«اى صالح و اى ابا صالح راه را به ما بنمايانيد، خداوند شما را رحمت كند».
و مقصود از «صالح» آن گونه كه در روايتى نيز آمده است فرشتهاى است كه موكّل به خشكى است، و «حمزه» موكّل به درياست، و در دريا بايد او را صدا زد.
و در روايتى آمده است: هر گاه راه را گم كرديد بطرف راست حركت كنيد.
و هر گاه از تپهاى بالا رفتى يا مشرف بر سراشيبى قرار گرفتى يا به پل رسيدى بگو:
«اللَّه أكبر، اللَّه أكبر، لا إله إلّا اللَّه و اللَّه أكبر، و الحمد للَّه ربّ العالمين، اللّهمّ لك الشّرف على كلّ شرف».
«خدا بزرگتر است، خدا بزرگتر است، خدايى غير از الله نيست، و او بزرگتر است، و سپاس مخصوص خداوندى است كه پروردگار جهانيان است، خداوندا بر هر شرافتى تو شرف دارى».
وقتى كه نزديك به روستا يا منزل يا شهرى گرديدى بگو:
«اللّهمّ ربّ السّموات السّبع و ما أظلّت و ربّ الرّياح و ما ذرت و ربّ البحار و ما جرت، إنّي أسئلك خير هذه القرية و خير ما فيها، و أعوذ بك من شرّها و شرّ ما فيها، اللّهمّ
يسّر لي ما كان فيها من خير و وفّق لي ما كان فيها من يسر و أعنّي على قضاء حاجتي يا قاضي الحاجات و يا مجيب الدّعوات أدخلني مدخل صدق و أخرجني مخرج صدق و اجعل لي من لدنك سلطانا نصيرا».
«اى خداوندى كه پروردگار هفت آسمان و آنچه زير آنهاست بوده، و پروردگار بادها و آنچه بر آن مىوزند و پروردگار درياها و هر آنچه جريان دارد، خير اين روستا و خير آنچه در آن است را از تو مىخواهم، و از شر آن و شر آنچه در آن است به تو پناه مىبرم.
خداوندا، نيكى در آن را بر من مهيّا گردان، و آسايش آن را بر من آماده كن، و مرا بر انجام كارم يارى كن، اى برآورنده حاجتها و اى اجابتكننده دعاها، مرا با نيكويى وارد اين محل نما و بيرون آور بيرون آوردنى نيكو، و براى من از نزد خودت حجّتى يارى دهنده قرار ده».
و هر گاه خواستى فرود آيى و در جايى سكونت كنى در محلى كه رنگ آن از همه جا بهتر و خاكش نرمتر و سبزى آن بيشتر است فرود آى.
و در هر منزلى كه فرو آمدى بگو:
«اللّهمّ أنزلني منزلا مباركا و أنت خير
المنزلين».
خداوندا، مرا در منزل مباركى جاى ده كه تو بهترين جاى دهندگانى».
و قبل از نشستن دو ركعت نماز خوانده بگو:
«اللّهمّ ارزقنا خير هذه البقعة و أعذنا من وباها و حبّبنا إلى أهلها و حبّب صالحي أهلها إلينا».
«خداوندا، خير اين مكان را روزى ما گردان، و از وباى آن ما را حفظ كن، و ما را محبوب اهل اين مكان قرار ده و نيكان اهل آن را محبوب ما قرار ده».
هرگز در آخر شب كنار جاده و داخل درّه استراحت ننما، زيرا اينها محل حركت درندگان و مارها مىباشند. اگر توانستى شروع به غذا خوردن ننما تا آنكه قبلا صدقهاى بدهى. و براى قضاء حاجت هر چه مىتوانى به مكان دور برو.
اگر در مكانى كه براى استراحت پيادهشدهاى از درندگان مىترسى بگو:
«أشهد أن لا إله إلّا اللَّه وحده لا شريك له، له الملك و له الحمد، بيده الخير، و هو على كلّ شيء قدير، اللّهمّ إنّي أعوذ بك من شرّ كلّ سبع».
«شهادت مىدهم معبودى غير از خداوندى كه تنهاست و هيچ شريكى ندارد نبوده،
فرمانروايى و سپاس مخصوص اوست، نيكى تنها بدست اوست و او بر هر چيزى توانا است.
خداوندا، من از شرّ هر درندهاى به تو پناه مىبرم».
وقتى خواستى از آن مكان حركت كنى دو ركعت نماز خوانده و از خداوند بخواه كه تو را حفظ و حراست كند و آن مكان و اهل آن را خداحافظى كن، زيرا در هر مكانى ملائكهاى وجود دارند. سپس بگو:
«السّلام على ملائكة اللَّه الحافظين، السّلام علينا و على عباد اللَّه الصّالحين و رحمة اللَّه و بركاته».
«درود بر فرشتگان الهى كه نگهبانان مردمند، درود و رحمت و بركت الهى بر ما و بر بندگان شايسته الهى».
و اما- در طول مسافرت- حقوق حيوان بر شما اين است كه: هر گاه به منزل رسيدى از آن پياده شوى، و قبل از تهيّه غذا براى خودت، علف حيوان را تهيه كرده و به آن بدهى، او همچون جان خود شما بر شما اهميت دارد. هر گاه به آب رسيدى به آن آب دهى، به صورت حيوان كتك نزنى، زيرا او تسبيح پروردگار خود را مىگويد. و بيش از تحمل آن بر آن بار ننما و آن را بيش از مقدار قدرتش وادار به راه رفتن نكن.
