احكام روزه بيماران
بىهوشى پس از نيّت روزه
670- اگر پيش از اذان صبح نيّت روزه كند و بىهوش شود و در بين روز به هوش آيد، بنا بر احتياط واجب بايد روزه را تمام نمايد و اگر تمام نكرد قضاى آن را به جا آورد.
خوب شدن بيمار قبل از ظهر
671- اگر مريض پيش از ظهر ماه رمضان خوب شود و از اذان صبح تا آن وقت كارى كه روزه را باطل مىكند انجام نداده باشد، بايد نيّت روزه كند و آن روز را روزه بگيرد و چنانچه بعد از ظهر خوب شود، روزه آن روز بر او واجب نيست.
استعمال آمپول براى روزهدار
672- احتياط واجب آن است كه روزهدار از استعمال آمپولى كه به جاى غذا به كار مىرود، خوددارى كند، ولى تزريق آمپولى كه عضو را بىحس مىكند يا به جاى دوا استعمال مىشود و همچنين آمپول تقويتى، اشكال ندارد.
فرو بردن اخلاط براى روزهدار
673- فرو بردن اخلاط سر و سينه و عفونت گلو تا به فضاى دهان نرسيده
اشكال ندارد، ولى اگر داخل فضاى دهان شود، احتياط واجب آن است كه فرو نبرد.
اماله كردن و استفاده از شياف
674- اماله كردن با چيز روان اگر چه از روى ناچارى و براى معالجه باشد روزه را باطل مىكند، ولى استفاده از شيافهايى كه براى معالجه است، اشكال ندارد و احتياط واجب آن است كه از استعمال شيافهايى كه براى كسب لذت است- مثل شياف ترياك- يا براى تغذيه از اين مجراست، خوددارى نمايند.
قى كردن در حال روزه
675- هرگاه روزهدار عمداً قى كند- اگر چه به واسطه مرض و مانند آن ناچار باشد- روزهاش باطل مىشود، ولى اگر سهواً يا بىاختيار قى كند، اشكال ندارد.
676- اگر روزهدار بتواند از قى كردن خوددارى كند، چنانچه براى او ضرر و مشقّت نداشته باشد، بايد خوددارى نمايد.
آروغ زدن در حال روزه
677- اگر روزهدار آروغ بزند و بدون اختيار چيزى در گلو يا دهانش بيايد، بايد آن را بيرون بريزد و اگر بىاختيار فرو رود، روزهاش صحيح است.
678- اگر روزهدار آروغ بزند و چيزى در دهانش بيايد، چنانچه عمداً آن را فرو ببرد، روزهاش باطل است و بايد قضاى آن را بگيرد و كفاره هم بر او واجب مىشود و اگر خوردن آن چيز حرام باشد، مثلًا موقع آروغ زدن خون يا غذايى كه از صورت غذا بودن خارج شده، به دهان بيايد و عمداً آن را فرو ببرد، قضاى آن روزه را بگيرد و بنا بر احتياط، كفاره جمع بر او واجب مىشود.
679- دارو ريختن به چشم در صورتى كه مزه يا بوى آن به حلق برسد و انجام كارى كه موجب ضعف مىشود- مانند خون دادن- و كارى كه به واسطه آن خون از دهان بيايد- مانند كشيدن دندان- براى روزهدار مكروه است.
ضرر داشتن روزه
680- كسى كه مىداند روزه براى او ضرر ندارد، اگر چه پزشك بگويد ضرر دارد، بايد روزه بگيرد و كسى كه يقين يا گمان دارد كه روزه برايش ضرر دارد اگر چه پزشك بگويد ضرر ندارد، بايد روزه نگيرد، و اگر روزه بگيرد صحيح نيست مگر آن كه به قصد قربت بگيرد و بعد معلوم شود ضرر نداشته.
681- اگر پزشك، بيمار را از گرفتن روزه منع كند، در صورتى كه از گفته او بيمار اطمينان پيدا كند كه روزه برايش ضرر دارد و گفتن او موجب خوف ضرر شود، روزه گرفتن واجب نيست.
