بارگزاری ...
صفحه اصلی
کتابخانه
اطلاعات بیشتر
اطلاعات بیشتر
اطلاعات بیشتر
بگرد
جستجو کنید
برای شروع جستجو، متن خود را وارد کنید.
کتاب
ادوار فقه ( فارسی )
شهابی، محمود
بگرد
جلد یک
جلد دو
جلد سه
نمایش
جلد یک
ادوار فقه ( فارسی )
جلد دو
ادوار فقه ( فارسی )
جلد سه
ادوار فقه ( فارسی )
فهرست تمام جلدهای کتاب
فهرست جلد یک
2 - مدخل مشتمل بر 1 - قانون و چگونگى حدوث آن
1
2 - علت غائى ايجاد قانون ضرورت وجود قانون - فوائد پنجگانه قانون - فعل و انفعال قانون و اجتماع - اقتضاء اجتماع ، طبعى انسانست - مساعدت و معاضدت در اجتماع ، ضروريست - تفسير « عدل » در كلمات بزرگان - قانون بايد الهى باشد - اثبات لزوم شريعت بطريق حكيمان - اعتراض بر دليل حكماء - تحقيق مؤلف در طريق اثبات قانون الهى - كاملترين غرض از وضع قانون در نظر مؤلف و بيان « كمال اول » و « كمال دوم » براى اجتماع - اجتماع جز از راه قانون الهى بكمال لائق نميرسد - فقه اسلام ، سعادت حقيقى افراد و كمالات ثانوى اجتماع را تأمين مىكند
3
3 - علّت فاعلى قانون امورى كه رجحان قانون الهى را افاده مىكند . مزاياى قانون الهى - اجتماع چنان كه وضع اصل قانونرا ايجاب مىكند سنخ برخى از قوانين را نيز اقتضاء دارد - اثبات پيغمبرى و قانون الهى از راه « لطف »
21
4 - علّت مادّى قانون موادّ اوليه فقه
25
5 - علّت صورى قانون
27
4 - مباحث اصلى مشتمل بر 1 - تقسيم اصول دوره هاى فقه به دو دوره 1 - دور تشريع 2 - دور تفريع ، وقوع تفقّه و تفريع در دور و تشريع و شواهدى براى آن
44
مراحل سه گانه صدور و ابلاغ
56
احكام تأسيسى و امضائي
61
2 - تشريع يا صدور احكام مشتمل بر دو عنوان 1 - از بعثت تا هجرت به اين اجمال درجات و مراحل بعثت تحقيق در نخستين روز بعثت - نخستين سوره نازله - وضو و نماز - نمازگزاران سه سال اول اسلام - احكامى كه مهاجران ، در حبشه آن را بر شمرده اند - آشكار شدن نماز و طواف - معراج و اقوال مربوط به آن - وجوب نمازهاى پنجگانه در شب معراج - نماز شب در صدر اسلام - نماز جمعه و زمان اقامه آن - چند حكم ديگر اسلامى كه بيشتر از هجرت صدور يافته - روش تبليغ نخستين مبلغان اسلام در مدينه - آداب داخل شدن بدين اسلام - قضيه وليد بن مغيره - برخى از احكام كه در سوره هاى مكى مىباشد - سوره هاى مكى - فائده دانستن سوره هاى مكى و ترتيب آنها
65
2 - از هجرت تا رحلت به اين اجمال سختگيرى مشركان بر اهل اسلام - وفات خديجه پيش از وجوب نماز ميت بوده است - غيبگويى پيغمبر راجع بعهدنامه مشركان - مشورت مشركان براى كشتن پيغمبر ( ص ) نمازها در مكه دو ركعت بوده است - ورود پيغمبر بمدينه و ساخته شدن مسجد - نخستين خطبه نماز جمعه - دومين خطبه پيغمبر ( ص ) در مدينه
104
احكام صادر در مدينه حكم ديه و قصاص - طرز قصاص و ديه در اعراب جاهلى - قصاص و ديه در يهود - قصاص و ديه در اسلام - قصاص موجب حيات است - استدلالى لطيف به آيه من احيى نفساً . . . - حكم قتل عمد و قتل خطا - نماز حضرى - نخستين نمازى كه در آن قصر به عمل آمده است - تحقيق درباره لغت صلوة - صلوة در جاهليت و در اديان پيش - آيات مربوط به نماز
119
ميراث - چگونگى ميراث در جاهيت - ميراث بمعاهده و حلف - ثوارث بمؤاخات و نسخ حكم آن
146
اذان نماز كيفيت اذان - فصول اذان و اقامه
153
نماز ميت روز عاشورا - چگونگى حكم قبله - آيات مربوط به قبله
159
روزه ماه رمضان - روزه در جاهليت و در اديان و ملل ديگر - چگونگى روزه در اسلام - حكم روزه در سفر و منشا اختلاف در رخصت و عزيمت بودن آن - آيات مربوط به روزه در اسلام - قول به اينكه هر كس اول ماه را حاضر باشد روزه تا آخر ماه بر او واجب مىشود هر چند در بين ، مسافر شود - احكامى مربوط به روزه - اعتكاف - نماز عيد - زكات فكر
170
جهاد مراحل سه گانه در راه دعوت و حفظ و نشر آن - دين مقدس اسلام در آغاز دعوت - تهمتهاى مشركان بر دعوت و بر صاحب آن - مهيا شدن زمينه براى صدور حكم قتال - حكم قتال در اسلام و منظور حقيقى از آن - آياتى راجع به قتال و موارد و حدود آن - حكم قتال در ماههاى حرام - احكام ششگانه مربوط بقتال - بيان فلسفه اذن قتال در قرآن مجيد
190
نماز عيد اضحى - نخستين قربانى در عيد اضحى
235
وصيّت - آيات مربوط به وصيت - وصيت در اسلام - آيه وصيت از لحاظ نسخ - اشاره بفلسفه تشريع وصيت ، ارث - ثلث - سهقسم نزديكان انسان بحسب تكوين و تشريع - لزوم رعايت طبقات اقرباء در تقسيم تركه - حد « معروف » در وصيت - مقدار مورد وصيت هر چه كمتر باشد بهتر است - حد « خير » در وصيت
236
حكم رجم - حكايت رجم مرد و زن يهودى - مأخذ فقهى آن
251
حد سارق - نخستين كسى كه در اسلام بواسطه سرقت دستش بريده شده است
257
نماز خوف - مناسبات صدورى آن - كيفيت نماز خوف و اقوال در آن
