حكومت هاى جائر از اصول اساسى خود تنازل نكنند و به اين اصول و ارزش ها، ايمان راسخ داشته باشند و همهى تلاش و كوشش خود را با هر وسيله ممكن براى نوآورى و خلق انديشه در قلمروهاى مختلف علمى و تخنيكى به عنوان خدمت به امت به كار ببندند. همچنين با اين نوع حكومت ها درآميزند، ولى با حكمت و موعظه حسنه و بيان اشتباهات آن ها با زبان خوش و سخن منطقى و قابل قبول و بيان اين كه هر نوع انديشه و نوآورى صرفاً به اين دليل كه موافق با منافع محدود و تنگ آنها نيست، هرچند در خدمت مردم و جامعه هم باشد، تروريستى و افراطگرايى شمرده نمى شود.
خريدن موضوعات و افكار از نويسندگان ديگر
سؤال 76:
برخى از نويسندگان كه آنان را نويسندگان بزرگ مى نامند، در بسيارى از حالات در نشر كتاب هاى شان، بر خريد موضوعات و افكار از نويسندگان كوچك- كه درمانده و اكثرشان از فقرا هستند- متكى هستند. اين
نويسندگان، موضوعات و افكار را از ديگران مى گيرند و با ويرايش آن آماده نشر مى سازند. روزنامهها و مجلات از اين حالت در بسيارى از كشورها خبر دادهاند. نظر جنابعالى درباره اين حالت اگر در جوامع عربى و اسلامى ما بزرگ و فراگير شود چيست؟ آيا اين حالت، خطرى بر وضعيت فرهنگى و فكرى ما نخواهد بود، به گونه اى كه كسى كه هيچ شايستگى ندارد، به صدر و مقام بالا صعود مى كند، در حالى كه ابتكار كننده حقيقى تحت خط فقر و نيازمندى دست و پا ميزند و از نوآورى و ابتكار خود هيچ بهرهاى نمىبرد؟
جواب:
بلى! اين حالت خطر بزرگى براى جامعه است؛ زيرا موجب عقب ماندگى مى شود. از همين رو، بر دولت اسلامى و مقامات مربوطه است كه انديشمندان و نوآوران را با همه وسايل ممكن براى ابتكار و اختراع تشويق كنند، تا همواره يك گام به پيش حركت كنند. اما عمل خريدن موضوعات و افكار از نويسندگان، در ذات خود جايز است و اشكالى ندارد.
تكليف شرعى نويسندگان در شرايط فعلى عراق
سؤال 75:
به نظر جناب شما تكليف شرعى كه بايد نويسندگان بدان متعهد باشند، در شرايط فعلى كه امت با يك نقطه عطف تاريخى مواجه است، مخصوصاً
در عراق و اشغال آمريكايى- بريتانيايى، و آنچه در اين كشور مى گذرد، چيست؟
جواب:
وظيفه علما، فرهنگيان و انديشمندان و بلكه همه اقشار و طوايف مردم در شرايط فعلى اتحاد، توحيد صفوف، توحيد كلمه، دعوت به آرامش، ثبات و امنيت، دورى از هر چيزى كه موجب فتنه و آشوب در كشور شود، وارد نشدن در مسايل فتنه انگيز و فسادآميز، همبستگى، همگرايى و وفاق در برابر توطئه ها و برنامه هاى دشمنان است. تنها در اين صورت مردم، به پايان دادن به اشغال و رسيدن به استقلال، قادر خواهند شد نه با تفرقه و آشوب و روشن كردن آتش فتنه دست زدن به آشوب و فتنه و تفرقه، بهانه اى براى بقا و دوام اشغال و نرسيدن به استقلال خواهد شد؛ زيرا اشغال بر مردم تحميل شده، نه خواسته آنان بوده و نه ختم آن به خواست آنان خواهد بود و در آغاز هم در جهت نفع آنان نيامده است. بلكه تنها به خاطر منافع خود اشغالگر، اين حالت ايجاد شده است. نبايد فراموش كرد كه مردم بايد قدر اين نعمت آزادى را كه بدون اختيار و به طور قهرى ايجادشده، بدانند و از اين نعمت استفاده كنند، نه اين كه آن را وسيله اى براى آشوب و هرج و مرج در كشور قرار دهند. در غير اين صورت، خدمت بزرگى به اشغالگر كرده و زمينه بقا و دوام آن را در كشور فراهم خواهند ساخت.
انتساب ديوانهاى شعر به ائمه (ع)
سؤال 79:
نظر جناب عالى راجع به ديوانهاى شعرى كه به ائمه (ع) نسبت داده مى شود، چيست؛ مثل ديوان شعر منسوب به امام على (ع)، ديوان شعر منسوب به امام حسين (ع) و ديوان شعر منسوب به امام هادى (ع)؟ نسبت دادن اين ديوانها به ائمه (ع) تا چه حد صحت دارد؟
جواب:
اين نسبت، ثابت نشده است.