682- اگر انسان احتمال بدهد كه روزه برايش ضرر دارد و از آن احتمال، ترس براى او پيدا شود، چنانچه احتمال او در نظر مردم بجا باشد، نبايد
روزه بگيرد و اگر روزه بگيرد صحيح نيست مگر آن كه به قصد قربت گرفته باشد و بعد معلوم شود ضرر نداشته.
683- كسى كه عقيدهاش اين است كه روزه براى او ضرر ندارد، اگر روزه بگيرد و بعد از مغرب بفهمد روزه براى او ضرر داشته، مستحب است قضاى آن را به جا آورد.
قضا و كفاره روزه بيمار
684- اگر روزهدار در روزه ماه رمضان عمداً قى كند بايد قضاى آن روز را بگيرد و چنانچه عمداً اماله كند، بنا بر احتياط واجب بايد كفاره هم بدهد و اگر كار ديگرى كه روزه را باطل مىكند عمداً انجام دهد قضا و كفاره بر او واجب مىشود.
685- كسى كه كفاره روزه ماه رمضان بر او واجب است، يا بايد دو ماه روزه بگيرد يا شصت فقير را سير كند يا به هر كدام يك «مُدّ»- كه تقريباً ده سير است- طعام، يعنى گندم يا جو و مانند اينها بدهد و چنانچه اينها برايش ممكن نباشد، هر چند مدّ كه مىتواند به فقرا طعام دهد و اگر نتواند طعام بدهد، بايد استغفار كند اگر چه مثلًا يك مرتبه بگويد: استغفر اللّه و احتياط واجب آن است كه هر وقت بتواند كفاره را بدهد.
از بين رفتن روزه به سبب مستى
686- روزهاى كه به واسطه مستى از انسان فوت شده، بايد قضا گردد اگر چه چيزى را كه به واسطه آن مست شده، براى معالجه خورده باشد. بلكه
اگر نيّت روزه كرده و مست شده و بين روز از مستى بيرون آيد، بنا بر احتياط واجب بايد روزه را تمام و نيز قضا نمايد و اگر در حال مستى روزه را تمام كرده باشد، قضا نمايد.
عدم وجوب قضاء روزه
687- اگر به واسطه مرض، يا حيض، يا نفاس، روزه ماه رمضان را نگيرد و پيش از تمام شدن ماه رمضان بميرد، لازم نيست روزههايى را كه نگرفته براى او قضا كنند.
ادامه بيمارى تا ماه رمضان سال بعد
688- اگر به واسطه مرضى، روزه ماه رمضان را نگيرد و مرض او تا ماه رمضان سال بعد طول بكشد، قضاى روزههايى را كه نگرفته بر او واجب نيست و بايد هر روز، يك مُدّ طعام- كه تقريباً ده سير است- از گندم يا جو و مانند اينها به فقير بدهد، ولى اگر به واسطه عذر ديگرى- مثلًا براى مسافرت- روزه نگرفته باشد و عذر او تا ماه رمضان بعدى باقى بماند، روزههايى را كه نگرفته، بايد قضا كند و بايد براى هر روز، يك مُدّ طعام هم به فقير بدهد.
689- اگر به واسطه مرضى روزه ماه رمضان را نگيرد و بعد از ماه رمضان، مرض او برطرف شود، ولى عذر ديگرى پيدا كند كه نتواند تا ماه رمضان بعد، قضاى روزه را بگيرد، بايد روزههايى را كه نگرفته، قضا نمايد و نيز اگر در ماه رمضان، غير مرض، عذر ديگرى داشته باشد و بعد از ماه رمضان، آن عذر برطرف شود و تا ماه رمضان سال بعد، به واسطه
مرض نتواند روزه بگيرد، روزههايى را كه نگرفته بايد قضا كند.
طول كشيدن بيمارى به مدت چند سال
690- اگر مرض انسان چند سال طول بكشد، بعد از آن كه خوب شد اگر تا ماه رمضان آينده به مقدار قضا وقت داشته باشد بايد قضاى ماه رمضان آخر را بگيرد و براى هر روز از سالهاى پيش، يك مد كه تقريباً ده سير است، طعام يعنى گندم يا جو و مانند اينها به فقير بدهد.