259
حكم تيمّم - اقوال در كيفيت تيمم
264
حرمت خمره - معنى خمر به حسب لغت - آيات مربوط به حكم فقهى « خمر » - مناسبات صدورى حرمت خمر - كلمه « اثم » در قرآن مجيد بمعنى خمر به كار رفته - احتمال اينكه حكم حرمت خمر از احكام مكى باشد - قصه اعشى و چند بيت از قصيده او
268
نماز خسوف
280
مسئله حجاب و جواز ازدواج با زن مردى كه پسر خوانده است - اسلام دين برادرى و برابريست - پاسخ مسيحيان مغرض در قصه زيد و زينب فلسفه ازدواج پيغمبر ( ص ) با زينب
281
حدّ قذف - زمان صدور حكم آن - خاص بودن سبب ، علت تخصيص حكم عامّ نمى شود
290
حكم حج - تاريخ ساخته شدن مكّه - احترام خانه كعبه قبل از اسلام - نخستين بار كه خانه كعبه پوشش يافته است - تعليم افعال و احكام حج - تعليم زمان حج - تعليم مشاعر و مناسك حج - لزوم توجه مسلمين بفلسفه عاليه حج - اشاراتى بمقاصد عاليه و منافع تاليه حج - پيغمبر ( ص ) پيش از هجرت حج ميگزارده است
294
نماز استسقاء
307
ظهار - ظهار در جاهليت بمنزله طلاق بوده - اول مظاهره در اسلام و صدور حكم ظهار - كفاره ظهار
309
ايلاء - در عرب جاهلى بايلاء طلاق واقع مىشده - در اسلام بايلاء طلاق محقق نمى شود
313
لعان - سبب نزول حكم ملاعنه - زمان صدور اين حكم - نخستين ملاعنه در اسلام
315
حد زنا - آداب جاهليت نسبت بزنان ناپارسا - زنان پرچمدار بدكار - حكم رجم در قرآن مجيد - سنّت قولى و فعلى در باره رجم - طرز رجم محصن
319
نماز قضاء - حكم قضاء و مناسبات صدورى آن - قضيه فوت نماز پيغمبر ( ص ) و اصحاب - اقوال در اين باره - مسئله قضاء نماز و مسئله سهو نبى و عقائد علماء قرون اوليه اسلام درباره اين دو موضوع عقيده شيخ صدوق عقيده محمد بن وليد استاد شيخ صدوق - عقيده شيخ مفيد - اشكال جبائى بر شيعه راجع بنقيه و پاسخ آن - عقيده مجلسى و مسئله قضاء و سهو نبى - عصمت انبياء عليهم السلام - محال بودن سهو نبى - عقيده سيد مرتضى در سهو و نسيان - فرق ميان قضاء نماز و سهو - چند حكم فقهى كه باستناد اخبار سهو نبى مورد فتوى علماء عامّه واقع شده است
324
قسامه - فرق ميان قتل عمد قتل خطا در قسامه - زمان صدور حكم قسامه
348
نماز كشوف - حكم نماز خسوف و كسوف - جلوه حقّ و حقيقت در مسئله كسوف
351
زكات - زكات در امم سابقه و در عرب جاهلى - احتمال مكّى بودن حكم زكات - زمان صدور حكم زكات - متعلق زكات - مواردى از اختلاف در مسئله زكات - حكم تصليه بر مؤدّى زكات - جواز صلوة و سلام بر آل پيغمبر - اصحاب سواري
353
حكم ربا - رباخواران مكّه و مدينه پيش از اسلام - رباخوارى فقهى آن - سفارش درباره زنان و رعايت حقوق ايشان - سفارش درباره بندگان - حقوق زن و مرد بر يكديگر - احكام فقهى كه پيغمبر ( ص ) در خطبه هنگام فتح مكّه در سال هشتم هجرى فرموده است ، محو تصاوير
363
خاتمه دور صدور و تشريع . سوره هاى مدنى قرآن مجيد و اختلاف علماء در عدد آنها - سوره هاى « مكّى » و « مدنى » و « مختلف فيه » بنقل سيوطى - جهات فرق ميان سوره هاى مكّى و مدنى - عدد سوره ها و آيات و كلمات و حروف قرآن مجيد
372
1 - عهد اول يا عهد صحابه اقوال در تعريف صحابى و عدّه و مدّه ايشان - زمان وفات آخرين صحابى - عهد صحابه در اين كتاب تا سال چهلم مىباشد . حالت عمومى در عهد صحابه - پيدا شدن اختلاف در خلافت . امورى راجع بفقه كه در دوره خليفه اول رخ داده جمع آورى قرآن مجيد - كيفيت جمع قرآن - كسانى از صحابه كه قرآن مجيد را جمع كرده اند
398
سنت و روايت آن و استناد بسنت و حديث معانى سنت بحسب لغت و اصطلاح - عللى كه براى منع از جمع حديث تصور شده - نخستين تأليف در اسلام - كتاب حديث على عليه السلام و برخى از كلمات آن - جلوگيرى در خليفه اول از تدوين حديث - نظر مؤلف درباره تدوين حديث در زمان پيغمبر ( ص ) - دلائل لزوم جمع و تدوين حديث - امتياز اسلوب قرآن و حديث - مطالب سه گانه راجع بحديث - استشهاد درباره حديث
403
نمونه هايى از موارد اختلاف احكامى در عهد صحابه با عصر پيغمبر مسئله سه طلاق - مسئله متعه حجّ و نساء - روايات درباره جواز متعه - حكم متعه نسخ نشده است - تحريم متعه از احكام خليفه دوم مىباشد - كسانى از صحابه كه بر اين حكم اعتراض كرده اند - گفته مأمون خليفه عباسى درباره متعه - افزودن يك جمله بر جمله هاى اذان - اسقاط يك جمله از جمله هاى اذان - اسقاط سهم مؤلفه از سهام زكات - اسقاط سهم ذو القربى از سهام خمس - تكبيرات نماز جنازه
452
نقل اعتراضات برخى از علماء اهل تسنن بر عمل برأي
472
پديد آمدن عنوان « فقاهت » و معروف شدن كسانى در عهد صحابه بدين عنوان - مدارك فقهى در عهد صحابه - فقهاء زمان خلفاء - استعمال كلمه « اجتهاد » در عهد صحابه بمعنى استنباط احكام - مراجع فتوى در مدينه - مقام سلمان فارسى در علم فقه - مقام فقهى أبو رافع
