آب بكشد.
132- وسايلى كه پزشك هنگام معاينه و درمان، داخل دهان بيمار مىكند، در صورتى كه نجس باشد و يا آن كه هنگام درمان، نجس شود و دوباره داخل دهان شود، دهان را نجس مىكند و بعد از اتمام كار بايد لبها را تطهير كرد و بنا بر احتياط مستحب دهان را آب كشيد.
133- در هنگام كار دندانپزشك بر روى دندان، ترشحاتى كه از دهان بيمار بر لباس و بدن دندانپزشك يا بيمار برخورد مىكند، اگر خونآلود باشد، نجس است.
خون لاى دندان
134- خونى كه از لاى دندانها مىآيد نجس و خوردن آن حرام است.
ولى اگر به واسطه مخلوط شدن با آب دهان از بين برود، پاك است و فرو بردن آب دهان در اين صورت اشكال ندارد.
استفاده از دندان ساخته شده توسط غير مسلمان
135- استفاده مسلمان از دندان ساخته شده توسط غير مسلمان جايز است ولى ظاهر آن را بايد تطهير كرد و اگر باطن آن نجس باشد، نماز را باطل نمىكند.
طهارت دندان مصنوعى
136- اگر دندان مصنوعى- اعمّ از ثابت و متحرك- و نيز موادى كه با آن
دندان را پر مىكنند، با نجاست ملاقات نمود، بنا بر احتياط مستحب، ظاهر آن تطهير شود و چون جزء باطن محسوب مىشود احتياج به تطهير ندارد.
استفاده از طلا
137- گذاشتن دندان طلا يا روكش طلا براى مرد اگر زينت نباشد يا ضرورت داشته باشد، اشكال ندارد و براى زن، مطلقاً مانعى ندارد. استفاده از پلاتين براى زن و مرد مانعى ندارد.
138- گذاشتن دندان طلا براى مرد با قصد زينت جايز نيست ولى اگر به خاطر ندانستن مسأله اقدام به اين كار بنمايد و برداشتن آن سبب خرابى همان دندان يا دندانهاى ديگر بشود، باقى گذاشتن آن اشكال ندارد.
139- براى دندانپزشك جايز نيست بدون ضرورت، به گذاشتن دندان طلا براى مردان اقدام كند.
140- اگر از طلا و فلزى ديگر، آلياژى درست كنند كه نسبت طلا در آن آلياژ، كم باشد، استعمال چنين آلياژى براى مردان اگر صدق طلا بر آن نكند، مانع ندارد.
141- بيرون آوردن دندانهاى طلاى ميّت جايز است.
روزهدارى و كشيدن دندان
142- يكى از مكروهات ايام روزهدارى، كشيدن دندان و هر كار ديگرى است كه به واسطه آن از دهان خون بيايد. و شخص بيمار با اجازه
دادن اين اعمال به پزشك، مرتكب عمل مكروه شده است، امّا براى دندانپزشك كراهت ندارد.
143- تزريق آمپول بىحسّى در دندانپزشكى، روزه را باطل نمىكند.
اجرت دندانپزشكى
144- توافق نهايى راجع به هزينههاى درمان دندانپزشكى قبل از شروع معالجات لازم نيست و در صورت عدم تعيين اجرت، پزشك تنها استحقاق اجرة المثل عمل خود را خواهد داشت.
اذن بيمار
145- دندانپزشك براى كشيدن دندان، اگر چه لَق باشد، بايد از بيمار اجازه بگيرد و اگر بدون اجازه او دندانش را بكشد و بيمار راضى نباشد، ضامن خواهد بود و بايد ديه بپردازد.
146- پر كردن، جرمگيرى و هرگونه درمان و ... بر روى دندان بيمار بايد با اجازه او باشد.
ضمان در دندانپزشكى
147- اگر بيمار قادر به پرداخت هزينه درمان دندان نباشد و يا اين كه تحمل درد دندان را نداشته باشد، كشيدن دندان او با علم به اين كه مىتوان چنين دندانى را درمان نمود، مانعى ندارد و با رضايت بيمار، پزشك ضامن نيست.
ولى اگر غرض عرفى و عقلايى متعارف، در كشيدن دندان نباشد، با تمكن از تحمل هزينه بيشتر و يا امكان معالجه با دارو، جواز كشيدن دندان سالم با پيشنهاد صاحب آن، محلّ اشكال است، هر چند در صورتى كه شرط عدم ضمان كرده باشد دندانپزشك ضامن ديه نيست.