توهين و تكفير نسبت به مذهب شيعه و شيعيان
سؤال 77:
تعداد زيادى از كتابها، جزوهها و نشرياتى كه در كتابفروشى هاى مختلف در كشورهاى عربى و اسلامى فروخته مى شود، پر است از توهين، مذمت و تكفير نسبت به شيعيان و مذهب شيعه، در حالى كه اين حكومت ها چاپ پاسخ هاى علماى شيعه بر اين كتاب ها را هم اجازه نمى دهند. همچنين حتى واردشدن كتابهاى مشتمل بر رد آنها را هم اجازه نمى دهند. نظر جناب عالى در مورد عمل اين حكومتها چيست؟ و تكليف شرعى ما در قبال اين پديده چه مى باشد؟
جواب:
وظيفه در برابر اين پديده، دفاع از مذهب به صورت مسالمت آميز، منطقى و بدون تقبيح و محكوم كردن است؛ زيرا تقبيح و برخورد تند، منشأ فتنه و باعث تحريك احساسات ديگران ميگردد. اگر چاپ و نشر در داخل آن كشور امكان نداشته باشد، در كشور ديگر چاپ گردد و به هر وسيله ممكن ديدارى و شنيدارى نشرگردد.
استفاده از سمبولهاى تمدنها و اديان ديگر در ادبيات
سؤال 78:
برخى از شاعران و نويسندگان در سرودههاى شعرى و آثار داستانى خود از سمبولهاى تمدنها و اديان ديگر كه برخى از آنها اديان شرك و الحادى نيز مى باشد، استفاده مى كنند. هنگامى كه اعتراض مى شود، پاسخ آنان اين است كه اين عمل از باب تعامل و ارتباط و گفتگوى تمدنها و فرهنگ هاى انسانى با همديگر است؛ ولى هنگامى كه خواننده، اين توليدات شعرى و داستانى را مى خواند تحت تأثير اين سمبولها قرار مى گيرد و چه بسا ممكن است اين تأثيرات جنبه منفى هم داشته باشد. زيرا تحت تأثير فرهنگ ها و افكار مغاير با افكار اسلامى مبتنى بر توحيد، قرار خواهند گرفت. نظر جنابعالى در اين مورد چيست؟
جواب:
هرگاه اين اشعار تأثيرات منفى داشته باشد، سرودن آن جايز نيست.
تهيه رساله دانشگاهى توسط كسى ديگر
سؤال 79:
برخى از محصلين تحصيلات عالى در دانشگاهها در آماده كردن رساله (تز) هاى دانشگاهى خود، با نويسندگان ديگرى توافق مى كنند تا اين رساله ها را در مقابل مبلغ پول، نوشته و آماده كنند و سپس آنان بعد از اين كه براى آمادگى دفاع، رساله تهيه شده را به دقت خواندند و مطالعه كردند، به اين عنوان كه خود آن را تهيه كرده اند، به مقامات مربوطه دانشگاه تقديم مى كنند و بعد هم با دروغ و تزوير به درجه ماسترى يا دكترى نايل مى شوند. نظر شريعت در مورد اين دانشجويان چيست؟ همچنين نظر شريعت در مورد كسى كه رساله دانشگاهى را به نيابت از ديگرى تهيه كرده چيست؟
جواب:
اين عمل جايز نيست. چنان كه عمل كسى كه به نيابت از ديگرى به نوشتن رساله مى پردازد، نيز جايز نيست.
خريدارى كتابهاى اديان ديگر
سؤال 80:
آيا براى مسلمان جايز است كه كتابهاى آسمانى اديان ديگر غير از اسلام را على رغم وجود تحريف و تزوير در آنها خريدارى كند؟
جواب:
بلى! جايز است و اشكالى ندارد. وجود تحريف و تزوير مانع جواز خريدان نيست.
نقل حديت بدون اطمينان از صحت سند
سؤال 81:
آيا براى نويسنده يا استاد جايز است كه به حديثى از احاديث پيامبر (ص) يا ائمه (ع) استشهاد كند، بدون اين كه درباره عبارت حقيقى آن متيقن باشد، به گونه اى كه نقل به معنى نمايد و در عين حال به پيامبر يا يكى از ائمه (ع) نسبت دهد؟
جواب:
استشهاد به آن جايز است به عنوان اين كه در فلان كتاب روايت شده است و به عنوان اين كه سخن پيامبر (ص) يا يكى از ائمه (ع) است جايز نيست، مگر اين كه در باره صحت سند آن مطمئن شود.
نقل به معناى آيات قرآن
سؤال 82:
درباره آيات قرآن كريم چطور؟ آيا نويسنده يا كنفرانس دهنده يا سخنران مى تواند بدون اطمينان از ناص حقيقى آيه قرآن، مضمون و
معناى آن را نقل كند و اين نقل به معنا را يادآورى هم كند؟ اگر اصلًا يادآورى هم نكند چطور؟
جواب:
استشهاد به عنوان آيه قرآن، بدون اطمينان از ناص حقيقى آن جايز نيست.
ترجمه نادرست قرآن كريم
سؤال 83:
نظر جناب عالى چيست درباره ترجمه قرآن كريم به زبانهاى خارجى توسط مترجمان غير ماهر و ناوارد كه گاهى در ترجمه مرتكب خطا هم مى شوند، به گونه اى كه برخى از معانى قرآنى را طورى نقل مى كنند كه معناى حقيقى آيات را انتقال نمى دهد. اگر اين كار غير عمدى باشد نظر جناب عالى چيست؟ اگر مترجم از روى عمد و به منظور گمراهساختن يا تحريف كلام خداوند اين كار را انجام داده باشد، چه حكم دارد؟
جواب:
ترجمه براى افراد غير ماهر و ناوارد كه بداند در ترجمه مرتكب خطا مى شود، به گونه اى كه مناسب شأن قرآن و صدور آن از جانب خداوند نباشد، جايز نيست. اما اگر نداند كه خطا مى كند و يا اين كه خطا جزئى باشد اشكال ندارد. اما اگر تحريف و تفسير به غير معناى اصلى، از روى عمد و از قصد باشد جايز نيست.