487
خصوصيّات عهد صحابه
497
3 - در موارد اختلاف شخصى وجود داشته كه عظمت علمى او مورد اتفاق بوده است - فضيلت على ( عليه السلام ) و اعتراف همه صحابه به مقام علمى آن حضرت - نمونه هايى از بازگشت خلفاء ، بويژه خليفه دوم ، بگفته على عليه السلام - اقضى بودن على - نمونه هايى از قضاياى على ( ع )
519
4 - عمل به رأى و استشاره - عنوان اجماع در عهد صحابه
536
5 - تأليف كتاب در عهد صحابه - كتب عهد صحابه
538
8 - اطلاق كلمه « اجتهاد » در عهد صحابه بر نظير معنى مصطلح موارد استعمال لفظ اجتهاد
545
9 - ممنوع شدن اشخاصى از افتاء يا محدود شدن فتوى
547
10 - پيدا شدن خوارج و فقه و فقهاء ايشان - چگونگى فقه خوارج - چند تن از فقيهان خوارج - برخى از مشاهير خوارج - برخى از فتاوى خوارج - طرز استدلال يكى از خوارج بر احكام فقهي
549
خاتمه عهد صحابه و ختم جلد اول كتاب
562
فهرست جلد دو
1 - سر آغاز مشتمل بر بيان هدف عالي قرآن مجيد
1
طبقه بندي آيات احكام
4
نظر مؤلف در طبقه بندي
6
2 - مقدمه مشتمل بر راه محصور بودن ابواب فقه در چهار قسم بطوري كه گفته شده و تحقيق مؤلف در اين موضوع و اشاره بلزوم رعايت جهات ست در قانون كامل
10
كليات كتب فقه
11
نظر مؤلف در توجيه عنوان « كتاب » براي ابواب فقه
13
3 - كتب يا ابواب فقه مشتمل بر 1 - كتاب طهارت - مبني بر 12 آيه
15
2 - نمازهاي پنجگانه و اوقات آنها - مبني بر نه آيه
20
3 - قبله - مبني بر هشت آيه
22
4 - مقدمات ديگر براي نماز - مبني بر نه آيه
24
5 - مقارنات نماز - مبني بر نه آيه
27
6 - مندوبات نماز - مبني بر پنج آيه
29
7 - احكامي متعدد ، مربوط به نماز - مبني بر هفت آيه
31
8 - درباره نمازهاي غير يوميه و احكامي مشتركه مبني بر يازده آيه
32
3 - كتاب صوم - مبني بر پنج آيه
38
4 - كتاب زكات شامل سه قسم 1 - وجوب زكات و محل آن - مبني بر چهار آيه
42
2 - گرفتن زكات و دادن آن بمستحقان - مبني بر شش آيه
44
3 - اموري كه بر اخراج ، متفرع و تابع آنست - مبني بر پنج آيه
47
5 - كتاب خمس - مبني بر سه يا چهار آيه - آيه اول شامل سه قسم 1 - معني غنيمت
50
6 - كتاب حج شامل سه نوع 1 - وجوب حج مبني بر دو آيه
53
2 - افعال و انواع و قسمتي از احكام حج - مبني بر ده آيه
55
3 - اشيائي از احكام حج و توابع آن - مبني بر ده آيه
61
7 - كتاب جهاد شامل سه نوع 1 - وجوب جهاد مبني بر ده آيه
67
2 - چگونگي قتال و وقت و قدري از احكام آن - مبني بر پانزده آيه
72
3 - انواعي ديگر از جهاد - مبني بر هفت آيه
92
8 - كتاب امر به معروف و نهي از منكر مبني بر سه آيه
96
9 - كتاب مكاسب شامل دو قسم 1 - اكتساب بطور اطلاق - مبني بر شش آيه
99
2 - اشيائي كه تكسب به آنها حرام است - مبني بر شش آيه
101
10 - كتاب بيع مبني بر ده آيه
109
11 - كتاب دين و توابع آن در ذيل عنوان دين سه آيه آورده شده
118
توابع دين بر چهار نوع يا كتاب شامل است 1 - رهن 2 - ضمان 3 - صلح
122
4 - وكالت 12 - كتاب رهن - بيك آيه از قرآن استناد شده است
123
13 - كتاب ضمان - به دو آيه استناد شده است
124
14 - كتاب صلح - مبني بر شش آيه
125
15 - كتاب وكالت - مبني بر سه آيه
127
كتابي مشتمل بر جمله اي از عقود و غير آن
128
1 - اجاره 2 - شركت 3 - مضاربه 4 - إبضاع 5 - ايداع 6 - عاريه 7 - سبق و رمايه 9 - شفعه 10 - لقطه 11 - غصب 12 - اقرار 12 - وصيت 13 - عطاياي منجّزه 14 - نذر و عهد و يمين 15 - عتق و توابع آن
129
16 - كتاب اجاره مبني بر دو آيه
131
17 - كتاب شركت مبني بر سه آيه
132
18 - كتاب مضاربه مبني بر سه آيه
133
19 - كتاب ابضاع مبني بر سه آيه
134
20 - كتاب وديعه مبني بر سه آيه
135
21 - كتاب عاريه مبني بر سه آيه
136
22 - كتاب سبق و رمايه مبني بر سه آيه
137
23 - كتاب شفعه از سه آيه استفاده شده است
138
24 - كتاب لقطه بعموماتي از آيات ( چهار آيه ) استناد شده
139
25 - كتاب غصب مبني بر پنج آيه
140
26 - كتاب اقرار پنج آيه مورد استناد شده
141
27 - كتاب وصيت يازده آيه مورد استدلال شده
143
28 - كتاب حجر
146
از اقسام ششگانه حجر سه قسم زير آورده شده است 1 - يتامى 2 - سفيه 3 - عبد يتامى مبني بر سه آيه
147
سفيه مبني بر يك آيه
149
عبد بسه آيه در باره عبد استدلال به عمل آمده
150
29 و 30 - كتاب وقوف و صدقات و هبات راوندي و « معاصر » از جمله آيات سه آيه را آورده اند ( مراد از « معاصر » كه فاضل مقداد گاهي در اين كتاب نظر او را مي آورد احمد بن متوّج بحراني مي باشد كه او نيز كتابي بنام « النهايه » در آيات الاحكام نوشته و گاهي در آن كتاب از فاضل مقداد بنام « معاصر » ياد مي كند . )
151
31 و 32 - كتاب ايمان و نذر در آن چند بحث است 1 - مربوط است به نذر مبني بر دو آيه
152