و از امام صادق7نقل شده است كه فرمود: به پشت حيوان بزنيد
ولى بر پاردم[1]آن نزنيد زيرا آن حيوان چيزى را مىبيند كه شما نمىبينيد.
و رسول خدا6فرمود: پاى خود را روى حيوان بر نگردانيد- يك ورى ننشينيد- و پشت حيوان را به عنوان مجلس نشستن قرار ندهى. و هر گاه حيوانى در بين راه چموش گرديد در گوش راست او اين آيه شريفه را بخوانيد:
وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ.
«هر چه در آسمانها و زمين است خواه ناخواه بر او گردن نهاده و همه به سوى او بازگردانده مىشوند».
از ايستادن بر پشت حيوان پرهيز كن مگر در هنگام جنگ، بر حيوان به خواب مرو زيرا اين زود پشت حيوان را زخم مىكند، مگر آنكه در محملى باشى كه بتوانى براى آرامش مفاصل پاهاى خود را دراز كنى و هر گاه در مكانى بودى كه از حشرات يا درندهاى مىترسيدى بگو:
«يا ذارئ ما في الأرض كلّها بعملك بما يكون ممّا ذرأت لك السّلطان على كلّ من دونك، إنّي أعوذ بك بقدرتك على كلّ شيء من الضّرّ في بدني من سبع أو هامّة أو عارض من سائر الدّوابّ يا خالقها بفطرته ادرأها عنّي
[1]- احتمال دارد كلمه« شفار» در اين حديث به معنى صورت باشد يعنى به صورت حيوان نزنيد.
و احجزها و لا تسلّطها عليّ و عافني من شرّها و بأسها يا اللَّه العليّ العظيم احفظني بحفظك و أجنّني بسترك الواقي من مخاوفي يا رحيم».
«اى خداوندى كه آنچه بر زمين است با عمل خود آفريدى و آنچه وجود دارد از آفرينش توست، تو بر هر چه غير توست قدرت دارى، خدايا تو را به توانائيت بر هر چيزى مىخوانم و به تو پناه مىبرم كه درنده يا حشرات يا هر جنبندهاى به بدن من آسيب رساند، اى آفريننده اين موجودات، آنان را از من دور گردان و آنها را از من منصرف كن و بر من مسلّط مگردان، و از شرّ و رنج آنها مرا عافيت ده، اى خداى بزرگ و بلند مرتبه به حفظ خودت مرا حفظ گردان، و با پوشش استوار خودت مرا از آنچه مىترسم حفظ كن اى مهربان».
هر گاه دعاى فوق را بخوانى هيچ جنبنده پيدا و ناپيداى زمين به تو ضرر و آسيب نمىرساند.
اگر از دشمن و يا دزد ترس داشتى در مكانى كه احتمال وجود آنها هست بگو:
«يا آخذا بنواصي خلقه و السّائق بها إلى
قدره و المنفذ فيها حكمه، و خالقها و جاعل قضاءه لها غالبا إنّي مكيد لضعفي و لقوّتك على من كادني تعرّضت لك فإن حلت بيني و بينهم فذاك أرجو، و إن أسلمتني إليهم غيّروا ما بي من نعمك يا خير المنعمين، لا تجعل أحدا مغيّرا نعمك الّتي أنعمت بها عليّ سواك و لا تغيّرها أنت ربّي قد ترى الّذي يراد بىفحل بيني و بين شرّهم بحقّ علمك الّذي به تستجيب الدّعاء».
«اى كه زمام خلق بدست اوست، و اى خدائى كه آنها را طبق تقديرات خود بحركت درمىآورى، و حكم خود را در ميان آنان نافذ مىگردانى، و اى آفريننده آنها كه حكم تو بر آنها غلبه دارد، من به جهت ضعف خود مورد كيد واقع شدهام و چون تو بر آنان كه به من نيرنگ و حيله مىزنند توانايى دارى نزد تو آمدم، اگر بين من و بين آنان فاصله اندازى اين همان چيزى است كه آرزويش را دارم، و اگر مرا تسليم آنان كنى نعمتهاى تو را از نزد من ضايع مىكنند. اى بهترين نعمت دهندگان، مگذار كسى نعمتهايى را كه به من دادهاى از بين ببرد و خودت نيز چنين مكن، تو
اى پروردگارم خواسته آنان را از من مىدانى، به حق آن علمت كه با آن دعا را مستجاب مىكنى ميان من و شرّ آنان فاصله بينداز».
هر گاه از جنّ يا شيطانى ترسيدى بگو:
«يا اللَّه لا إله إلّا اللَّه الأكبر القاهر بقدرته جميع عباده المطاع لعظمته عند كلّ خليقته و الممضي مشيّته لسابق قدره، أنت الّذي تكلأ ما خلقت باللّيل و النّهار و لا يمنع من أردت به سوءا بشيء دونك من ذلك السّوء و لا يحول أحد دونك بين أحد و بين ما تريده من الخير، كلّ ما يرى و ما لا يرى في قبضتك، و جعلت قبائل الجنّ و الشّياطين يروننا و لا نراهم و أنا لكيدهم خائف فآمنّي من شرّهم و بأسهم بحقّ سلطانك العزيز يا عزيز».
«اى خداوند معبودى غير از تو كه بزرگترين هستى نيست، كه با قدرت خود بر همه بندگان غلبه دارى، و به جهت عظمتت همه آفرينش مطيع تو هستند، و به جهت سرنوشتى كه تعيين نمودهاى خواسته تو در همه جا نافذ است، تو در هر شب و روزى تمام آفرينش