روزه و تشنگى زياد
691- اگر انسان مرضى دارد كه زياد تشنه مىشود و نمىتواند تشنگى را تحمّل كند، يا براى او مشقت دارد، روزه بر او واجب نيست. ولى در صورت دوم بايد براى هر روز يك مد گندم يا جو و مانند اينها به فقير بدهد. و احتياط واجب آن است كه بيشتر از مقدارى كه ناچار است، آب نياشامد و چنانچه بعد بتواند روزه بگيرد، بنا بر احتياط واجب بايد روزههايى را كه نگرفته قضا نمايد.
روزه زنى كه زايمان او نزديك است
692- زنى كه حامله است و روزه براى حملش ضرر دارد، روزه بر او واجب نيست و بايد براى هر روز يك مد طعام يعنى گندم يا جو و مانند اينها به فقير بدهد و نيز اگر روزه براى خودش ضرر دارد، روزه بر او واجب نيست و بنا بر احتياط مستحب بايد براى هر روز يك مدّ طعام به فقير بدهد و در هر دو صورت روزههايى را كه نگرفته، بايد
قضا نمايد.
روزه زن شيرده
693- زنى كه بچه شير مىدهد و شير او كم است، چه مادر بچه يا دايه او باشد، يا بىاجرت شير دهد، اگر روزه براى بچهاى كه شير مىدهد ضرر دارد، روزه بر او واجب نيست و بايد براى هر روز يك مد طعام يعنى گندم يا جو و مانند اينها به فقير بدهد، و نيز اگر براى خودش ضرر دارد، روزه بر او واجب نيست و بنا بر احتياط مستحب بايد براى هر روز يك مد طعام به فقير بدهد و در هر دو صورت روزههايى را كه نگرفته بايد قضا نمايد. ولى اگر كسى پيدا شود كه بىاجرت بچه را شير دهد، يا براى شير دادن بچه از پدر يا مادر بچه يا از كس ديگر كه اجرت او را بدهد، اجرت بگيرد، احتياط واجب آن است كه بچه را به او بدهد و روزه را بگيرد.
استعمال اسپرى در هنگام روزه
694- مصرف داروهايى كه به صورت اسپرى مىباشد و براى تسكين يا درمان تنگى نفس به كار مىرود، چون استعمال آنها، خوردن و آشاميدن محسوب نمىشود، روزه را باطل نمىكند.
كسى كه به خاطر پيرى روزه نمىگيرد
695- كسى كه به واسطه پيرى نمىتواند روزه بگيرد، يا براى او مشقت دارد، روزه بر او واجب نيست، ولى در صورت دوم بايد براى هر
روز يك مد طعام كه تقريباً ده سير است، گندم يا جو و مانند اينها به فقير بدهد.
696- كسى كه به واسطه پيرى روزه نگرفته، اگر بعد از ماه رمضان بتواند روزه بگيرد، بنا بر احتياط واجب بايد قضاى روزههايى را كه نگرفته بجا آورد.
خونريزى لثه و روزه
697- افراد مبتلا به بيمارى لثه كه از لثههايشان خون مىآيد، اگر متوجه شوند، بايد خون را بيرون بريزند ولى اگر بدون توجه، مقدارى از خون فرو رود، روزه را باطل نمىكند.
698- فرو بردن وسايل پزشكى يا دندانپزشكى در دهان به هنگام روزهدارى، روزه را باطل نمىكند.
زكات فطره
699- اگر كسى موقع غروب آفتاب شب عيد فطر، ديوانه يا بىهوش باشد، زكات فطره بر او واجب نيست.
700- اگر پيش از غروب شب عيد فطر، ديوانه، عاقل گردد در صورتى كه شرايط واجب شدن زكات فطره را دارا باشد، بايد زكات فطره را بدهد.
701- اگر كسى بعد از غروب آفتاب شب عيد فطر بميرد، بايد زكات فطره او و عيالاتش را از مال او بدهند. ولى اگر پيش از غروب آفتاب