2 - مربوط است بعهد مبني بر سه آيه 153 3 - مربوط است بيمين مبني بر سه آيه
154
33 - كتاب عتق و توابع آن مبني بر دو آيه
156
2 - اسباب تحريم نكاح مبني بر چهار آيه
163
محرمات در آيه دوم سه گانه است 1 - محرمات از راه نسب و آن هفت مورد است
164
3 - لوازم نكاح از قبيل مهر و نفقه و غير اينها مبني بر ده آيه
168
4 - « اشيائي از توابع نكاح » مبني بر ده آيه
172
5 - اشيائي كه به نكاح پيغمبر ( ص ) و ازدواج او مربوط است مبني بر هفت آيه
178
6 - روافع نكاح ، مشتمل بر شش قسم 1 - طلاق 2 - خُلع و مباراة 3 - ظهار 4 - ايلاء 5 - لعان 6 - ارتداد
183
35 - كتاب طلاق ، مبني بر ده آيه
184
36 - كتاب خلع و مباراة مبني بر يك آيه
193
37 - كتاب ظهار ، چهار آيه
196
38 - كتاب ايلاء ، دو آيه
198
39 - كتاب لعان ، چهار آيه
199
ارتداد قاطع و رافع نكاح است ، چند آيه
200
40 - كتاب مطاعم و مشارب ، تحت سه قسم استيفاء بحث شده است . 1 - اصالت اباحه اشيائي كه نافع و بي مفسده است سه آيه
201
2 - اشيائي معين كه تحريم آنها مورد اشاره شده است سه آيه
204
3 - اشيائي از مباحات ده آيه
208
41 - كتاب مواريث مشتمل بر اقوال فقيهان درباره توارث بحلف و معاهده - منجزات مريض - حكم وصيت براي وارث - استدلال به آيه بر بطلان « تعصيب » - اختلاف در مقدار ميراث دو دختر - چگونگي ارث زن از « تركه » - تحقيق در لفظ « كلاله » - مقصود از « كلاله » در آيه - حكم ميراث كلاله ها در مواردي كه همه با هم فراهم آيند - سه صورت تركه باعتبار سهام وارثان - اختلاف در مسئله « عول » دلائل اهل سنت بر « عول » و پاسخ شيعه از آن دلائل - احتمال استحباب اعطاء چيزي از ميراث بفقيران و مسكينان و يتيمان و خويشاوندان . 42 - كتاب حدود مشتمل بر چهار قسم 1 - حد زنا چهار آيه
230
2 - حد قذف دو آيه
234
3 - حد سرقت دو آيه
235
4 - حد محارب دو آيه
237
43 - كتاب جنايات مبني بر ده آيه
241
44 - كتاب قضاء و شهادات هفده آيه
248
4 - يادآوري چند مطلب الف - مجموع كتابهاي فقهي و مجموع آيات آن كتب
257
ب - آياتي ديگر از قرآن مجيد كه براي استنباط احكام فقهي به نظر مؤلف قابل استناد است و فقيهان براي آنها باب و كتابي خاص عنوان نكرده اند از اين قبيل حرمت ابطال عمل - حرمت استهزاء مؤمن - حرمت غيبت و تجسس - جواز تقيه - حكم صله رحم - حرمت نسبت احكام از روي جهل به خدا - لزوم اتفاق و اتحاد در شئون اجتماع - حرمت تبذير و اسراف - حرمت دوست داشتن شيوع فحشاء - حرمت خودستايي بى جا و امثال اينها كه دوازده آيه به ترتيب ، و چند آيه ديگر ، بي ترتيب براي آنها آورده شده است
268
2 - جمع و تدوين حديث
278
5 - قول بقياس و رأي
284
6 - باز هم رأي و عمل به آن
287
7 - نمونه هايي از عمل برأي
288
8 - نمونه هايي از مشاورات خليفه دوم
289
فهرست جلد سه
1 - سر آغاز
2
2 - زنان صحابيه 1 - فاطمه زهرا ( ع ) 1 - عصمت فاطمه 2 - قضيه فدك 3 - مباحث فقهي مسئله فدك 4 - خطبه فدك 5 - سهم ذى القربى 6 - احتجاج فقهي فاطمه بر سهم ذى القربى
8
2 - عائشه ( رض ) 1 - دلداري ابن عباس ، عائشه ( رض ) را 2 - پشيماني عائشه ( رض ) از واقعه جمل
30
3 - حفصه
32
4 - أمّ بجيده
34
5 - سلمى
36
3 - تعليقات استدراكي 1 - راجع به « قطع يد سارق » 2 - راجع بمسئله « تيمّم » 3 - راجع بمسئله « لعان » 4 - راجع بمسئله « قسامه » 5 - كلام ابن رشد در « قسامه » 6 - مباحثه ابن عوف و عثمان و استناد عثمان به « رأى » 7 - عمل ابن عوف و ابن مسعود بر خلاف حكم فقهي 8 - سند خريداري پيغمبر ( ص ) سلمان فارسي را 9 - عهدنامه پيغمبر ( ص ) براي برادرزاده و اقرباء سلمان فارسي 10 - سه گونه بودن تصرّفات نبيّ 11 - منشأ اختلافات فقيهان ، به نظر ابن قيّم 12 - مسئله « غسل »
39
4 - بازگويي فهرست ادوار فقه 1 - عهود چهارگانه 2 - دو عصر عهد دوم 3 - چهار عصر عهد چهارم
62
مدخل 1 - اختلاف شيعه و سنّي در وجود و عدم حكمي براي هر چيز ( تخطئه و تصويب ) 2 - اختلاف در « طريقيّت » و « موضوعيّت » برخي از مدارك احكام 3 - حديث « ثقلين » كه يكي از مستندات شيعه است براي رجوع باهل بيت در مقام اجتهاد وافتاء 4 - احاديث ديگر مانند حديث « سفينه نوح » و « باب حطّه » و « تمسّك بكتاب وعترت » 5 - فرق ميان « عترت » و ميان ديگر علماء به نظر ابن حجر
67
6 - اختلاف اساسي در طرز تفقه و اجتهاد 1 - توجيه دو قسم شدن اجتهاد و تفقّه 2 - لزوم بحث از « ادوار فقه » نسبت به همه مذاهب 3 - توجيه عدم بحث تفصيلي در اين كتاب ، از غير مذهب شيعه 4 - روش تنظيم مطالب اين جلد
82
7 - اوضاع عمومي در عهد دوم 1 - لزوم اطّلاع بر اوضاع عمومي براي فهم چگونگي ادوار فقه 2 - حقيقت « حكومت مردم بر مردم » در اسلام است 3 - انطباق دو عصر از عهد دوم بر تمام زمان امويان و اوائل عباسيان