148- اگر دندانپزشك به دندان آسيب برساند، ضامن است و هزينه ترميم و ديه آن را بايد بپردازد و در مقدار ديه، أحوط، تصالح است.
149- گاهى بيمار به دليل كاهش هزينه درمانى و يا صرفاً زيبايى ظاهرىِ دندان، راههاى درمانى خاصى را به پزشك پيشنهاد مىكند كه نهايتاً ممكن است باعث كشيدن و يا كاهش عمر دندانها گردد. دندانپزشك گرچه با علم به اين مسأله شرعاً مجاز به پيروى از نظر بيمار نمىباشد، ولى در صورت پيروى، ضامن نيست.
150- اگر دندانپزشك، اشتباهاً به جاى دندان خراب، دندان سالم را بكشد، بايد ديه آن را بپردازد.
151- اگر دندانپزشك و دندانساز در كار خود مهارت داشته و مطابق قرارداد عمل نمايند، حق دريافت اجرت و هزينه مواد را دارند. امّا اگر متخصص نبوده و يا در صرف مواد لازم كوتاهى كرده باشند، بايد تدارك و جبران كنند.
152- هرگاه ابزار و لوازم دندانپزشكى به ويروس بيمارىهاى مسرى، آلوده باشد، دندانپزشك حق ندارد قبل از استريل كردن و رفع آلودگى، آنها را مورد استفاده قرار دهد و در صورتى كه با علم و اطلاع از آلودگى، اقدام به استفاده از آنها بنمايد و موجب سرايت بيمارى گردد، ضامن است.
فصل پنجم: زنان و زايمان
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
اسلام براى سلامتى فرد و جامعه اهميت ويژهاى قائل است و خواستار انسانهايى سالم، با نشاط و نيرومند است. چون تن سالم مَركب روح است و او را در تقرب به خدا كمك مىكند. اساس سلامت هر فرد نيز از دوران جنينى تأمين مىگردد و آن نيز در گرو سلامت مادر مىباشد. پزشكان متخصص زنان و زايمان، نقش مهمى در حفظ و سلامت مادر و جنين دارند و بدين جهت كار آنان در فرهنگ اسلامى از ارزش و ثواب بالايى برخوردار است. اما از آن جهت كه نگاه پزشك غير همجنس و نامحرم به بدن و عورت يا لمس آنها حرام است، از منظر فقه اسلامى، مراجعه زن به پزشك مرد يا زن براى معاينه، درمان، زايمان و ... و اقدام پزشك به انجام امور مذكور، داراى احكامى است كه يادگيرى و عمل به آن بر آنان لازم است.[1]
نگاه پزشك و ماما
[1]- مسائل كلى نگاه و لمس پزشك غير همجنس و نامحرم در فصل معاينه و درمان آمده است.
153- پزشك يا ماما هرچند همجنس باشد، در نگاه كردن به اندام تناسلى زن هنگام معاينه و زايمان بايد مراعات مقدار ضرورت را بنمايد، زيرا هرگونه نگاه در غير مورد ضرورت حرام است.
154- با وجود پزشك متخصص زن در رشته زنان و زايمان بر پزشكان مرد، مبادرت به معاينه و زايمان حرام است.
155- انجام سونوگرافى و يا آزمايشات ديگر زنان در دوران حاملگى و غير آن در صورتى كه مستلزم نگاه و لمس باشد فقط در موارد ضرورت- لازم بودن سونوگرافى و آزمايش و نبودن متخصص محرم يا همجنس- براى مردان جايز است و بايد به حد اقل اكتفا شود.
مراجعه به پزشك در دوران باردارى
156- چون حفظ مادر و جنين، بيش از هركس بر عهده مادر است، اگر مستلزم مراجعه به پزشك حاذق باشد، بر مادر واجب است اقدام كند.
157- زن در دوران حاملگى با وجود پزشك زن نبايد به پزشك مرد نامحرم مراجعه كند، مگر در صورتى كه معاينه توسط پزشك مرد احتياج به نگاه و لمس نداشته باشد.
158- اگر همسر زن پزشك است و از تخصّص لازم براى معاينه، درمان و عمل زايمان برخوردار باشد و انجام آن هم امكان دارد، جايز نيست زن به ديگرى رجوع كند.
159- اگر همسر زن، پزشك باشد، در صورتى زن مىتواند براى معاينه، درمان يا زايمان به پزشكان ديگر مراجعه كند كه سلامتى وى يا كودك به آن توقف داشته باشد و در اين صورت بايد به پزشك محرم مراجعه و زن