87
3 - معاوية ( ابن يزيد ) 1 - نوزده يا چهل روز پس از پدرش در گذشته است 2 - وليّ عهد تعيين نكرده و گفته است « لم انتفع بها حيّاً فلا أقلّدها ميّتاً لا يذهب بنو أمية بحلاوتها و اتجرّع مرارتها »
236
4 - مروان ( ابن حكم ) 1 - رعايت نكردن مروان احكام فقهي را 2 - نسبت دادن معاويه زنا را به مروان 3 - حكايت زن باديه نشين 4 - حال مروان و معاويه در علاقه به آن زن ، بنقل ابن قيّم جوزي
237
5 - عبد الملك ( ابن مروان ) 1 - خراب كردن حجّاج كعبه را به أمر عبد الملك و نشان بردگي نهادن او بر صحابه در مدينه 2 - وصاياي عبد الملك بفرزندش ، وليد 3 - نخستين كسي كه از « امر به معروف » نهي كرده عبد الملك است . همو گفته است هر كس او را به تقواي خدا بخواند گردنشرا مىزند
242
7 - سليمان ( ابن عبد الملك ) 1 - شكمبارگي سليمان 2 - اصرار سليمان بسبّ عليّ ( ع ) 3 - داستان يسار مغنيّ سليمان و ذلفاء محبوبه سليمان 4 - خصي كردن ( اخته ) مغنّيان مدينه بأمر سليمان
257
8 - عمر بن عبد العزيز 1 - فرمان عمر به ترك سبّ عليّ ( ع ) از خطبه 2 - عدل و حقّ مردمرا بصلاح مي آورد نه تازيانه و شمشير 3 - تقليد مردم از اعمال فرمانروايان 4 - فساد حكومت بني اميه بگفته عمر بن عبد العزيز
265
9 - يزيد ( ابن عبد الملك ) 1 - دستور دادن ( بخشنامه ) يزيد بعمّال خود كه از راه استبداد و جور و ستم بروند 2 - عشق ورزي و كثافتكاري يزيد
269
10 - هشام ( ابن عبد الملك ) 1 - بي اطّلاعي هشام از احكام دين 2 - مجازاتهاي غير ديني 3 - گرفتن « جزيه » از مسلمين 4 - كشتار فجيع عامل خليفه در خراسان 5 - كشتن هشام غيلان جبرى مذهبرا
274
12 - يزيد ( ابن وليد ) يزيد نوه پسري عبد الملك و نوه دختري فيروز پسر يزدگرد بوده و او به اين نسبت افتخار ميداشته و ثعالبي در حق او گفته است « اعرق النّاس في الملك والخلافة من طرفيه »
286
13 - ابراهيم ( ابن وليد بن عبد الملك ) در حدود شصت روز و اندي به حال اضطراب و اختلاف سلطنتي متزلزل داشته
287
14 - مروان ( ابن محمد بن مروان بن حكم ) 1 - توجيه ملقّب بودن مروان به « حمار » و به « جعدى » 2 - نبش قبر يزيد بن وليد بفرمان مروان وبدار آويختن آن لاشه 3 - پايان سخن از خاندان اموي 9 - تلخيص اوضاع عمومي 1 - عدم توجّه بامور ديني در دوره بني اميه ، مگر بالعرض ، نه بالأصالة 2 - عظمت مقام خلافت از نظر احكام ديني 3 - جنبه ديني در مقام خلافت 4 - اعتراف معاويه باينكه استيلاء و حكومت وي بشمشير و زور بوده نه برضاء امّت 5 - پيدا شدن اصطلاح « فقه » و « فقيه » 6 - اشاره ببرخي از علل و عوامل توجه دانشمندان ، بفقاهت در دوره فاسد امويان 7 - مراجعه مردم بصحابه براي كسب فتوى از ايشان 8 - نمونه هايي از اوائل و اواسط و اواخر امويان از لحاظ فساد ديني در دستگاه حاكمه
288
10 - چگونگي فقه و فتوى و طبقات فقيهان 1 - اقوال درباره عنوان « تابعي » 2 - اكمل « تابعان » از حيث ملاقات و ادراك صحابه 3 - عدّه « مخضرمان » 4 - يكصدو بيست هزار از صحابه ، كم و بيش ، فتوى ميداشته اند 5 - حديث « خير امّتي قرني . . . »
309
11 - فقاهت و فقيهان مشهور اسلامي در عصر اول از عهد دوم ( تابعيان ) 1 - توجيه از ميان رفتن مركز بودن مدينه براي فقاهت و تفرقه آن در سائر بلاد اسلامي
320
2 - داستان قطع پاي عروه و كشته شدن پسرش
332
3 - سعيد بن مسيّب را اعلم اهل زمانش دانسته اند
335
4 - مقام فقهي و صلابت ديني سعيد
336
5 - فرمان عبد الملك مروان براي بيعت گرفتن از سعيد
338
6 - تازيانه زدن سعيد و گرداندن او را در بازارهاي مدينه
339
7 - داستاني اخلاقي و ديني از سعيد
340
8 - سخنان منقول از سعيد
343
9 - كلمات و احاديث منقول از ابوبكر بن عبدالرّحمن
345
10 - خودداري شگفت انگيز سليمان بن يسار
348
11 - مقام علمي و فقهي عبيد الله بن عتبه
349
12 - چند كس كه مرجع استفتاء و نوشتن اسناد و تقسيم مواريث بوده اند
351
13 - مقام فقهي و شدّت تقوى قاسم بن محمد
354
14 - چند حديث بروايت قاسم
355
2 - فقيهان تابعي مدينه و طبقات ايشان 1 - طبقه نخست 1 - عروة بن زبير 2 - سعيد بن مسيّب 3 - ابوبكر بن عبد الرّحمن 4 - سليمان بن يسار 5 - عبدالله بن عتبه 6 - خارجة بن يزيد 7 - قاسم بن محمّد بن أبي بكر 2 - طبقه دوم 1 - محمّد حنفيّه 2 - ابوسلمة بن عبد الرّحمن بن عوف 3 - حسن بن محمد حنفيّه 4 - سالم بن عبد الله بن عمر 5 - محمّد بن مسلم ( زُهري ) 6 - عبدالله بن ذكوان 7 - ربيعة الرّاي بن فرّخ 8 - أبو عبد الله بن يزيد بن هرمز
358
17 - نيرومندي عجيب محمّد حنفيّه
362
18 - سخني حكيمانه در تعريف « حكيم » از محمّد بن حنفيّه
364
19 - حسن بن محمد بن حنفيّه اعلم زمان خود در « مسائل اختلافي » بوده است
367
20 - چند حديث فقهي بروايت سالم بن عبدالله بن عمر ( رض )
370
21 - مقام علمي زُهرى
371
22 - وضع دربار عبد الملك و نقل خبري غريب درباره عاشوراي حسين ( ع )
373
26 - نقل زهرى رأى عمر را درباره « امّهات ولد » براي عبد الملك
375
27 - حديث زُهرى از پيغمبر ( ص ) درباره حقوق مسلم بر مسلم
377
30 - اقسام چهل گانه روزه بنقل زُهرى از امام
379
31 - حديث غدير خم بأسناد از زُهرى
380
32 - ربيعة الرّاى استاد فقهي مالك بن انس بوده است
385
33 - چهل تن از بزرگان اهل فقه و حديث در مجلس درس ربيعه حاضر ميبوده اند
386
34 - داستان پدر ربيعه با ربيعه و سي هزار دينار خرج تحصيل او
387
35 - ارجاع مفتي مردمرا بفتواي غير
388
36 - انفاق استادان و مدرّسان بر شاگردان
389
3 - طبقه سيّم 1 - ابن أبي ذؤيب قرشي 2 - ابن أبي سلمه 3 - ابن أبي سبرة 4 - كثير بن فرقد ماجشون 5 - مالك بن انس
393
3 - فقيهان تابعي مكّه و طبقات آن 1 - طبقه نخست 1 - مجاهد بن جبر 2 - عكرمة 3 - عطاء بن أبي رباح 4 - عبد الله بن أبي مليكه 5 - عمرو بن دينار
408
2 - دوره فقيهان تابعي مكّه 1 - فتواي مجاهد ببطلان نماز زني كه مويش پوشيده نباشد
412
2 - عكرمه را ابن عباس اجازه افتاء داده است
413
3 - عكرمه راي خوارجرا داشته است
415
9 - مقام بلند سياه حبشي در نظر پيغمبر اسلام
419
10 - اجماع يا « اجتماع امّت » بعقيده عطاء بر اسناد مقدّم
420
13 - بخشش علي بن الحسين ( ع )
424
2 - طبقه دوم 1 - ابو يسار ( عبد الله بن أبي نجيج ) 2 - عبد الملك بن جريج
425
14 - حليّت و جواز متعه بعقيده ابن جريج و بنقل از مالك
430
15 - برخي از دانشمندان ، ابن جريج را نخستين مؤلّف در اسلام گفته اند
431
3 - طبقه سيّم 1 - مسلم بن خالد زنجى مكّي 4 - طبقه چهارم محمّد بن إدريس شافعي
433
16 - يكي از استادان امام شافعي در فقه ( مسلم بن خالد )
434
4 - فقيهان تابعي يمن و طبقات ايشان 1 - طبقه نخست 1 - أبو عبد الرّحمن طاوس 2 - وهب بن منبه 3 - عطاء 4 - شراحيل صنعاني 5 - حنش بن عبدالله
440
5 - وهب بن منبه 72 كتاب از كتب الهي را خوانده
444
9 - نخستين جامع قرآن در يمن
448
10 - ايرانيان يمن كه فرمانروايي آنجا را ميداشته اند در زمان خود پيغمبر ( ص ) اسلامرا پذيرفته و از طرف پيغمبر ( ص ) بر جا مانده اند
449
2 - طبقه دوم 1 - معمر بن راشد 2 - عبد الرّزّاق
456
ابناء
461
2 - فقاهت رجاء بن حيوة
472
3 - مكحول از فقيهاني است كه « عامل برأي » بوده
473
4 - بطلان نكاح زن بي اذن وليّ ، بحسب روايت اشتدق
475
2 - طبقه دوّم 1 - مكحول شامي كابلي 2 - اشدق ( سليمان بن موسى ) = 471 3 - طبقه سيم 1 - ميمون بن مهران 2 - غسّاني ( يحيى بن يحيى ) 3 - زبيدي ( محمد بن وليد ) 4 - اوزاعي ( عبد الرّحمن ) 5 - تنوخي ( سعيد )
476
5 - بسه چيز خويشتنرا آزمودن نشايد
478
8 - داستان غريب مرگ اوزاعي
483
12 - مردم شام دويست سال از فتاوى اوزاعي پيروي ميداشته اند
485
13 - « الدّنيا غنيمة الآخرة » و « احثوا التّراب في وجوه المدّاحين »
487
شاگردان اوزاعي 1 - عبد الله مبارك 2 - وليد بن مسلم 3 - محمّد بن يوسف
489
14 - مالك بن عبد الله يكي از رواة « الموطّأ » از خود امام مالك است
490
15 - چهار پند برگزيده از چهار هزار حديث
491
16 - عبد الله مالك بلقب شاهانشاه خوانده شده
492
20 - مؤلّفات فقهي محمّد بن يوسف واقد
497
6 - فقيهان تابعي مصر و طبقات آنان 1 - طبقه نخست 1 - صنابحي ( عبد الرّحمن ) 2 - جيشاني ( عبد الله )
499
2 - طبقه دوم 1 - يزني ( مرشد بن عبد الله ) 2 - يزيد بن أبو حبيب
503
6 - ليث ، به مالك شهريه بمداده است
506
7 - استفتاء هرون ، از ليث
507
7 - فقيهان تابعي كوفه و طبقات آنان 1 - طبقه نخست 1 - علقمة بن قيس 2 - مسروق بن اجدع 3 - عبيدة بن عمرو 4 - أسود بن يزيد نخعي 5 - شريح قاضي 6 - حارث اعور
510
6 - دوره فقيهان تابعي كوفه 1 - كساني كه مردم كوفه پيروي از فتاوى آنان ميداشته اند
512
2 - وجه تسميه مسروق و پسر خواندگي او از عائشه
514
3 - عبيدة از اصحاب علي بوده و در زمان خلاف او هم شغل قضاء را ميداشته
516
4 - اسود نخعي هشتاد بار حجّ و عمره به جا آورده و از مخضرمين است
519
5 - سادات طُلْس
521
6 - حكايات و قضايائي از لطائف و ظرائف شُريح قاضي
522
7 - دستور عمر ( رض ) بشريح درباره عمل بأجماع
525
12 - كساني كه در كوفه بفقاهت ، شهرت داشته اند
529
13 - بهنگام فتنه ، ملجأ مردم قرآن است
530
2 - طبقه دوم 1 - سعيد بن جبير 2 - ابراهيم نخعي 3 - شعبي ( عامر بن شراحيل )
533
14 - قرائت قرآن در يك ركعت نماز
534
15 - داستان گرفتاري سعيد بن جبير
538
16 - سئوال و جواب حجّاج با سعيد
540
17 - روايت ابن عباس درباره علي ( ع )
543
18 - خاندان ابراهيم نخعي همه فقيه بوده اند
544
19 - بدگويي ابراهيم از عمل بقياس و رأي
546
20 - احتياط ابراهيم در افتاء
547
23 - مخالف بودن شعبي با رأى و قياس
551
24 - نصائحي از شعبي
552
25 - اختلاف پنج تن از بزرگان صحابه در يك مسئله
553
26 - از روايات شعبي پيغمبر بعلي گفته است « انّك وشيعتك في الجنّة »
554
27 - كساني از صحابه كه شعبي از آنها روايت كرده و كساني كه از شعبي روايت مي كنند
555
3 - طبقه سيم 1 - ابن عيينه ( حكم ) 2 - ابن أبي ثابت ( حبيب ) 3 - حمّاد ابن أبو سليمان 4 - أبو شبرمه ( عبدالله ) 5 - ابن أبي ليلى ( محمد بن عبد الرّحمن )
556
28 - برگشتن ابن أبي ليلى از فتواي خود در مسئله « ردّ حبيس وانفاذ مواريث »
567
29 - داستان شب زنده داري حسن صالح و برادر و مادرش
575
30 - وجه تسميه « رافضه » به اين عنوان
576
31 - فرار ثوري از قبول شغل قضاء
577
34 - داستان مذاكره امام صادق ( ع ) با گروهي از طالبان حديث و نسبت ايشان افترائات ومجعولاتي را به آن حضرت
580
35 - خلقت ارواح پيش از اجساد
582
36 - اشاره ببرخي از علل اختلاف نظر ، نسبت ببزرگاني در عصر اول
584
42 - ثوري نوشته ها وكتب خود را دفن كرده
588
43 - خند كردن در نماز را ثوري ( مانند اوزاعي ) مبطل وضوء و نماز ميداند
589
44 - ثوري سي هزار حديث حفظ داشته و حافظه اش قوي بوده
590
45 - تأثير غذاي خليفه در شريك ، قاضي ،
591
46 - دو قاضي بنام شريك بوده اند سنّي و شيعي
592
47 - داستانهايي از قضاهاي شريك و اجراء عدالت ، و احقاق حقّ او و نمونه هايي از قدرت قضائي قاضي در اسلام
593
48 - مذاكره شريك قاضي ، با مهدي خليفه عباسي درباره امامت
599
49 - حاضر جوابي شريك و مجاب كردن وي مرد زبيريرا
600
8 - فقيهان تابعي بصره و طبقات آنان 1 - طبقه نخست 1 - جابر بن يزيد أزدي 2 - رفيع بن مهران 3 - عبد الله بن زيد أزدي 4 - ابن سيرين ( محمّد ) 5 - حسن بصري 6 - مسلم بن يسار 7 - حميد بن عبد الرحمن
601
7 - دوره فقيهان تابعي بصره 1 - مقام فقهي جابر بن يزيد بگفته ابن عباس
602
4 - جابر هم عمل جمع پيغمبر را ميان دو نماز ، در حضر ، روايت كرده
604
9 - اختلاف ميان حسن بصري و ابن سيرين
610
10 - دقّت ابن سيرين در امور ديني و نفرت او از عمل برأي
611
11 - « زهّاد ثمانيه » كه حسن بصري يكي از ايشان بشمار رفته است
613
12 - جواز جمع ميان دو نماز بأسناد از ثوري
616
13 - دستور صلوات بر آل پيغمبر ( ص ) بأسناد از ثوري
617
14 - از سخنان حسن بصري است دنيا سه روز است . . . وهمّ فردا را نبايد بر امروز بار كرد
620
15 - مردان صدر اسلام
621
16 - حسن بصري را كتابي كبير در تفسير بوده است
622
17 - بروايت مسلم بن يسار از عثمان ( رض ) پيغمبر ( ص ) در وضوء ، پا را مسح كشيده است
624
18 - حافظه عجيب قتاده
626
19 - رأي قتاده درباره « رأى »
627
23 - يكي از استادان مالك بن انس ، ايّوب سختياني است
630
8 - خاتمه بي انصافي برخي از علماء اهل تسنّن كه از مقام علمي و فقهي اهل بيت در كتبِ خود ، چنان كه بايد و شايد ، ياد نكرده اند
634
9 - چند كس از فقيهان تابعي خراسان 1 - عطاء بن أبو مسلم خراساني 2 - ضحّاك بن مزاحم هلالي 3 - اسحق بن محمد معروف به « ابن راهويه »
639
9 - سه كس از فقيهان خراسان 1 - وجوه تسميه خراسان
640
2 - ضحّاك تفسيري كبير و تفسيري صغير داشته است
641
3 - بيبرس در مصر شغل قضا را محصور بر قضاة چهار مذهب مشهور ساخته و از آن زمان اركان چهارگانه خانه كعبه هم به اين چهار مذهب اختصاص يافته است
649
3 - علّت شيوع مذهب أبو حنيفه بطور كلّي ورواج مذهب مالك در خصوص اندلس
656
4 - عبد الله بن فرّخ ايراني مذهب ابو حنيفه را بافريقا برده است
657
5 - رقابت دو تن از علماء مغرب باعث رواج مذهب حنفي در آن بلاد شده است
658
6 - نخستين كسي كه مذهب ابو حنيفه را بمصر برده است
659
7 - مذهب اسمعيلي در مصر
660
8 - نخستين كسي كه چهار درس از چهار مذهب را در يك مدرسه دستور داده است
661
3 - نخستين كسي كه مذهب مالكي را بمصر برده است
666
6 - توجيه ابن خلدون ، توجّه مردم مغرب را بمذهب مالك
670
پيروان مذهب مالك همه اشعري مذهب هستند
672
3 - انقراض فقه اهل سنّت در مصر بوسيله دولت فاطمي
674
4 - توجّه دولت ايّوبي بمذهب شافعي و ترويج آن در مصر
675
11 - ورود مذهب شافعي بغزنه و از ميان رفتن مذهب كراميه
679
12 - بيشتر پيروان فقهي شافعي ، در اصول پيرو مذهب اشعري هستند
682
14 - مذهب حنبلي 1 - احمد بن محمد بن حنبل از شاگردان شافعي بوده است
683
4 - در قرن چهارم در بغداد مذهب شيعه غلبه ميداشته است
685
7 - حنابله در اصول ، اشعري مذهب هستند
687
3 - مذاهب چهارگانه از لحاظ اكثريّت و اقليّت در ممالك و بلاد و شماره افراد آنها در برخي از ممالك
690
16 - ترجمه مختصري از أئمه چهار مذهب امام أبو حنيفه 1 - نيرومندي ابو حنيفه در جدل
695
2 - نسب أبو حنيفه و ايراني بودن وي
697
3 - مذاكره منصور ، با أبو حنيفه در باره شغل قضاء
698
4 - هيأت و سيماي أبو حنيفه
699
5 - توجّه أبو حنيفه بعلوم براي انتخاب سودمندتر آنها
700
6 - قياس أبو حنيفه در مسائل ادبي و ظهور فساد آن بروي
701
7 - جانشين شدن أبو حنيفه ، حمّاد را
702
8 - آيت بودن أبو حنيفه
703
9 - مناظره أبو حنيفه با قتاده
704
10 - تبكيت و تعيير أبو حنيفه ، شاگرد خود أبو يوسف را
705
14 - سعايت فقهي ربيع حاجب منصور از أبو حنيفه و جوابگويي وي
707
17 - مخالفت أبو حنيفه با چهارصد حديث ، يا بيشتر ، از پيغمبر ( ص )
710
20 - گفته هاي سه امام ديگر و ديگر علماء اهل سنّت در ذمّ و قدح أبو حنيفه
712
21 - كثرت تبدّل رأى أبو حنيفه در افتاء ، بنقل از خود او
713
22 - انتقاد شديد عبدالله مبارك از كتاب « حيل » أبو حنيفه
714
23 - مطايبه أبو حنيفه با محمّد بن نعمان مشهور به « شيطان طاق » ( مؤمن طاق ) و افحام صاحب طاق ، او را
715
24 - گفته شافعي در مخالفت بيشتر گفته هاي أبو حنيفه با كتاب و سنّت
716
13 - ترجمه مختصري از أئمه چهار مذهب 1 - أبو حنيفه 2 - مالك بن أنس
728
13 - تازيانه زدن بر مالك
735
14 - شمايل مالك
736
17 - گريه مالك بر افتائي كه برأي داده است
738
13 - اشعار شافعي در محبّت اهل بيت
745
13 - ابتداء امر شافعي
747
18 - هنرمندي شافعي در « رمايه »
750
21 - علاقه شافعي در جواني بعلم نجوم و طبّ وفراست
752
22 - فتوى شاعرانه شافعي
753
27 - تجدّد رأى شافعي در مسائل فقهي
755
8 - احتجاج مأمون بر مخلوق بودن قرآن
761
9 - حريصترين مردم بر كذب در مقام شهادت
762
10 - فرستادن والى بغداد گروهي از مخالفانرا بنزد مأمون
763
11 - احمد حنبل قائل بتشبيه بوده است
764
12 - افتاء وتحديث زير نظر خلفاء و بدستور آنان
765
13 - نامه دوم مأمون درباره امتحان
766
14 - مأمون قائل بقديم بودن قرآنرا كافر و مهدور الدّم ميدانسته
767
15 - كشف اسرار قُضاة و علماء ناصالح
768
16 - تعقيب معتصم از امتحان علماء و قُضاة و تازيانه زدن او احمد را
769
17 - تدارك آشوب و فتنه بر خلاف حكومت
770
18 - جلوگيري از فتنه
771
19 - كشتن واثق ، احمد بن نصر را كه محرّك فتنه بوده
772
20 - پايان قضيه « محنت »
773
17 - استادان طبري در فقه و حديث
787
6 - كتاب طبقات در مذهب مالكي
791
7 - كتاب طبقات در مذهب حنبلي
792
20 - طبقات أصحاب مذاهب ياد شده أصحاب أبو حنيفه ( 7 طبقه ) 1 - از طبقه يكم قاضي أبو يوسف ، شيباني و زُفَر . . .
794
3 - طبقه سيّم 1 - خصّاف 2 - أبو عباس برتي 3 - أبو علي دقّاق رازي
818
3 - از طبقه سيّم خصّاف ، برتى ، دقّاق و . . .
819
6 - طبقه ششم 1 - أبو علي شافعي 2 - أبوبكر بن شاهويه 3 - أبو سهل زجّاجي
825
6 - از طبقه ششم أبو محمد بن عبدك بصري ، ابن شاهويه و . . .
826
7 - طبقه هفتم 1 - قاضي أبو هيثم فقيه نيشابور 2 - أبوبكر خوارزمي 3 - أبو عبد الله جرجاني 4 - أبو جعفر نسفي
828
7 - از طبقه هفتم أبوبكر خوارزمي ، نسفي و . . .
829
أصحاب مالك ( 7 طبقه ) 1 - از طبقه يكم محمّد بن إبراهيم بن دينار ، ابن أبي حازم - ماجشون و . . .
833
2 - از طبقه دوم قاضي أبو يحيى ، موّاز ، أسد بن فرات و أبو سعيد سحنون و . . .
838
3 - از طبقه سيّم محمّد بن سحنون ، محمّد بن عبدوس و . . . 4 - از طبقه چهارم قطّان ، ممسى ، ابن لبّاد و مالك صغير و . . . 5 - از طبقه پنجم قاضي أبو عمرو ، أبو اسحق أزدي و . . .
840
6 - از طبقه ششم أبو جعفر أبهري صاحب كتابي در مسائل الخلاف و . . . 7 - از طبقه هفتم أبو محمّد بن نصر كه أبو اسحاق شيرازي او را ادراك كرده أصحاب شافعي ( 5 طبقه ) 1 - از طبقه نخست أبو إبراهيم اسماعيل مزني ، أبو يعقوب بويطي ، وأحمد حنبل و . . .
845
2 - از طبقه دوّم أبو القاسم أنماطي ، أبو نعيم استرابادي و أبو جعفر ترمذي و . . .
853
3 - از طبقه سيّم قاضي أبو حامد مروروذي ، قفّال مروزي و . . . 4 - از طبقه چهارم قاضي أبو محمّد اصطخري ، أبو حامد اسفرايني و . . . 5 - از طبقه پنجم قاضي أبو الحسن بندنيجي و قاضي أبو العباس أبيوردي و عده ديگر كه از شاگردان أبو حامد اسفرايني و برخي از استادان أبو اسحق شيرازي بوده اند
860
أبو اسحق شيرازي
877
أصحاب أحمد حنبل ( 4 طبقه ) 1 - از طبقه نخست صالح پسر احمد بن حنبل و عبد الله پسر ديگرش و . . . 2 - از طبقه دوم حسين بن عبد الله خِرَقِي و أبو محمّد بَربَهاني و . . .
885
3 - از طبقه سيّم قاضي أبو الحسن خَزَرِي و قاضي أبو الفرج فامي و . . . أصحاب طبري عليّ بن عبدالعزيز دولابي و ابن العَرّاد و أبو الحسن دقيقي طبري و إبراهيم سقطي طبري كه كتاب تاريخ طبري را ادامه داده است
892